Ocena brak

Jakie są formy zabudowy wsi w krajach rozwijających się?

Autor /Axi Dodano /31.01.2012

Na całym świecie wieśniacy budują swe domy z materiałów dostępnych w ich okolicy. Domy te mają zapewniać im ochronę przed specyficznym dla danego miejsca klimatem. Na przykład w gorą­cych, deszczowych okolicach równika ludzie wykorzystują do konstrukcji dachów i ścian szerokie liście i maty wyplatane z sitowia. Na obszarach zagrożonych powodziami, wiejskie chaty budo­wane są na palach. Chaty na palach spotyka się także w nieco suchszych rejonach, zabezpieczają one wówczas domowników przed inwazją roba­ków, wilgocią i jadowitymi wężami.
Zimny klimat, na przykład ten, który panuje u podnóża Himalajów, zmusza ludzi do budowa­nia swoich siedzib z trwalszych materiałów, takich jak drewno czy kamień. Tam, gdzie trudno o drew­no, na przykład w północnych Chinach, jako bu­dulca często używa się suszonych na słońcu cegieł z gliny wymieszanej ze słomą. Wysoko w Andach chaty buduje się z kamienia i pokrywa słomiany­mi dachami.
W Indiach wiele wiosek to skupiska domków z cienkimi ścianami z gliny, które chronią mieszkańców przed lejącym się z nieba żarem. Dom wy­budowany z cegieł świadczy o stosunkowo wyso­kim statusie mieszkającej w nim rodziny. Wiele chat nie ma kanalizacji, nie ma też w nich prądu, dlatego do oświetlenia stosuje się tam lampy naf­towe. Indyjski rząd czyni usilne starania by po­prawić standard życia mieszkańców wsi, dzięki czemu obecnie już do około połowy wiejskich domostw doprowadzono prąd.
Dzięki rozwojowi transportu budowniczowie nie muszą się już ograniczać do materiałów do­stępnych na miejscu. Obecnie wiele wiejskich do­mów w obszarach tropikalnych ma dachy kryte blachą falistą. I chociaż nie są one najpiękniejsze, to w porównaniu z dotychczas stosowanymi da­chami z liści, są bardziej funkcjonalne - nie prze­puszczają wody, są niepalne i nie gnieździ się w nich robactwo. Podstawową formą zabudowy na obszarach rolniczych jest wieś. Wsie mogą być zwarte albo rozproszone. W zabudowie zwartej domy są usytuowane blisko siebie, zwykle wokół centralnego punktu, którym często jest spichlerz lub studnia.W Indiach w centralnym miejscu wio­ski często można znaleźć siedzibę właściciela ziemskiego, warsztaty rzemieślników, szkołę, pocztę, hinduską świątynię, bądź meczet (zależnie od wyznania miejscowej ludności). Tak zwana wieś rozproszona składa się z porozrzucanych wśród pól zagród. Odległość między nimi nie przekracza zwykle kilometra.
Inną formą zabudowy wiejskiej są farmy, czyli pojedyncze, duże gospodarstwa, otoczone przez rozległe połacie uprawnej ziemi, często oddzie­lone od siebie wieloma kilometrami pól.

O układzie wioski często decydują więzi rodzin­ne. W niektórych częściach Afryki, na przykład w Nigerii, krewniacy zwykle zamieszkują sąsia­dujące ze sobą chaty. Chaty wznoszone są na pla­nie koła, wokół centralnego, nie zabudowanego placu. Chata wodza jest wówczas odgrodzona od innych płotem. We wschodniej i południowej Afryce wciąż można jeszcze spotkać wioski skła­dające się z chat o kształcie ula, ustawionych wo­kół zagrody dla bydła, tzw. kraala.
Inne zwyczaje panują w Chinach. Chińczycy cenią sobie intymność, dlatego ich domostwa zwy­kle otoczone są murem. Typowa chińska wioska zbudowana jest na planie szachownicy, przy czym wejście do każdego domu skierowane jest na we­wnętrzny dziedziniec danej zagrody.
Liczba i wielkość wiosek na danym obszarze uzależniona jest w dużym stopniu od warunków naturalnych i rodzaju upraw. Na przykład południowe i centralne rejony Jawy, gdzie ziemie są niezwykle urodzajne, są bardzo gęsto zaludnione (ok. 1000 mieszkańców na kilometr kwadratowy), a odległość między poszczególnymi wioskami nie przekracza zwykle kilometra.

Nie wszyscy ludzie trudniący się rolnictwem mają swoje stałe siedziby. Wędrowne ludy zamieszku­jące pustynne i stepowe obszary północnej Afryki, czy południowo-zachodniej i centralnej Azji roz­bijają swoje obozowiska wszędzie tam, gdzie jest wystarczająca ilość roślinności i wody by mogli wypasać bydło. Kiedy zasoby się kończą, koczow­nicy po prostu zwijają obozowisko i z całym swo­im dobytkiem przenoszą się w inne miejsce.
Jednak najczęściej spotykaną formą osadnictwa wiejskiego jest stosunkowo gęsto zabudowana wieś. W większości afrykańskich wiosek wszyscy mieszkańcy należą do tej samej grupy etnicznej, a często zdarza się, że cała wieś jest ze sobą spo­krewniona. Tak bliskie więzi sprawiają, że człon­kowie społeczności często i chętnie ze sobą współ­pracują. Wspólne działania nie ograniczają się do wzajemnej pomocy przy pracach polowych. Mieszkańcy jednej wsi razem się bawią, razem obchodzą święta religijne. Wspólne spędzanie czasu wolnego, podobnie jak wspólna praca, kon­soliduje społeczność wioski.
Zwarty charakter zabudowy wioski zapewnia też jej mieszkańcom lepszą ochronę. W przeszło­ści musieli się oni często bronić przed najazdami innych plemion i handlarzy niewolników. W pół­nocnych rejonach Togo wiele wiosek zbudowano na szczytach wzniesień, a ich mieszkańcy, by móc uprawiać ziemię, musieli na zboczach góry budo­wać tarasy. Podboje kolonialne w dużym stopniu uśmierzyły plemienne waśnie. Górskie warowne wioski zostały zdobyte, a ich mieszkańcy przenie­śli się w doliny, gdzie uprawa ziemi nie była już tak pracochłonna. Zamiast budować tarasy, co roku obsiewali inny kawałek ziemi. Taki rotacyj­ny sposób uprawy wymagał znacznie mniejszego nakładu pracy

Do góry