Ocena brak

Jakie są etapy terapii logopedycznej dziecka z rozszczepem podniebienia?

Autor /gorgiiiii Dodano /13.03.2013

1. Pierwszym etapem postępowania logopedycznego jest instruktaż maiki. Należy ją pouczyć, w jaki sposób ma ona codziennie masować dziecku podniebienie lub/i wargi. Masaż ten powinien przebiegać w następujący sposób: gazą, nasączoną np. wazeliną (by dziecku nic sprawiać bólu) i owiniętą wokół palca, należy wykonać kilkakrotne energiczne ruchy w miejscu blizny.

Czynność ta powinna być wykonywana przed posiłkiem, gdy* mogą wystąpić odruchy wymiotne, które mimo ich dodatniego znaczenia (powodują bowiem pożądane w przypadkach terapii rozszczepów skurcze mięśni podniebienia i tylnej ściany gardła) są bardzo nieprzyjemne dla dziecka i mogą zniechęcić je do tego zabiegu usprawniającego podniebienie, Z kolei wargi masuje się palcem, wykonując nim ruchy w płaszczyźnie poziomej Blizna wargi powoduje jej ściągnięcie i chodzi o to, by za pomocą masażu doprowadzić do jej rozciągnięcia. Przy okazji uzyskuje się efekt lepszego ukrwicnia i tym samym większej elastyczności niezbędnej przy artykulacji.

2. Na podstawie wcześniejszych ustaleń dotyczących stanu aparatu arlykula-cyjnego (warunków anatomicznych pacjenta) podejmuje się konkretne działania (ćwiczenia) zmierzające do wypracowania właściwego toru oddechowego i prawidłowej czynności zwierającego pierścienia gardłowego.

Ćwiczenia oddechowe polegają na świadomym regulowaniu wdechu i wydechu. U dzieci rozszczepowych zaburzenia oddechu manifestują się tym, żc nic jest ono w stanie świadomie kierować prądem powietrza wdychanego i wydychanego, co jest uwarunkowane budową anatomiczną jego narządów artykulacyjnych. Czynność tę dziecko z łatwością opanowuje po serii ćwiczeń, które przebiegają w kilku etapach. Początkowo ćwiczy ono wydech ustami przy zaciskaniu palcami skrzydełek nosa i unoszeniu łokcia, tak by strumień powietrza swohodnie wydostawał się przez usta. Następnie dziecko powoli zwalnia ucisk skrzydełek nosa, co w efekcie zmusza je do wytworzenia tej samej siły wydychanego powietrza, Uświadamia to dziecku, żc prąd wydychanego powietrza musi mieć taką samą siłę w warunkach zaciśniętego i rozluźnionego nosa. Ćwiczenia te przeprowadza się zawsze w formie zabawy, co zresztą jest naczelną formą pracy z dzieckiem z zaburzeniami mowy. Do standardowych ćwiczeń oddechowych należą:

wydmuchiwanie banieczek mydlanych przez rurkę, dmuchanie na papierowe zabawki, na płomień świecy czy zapalniczki. Należy przy tym pamiętać o zasadzie stopniowania trudności. W tym konkretnym przypadku zasada la ma następujące zastosowanie: łatwiej podmuchem mszyć z miejsca przedmiot znajdujący się blisko ust; łatwiej zrobić to w płaszczyźnie poziomej niż pionowej (Izn. nic dmuchać z góry); łatwiej - przedmiot znajdujący się na wprost ust, a nic z boku; łatwiej - na krótszych odcinkach niż na długich oraz przedmiot leżący na gładkiej powierzchni. Dopiero po wypracowaniu umiejętności dmuchania we względnie łatwych warunkach, przechodzi się do zadań trudniejszych.

Poza wymienionymi można również prowadzić:

- ćwiczenia mocnego, długiego wdechu i wydechu;

-    powolnego wdechu i wydechu precz usla;

-    rytmicznego wydechu w regulowanym tempie (tzn. głęboki wdcch. nalo-miast czynność wydychania powietrza realizuje się najpierw- w całości, później dzieli się ją na dwa etapy, a następnie na trzy).

Ćwiczenia pierścienia zwierającego gardło Ich celem jest wzmocnienie mięśni odpowiedzialnych za pracę podniebienia miękkiego. W prawidłowych warunkach podniebienie miękkie powinno w odpowiednich momentach podnosić się do góry w kierunku tylnej ściany gardła (by zamknąć jamę nosową) lub opuszczać się przy artykulacji głosek nosowych. U dzieci rozszczcpowych czynność podniebienia miękkiego często jesl zaburzona. Nieprawidłowości te przejawiają się brakiem domknięcia jamy nosowej. Powoduje to nosowe zabarwienie głosek ustnych. Jeżeli mechanizm podniebienno-gardlowy nie działa prawidłowo, powstaje sytuacja określana jako rynolatia. Występuje lo wówczas , gdy odległość między podniebieniem miękkim a tylną ścianą gardła przekracza 6 mm i w czasie fonacji nie dochodzi do oddzielenia jamy nosowej od jamy gardłowej i ustnej. Samogłoski ustne nabierają wtedy barwy nosowej. Zniekształceniu najbardziej ulegają samogłoski u, i, gdyż one właśnie wymagają najdokładniejszego zwarcia podniebienia miękkiego z tylną ścianą gardła. W związku z tym należy zachować kolejność wywoływania samogłosek. Jest ona następująca: a, o, e,y, u, i.

