Ocena brak

Jakie są możliwości stosowania komputerów osobistych w terapii chorych z afazją?

Autor /gorgiiiii Dodano /14.03.2013

Problematyka stosowania komputerów osobistych w lerapii chorych z afazją wciąż budzi kontrowersje (Pedersen. Vinler, Olsen 2001: Mortley, Enderby, Pe-theram 2000; Armstrong, Macdonald 2000; Blucstone 1998; Petheram 1996; Robertson 1990). Po okresie wielkiego entuzjazmu w lalach osiemdziesiątych, gdy wielu badaczom wydawało się, że wkrótce komputer częściowo lub całkowicie wyręczy terapeutę w pracy z chorymi, nastąpiło równic przesadne ogólne rozczarowanie (Robertson 1990; Armstrong, Macdonald 2000), które doprowadziło do spadku zainteresowania badaczy możliwościami wykorzystania komputerów osobistych dla potrzeb chorych z afazją. Wśród większych przeszkód w stosowaniu komputerów osobistych wymienia się:

-    trudności dostępu do komputera,

trudności w posługiwaniu się komputerem przez chorego bez ingerencji terapeuty, podczas gdy konieczność obecności terapeuty w sesji komputerowej mija się z celem wprowadzenia terapii komputerem.

niemożność dostosowania reakcji komputera do zachowania się pacjenta na bieżąco podczas pracy,

trudności w motywacji pacjentów do kontynuowania pracy na dalszym etapie (obserwowano, żc wielu chorych pracuje wciąż nad tymi samymi, już przez nich opanowanymi zadaniami i niechętnie przechodzi do wyższego, trudniejszego etapu),

-    lęk przed komputerem, szczególnie starszych pacjentów, którzy przed chorobą nigdy nic mieli do czynienia z tym urządzeniem,

pogłębianie dcprywacji sensorycznej pr/ez zastępowanie zajęć z terapeutami zajęciami z maszyną oraz nasilanie się izolacji społecznej chorego,

brak udowodnionego dostosowania przez chorych umiejętności wyuczonych w ramach pracy na komputerze do rzeczywistych sytuacji komunikacyjnych w życiu codziennym (komputer przecież „nie mówi”).

Należy jednak w tym miejscu podkreślić (Mortley, Enderby, Rethcram 2000), że w miarę postępu technologii komputerowej i bardziej rozpowszechnionej obecności komputera osobistego w domach (również i polskich) niektóre z wyżej wymienionych problemów powoli tracą aktualność. Wraz z rozwojem zdolności komputera osobistego do rozpoznania ręcznego pisma, głosu, a nawet w pewnym zakresie do ..wypowiadania się" wzrasta liczba możliwych jego zastosowań w pracy z chorym, tym więcej żc na rynku są już dostępne bardziej heurystyczne programy, zdolne do elastyczniejszej pracy z pacjentem (Armstrong, Macdonald 2000), Posługiwanie się komputerami ułalwia zarówno ich wszechobecność w domu i w pr3cy, jak i bardziej przejrzyste, przyjazne użytkownikowi (user-fnendly) systemy operacyjne.

Wobec powyższego można stwierdzić, żc era stosowania komputerów w terapii chorych z afazją dopiero się zaczyna. Przy znacznych brakach finansowych i personalnych, które obecnie tak boleśnie odczuwamy w systemie opieki nad pacjentem należy - zdaniem autorki skorzystać - tam. gdzie jest to praktyczne z możliwości terapii z wykorzystaniem osobistych komputerów. Powinniśmy przy tym unikać błędów przeszłości: komputer może i ma pomóc, nie zaś zastępować terapeutę, Jednak czas, kiedy odpowiednio oprogramowany komputer będzie mógł prowadzić pacjenta przez cały przebieg rehabilitacji mowy należy jeszcze do sfery marzeń o przyszłości (która może się me zrealizować w naszym pokoleniu).

Osobisty komputer nadaje się znakomicie do niektórych rodzajów ćwiczeń. Mortley, Enderby, Petheram (2000) polecają szczególnie zastosowanie komputera do terapii pamięci czy rozszerzania słownika W chwili obecnej w terapii chorych z afazją w Polsce można korzystać z mikrokomputerów w różny sposób. Na najbardziej podstawowym poziomie są to oddziaływania typu bo-dzicc-rcakcja. Jest oczywiste, żc za pomocą komputera można zaprogramować różnorodne zajęcia, które nie wymagają bieżącej kontroli czy interwencji terapeuty. Terapeuta może wyselekcjonować aktywności: bodźce, odpowiedzi, sprzężenia zwrotne (feedbaek) i rodzaj oddziaływania terapeutycznego. Obserwacja pracy wykonywanej przez chorego z afazją na komputerze stanowi znakomity sposób poznania pacjenta, jego możliwości i ograniczeń, co ułatwia opracowanie skutecznego programu terapii w celu poprawy komunikacji w naturalnych sytuacjach. Poprzez stałe, bieżące monitorowanie zachowania się pacjenta w procesie przetwarzania informacji językowych, mikrokomputer stwarza możliwości podniesienia efektywności zadań i strategii terapeutycznych stosowanych w rehabilitacji chorych z afazją.

Niezbędnym warunkiem skuteczności terapii z wykorzystaniem komputerów jesi wybór odpowiedniego oprogramowania (software). Program taki służy do budowy indywidualnych zadań dla każdego pacjenta. Jednak to terapeuta musi opracować wcześniej te zadania, wyselekcjonować ich strukturę, która z kolei będzie służyć pacjentowi w różnej, podanej w programie kolejności. Zintegrowany program komputerowy może podawać zadania przeznaczone dla pacjenta w dowolnej kolejności, może podawać feedbaek i zadania terapeutyczne, a także podsumowywać efekty pracy danego chorego i liczyć wyniki. Dzięki zainstalowaniu oprogramowania z różnymi testami diagnostycznymi można informować pacjenta o jego osiągnięciach 2 każdej sesji terapeutycznej.

Dzięki wzrokowej naturze pracy na komputerze, większość oprogramowań dotyczy zdolności czytania oraz. zdolności pisania (na klawiaturze). Nasze doświadczenia pozwalają stwierdzić, że podstawowe programy mogą pomóc pacjentowi w opanowaniu zdolności pisania i czytania. Dzięki specjalnym oprogramowaniom komputer)' można również wykorzystać do terapii zaburzeń rozumienia, a także do ćwiczeń arlykulacyjnych.

Podobne prace

Do góry