Oznacza to, że najmniej unosowiona jest głoska a, a najbardziej /, co wiąże się z ułożeniem (wzniesieniem) języka w trakcie ich artykulacji (zob. trójkąt samogłoskowy). W przypadku spółgłosek brak zwarcia podniebienno-gardłowcgo ma szczególnie niekorzystny wpływ na artykulację spółgłosek bezdźwięcznych, szczelinowych i zwartych, ponieważ ich wymowa wymaga dokładnego zamknięcia jamy nosowej.

Jest to mniej istotne przy artykulacji spółgłosek dźwięcznych. Przyczyną nosowego zabarwienia spółgłosek u dzicci z rozszczepem podniebienia jesl też często nieproporcjonalna długość podniebienia twardego w stosunku do miękkiego. W prawidłowych warunkach stosunek ten wynosi 2:1 (tzn. dłuższe jesl podniebienie twarde), natomiast w warunkach patologicznych stosunek ten może wynosić 3:1, a nawet 4:1. Zaburza to mechanizm wymowy dźwięków. Ten brak prawidłowych proporcji rzutuje na czynność zarówno zwierającego pierścienia gardłowego, jak i tylnej oraz hocznych ścian gardła.

Do podstawowych, najciekawszych ćwiczeń pierścienia gardłowego należą zabawy polegające na:

-    wciąganiu przez dziecko powietrza przez rurkę,

-    wsysaniu skrawków bibułek, wacików, kuleczek zc styropianu, piórek itp. przez rurkę, ich podnoszenie i przemieszczanie,

-    przysysaniu i podnoszeniu lekkiego kubeczka,

-    badaniu chorego misia - dziecko gra rolę misia, a pan doktor bada jego gardło, co polega na szerokim otwarciu przez dziecko ust; następnie mii ma zalecone płukanie gardła, a na końcu ćwiczy umiejętność długiego, przeciągłego ziewania (wymawiając przy tym głoskę a).

Tego typu zabawy mają na celu wyćwiczenie mięśni pierścienia zwierającego gardło. Gdy w irakcic korekty wad wymowy dziecko ma nadal problemy, zaleca się szerokie otwarcie ust i obniżenie żuchwy, gdyż pozycja ta pomaga w zamknięciu zwierającego pierścienia gardłowego.

3. Do trzeciego etapu terapii logopedycznej, polegającego na korygowali i u wadliwej wymowy, można przejść wówczas, gdy dziecko wyćwiczy umiejętność oddychania i gdy sprawność jego narządów artykulacyjnych osiągnie określony stopień (tj. taki. który umożliwia mu artykulację poszczególnych głosek). Jest lo sprawą bardzo indywidualną. Etapy te są bowiem płynne, co oznacza, że u niektórych dzicci już w irakcic ćwiczeń oddechowych można wywołać określone głoski. W takich przypadkach osiągnięcie jednych sprawności pociąga za sobą realizację innych.

Mowę dzicci z rozszczepem podniebienia charakteryzują:

-    elizje,

-    deformacje,

-    substytucje,

czyli wszystkie formy nieprawidłowej realizacji dźwięków mowy. Trudności artykulacyjne łych dzieci powodują, że miejsce artykulacji większości fonemów jest przesunięte ku tyłowi w kierunku gardła i krtani, co stanowi główną przyczynę występowania palaiofonii. czyli zastępczego szmeru głośniowego. Zjawisko to powstaje wskutek tarcia powietrza o napięte więzadła głosowe, co prowadzi do powstawania bardzo ostrych brzmieniowo, nieprzyjemnych dźwięków. Jego likwidacja jesl największym problemem w terapii logopedycznej dzieci z rozszczepem podniebienia i wymaga długotrwałych ćwiczeń. Polegają one na próbach przeniesienia masy języka ku przodowi, uaktywnieniu jej i spowodowaniu, by kompensacyjne ruchy żuchwy ku górze były zastąpione ruchami ku dołowi.

Terapię zaburzeń artykulacji rozpoczyna się od ćwiczeń usprawniających narządy mowy (oddechowy, fonacyjny i artykulacyjny) Mają one nu celu wykształcenie wzorców kincstctycznych i słuchowych głosek. Z małymi dziećmi prowadzi się je w formie zabaw, które polegają na naśladowaniu odgłosów zwierząt. Następnie przechodzi się do ćwiczeń usprawniających język, wargi, żuchwę i podniebienie miękkie. Po uzyskaniu odpowiedniego poziomu sprawności mięśni artykulacyjnych rozpoczyna się właściwą terapię zaburzeń artykulacji. W zależności od etapu rozwoju mowy dziecka z rozszczepem (podobnie jak w przypadku dzicci rozwijających się prawidłowo) niektóre wadliwe realizacje dźwięków mają prawo wystąpić w loku rozwoju (np. substytucje, elizje itp.), a inne są wynikiem braku możliwości realizacyjnych (np. deformacje). Logopeda musi więc umieć odróżnić i ocenić Ic zjawiska, a następnie ustalić kolejność postępowania terapeutycznego w zależności od wieku dziecka i rodzaju występujących nieprawidłowości.

Podobne prace

Do góry