Ocena brak

JAKIE OGÓLNE DYREKTYWY WYMIARU KARY I ŚRODKÓW KARNYCH PRZEWIDUJE KODEKS KARNY?

Autor /Sylwester Dodano /01.12.2011

Zasady sądowego (sędziowskiego) wymiaru kary i środków karnych.

  • sądowy wymiar karyorzeczenie kary przez sąd konkretnemu sprawcy w konkretnej sprawie karnej;

  • ustawowy wymiar karygranice kary, które zakreśla ustawa, wynikające z przepisu dot. tego przestępstwa, ale i z innych, np. o recydywie;

  • zasady sądowego wymiaru kary – dot. kar i środków karnych;

  • zasady o charakterze ogólno prawnym (jak zasada równości wobec prawa);

  • zasada swobodnego uznania sędziowskiego w ramach ustawy → wynika z art. 53 § 1 kk, ale nie oznacza to pełnej dowolności, gdyż sędzia związany jest ustawowym wymiarem kary, oraz ustawowymi dyrektywami. Oznacza to, że sędzia ma margines swobody w podejmowaniu decyzji w konkretnym przypadku, dlatego ustawodawca nie może zbyt wąsko zakreślać ram kary, by zachować tą swobodę;

  • zasada indywidualizacji kary → wynika z art. 55 kk → okoliczności obciążające jak i łagodzące mające zastosowanie do danego sprawcy, nie są przenoszalne na innych sprawców;

  • zasada oznaczoności kary → kara musi być oznaczo­na co do rodzaju i wysokości, niedopuszczalne są tzw. wyroki nieoznaczone (np. więzienie na 2-4 lat);

Dyrektywy ogólne

  • to bardziej sprecyzowane wskazówki, jakimi powinien kierować się sędzia;

  • można je podzielić na:

  • dyrektywy ogólne → przede wszystkim w art. 53 § 1 kk i w art. 3 kk:

  1. humanitaryzm kary

  2. stopień winy sprawcy;

  3. stopień szkodliwości społecznej czynu;

  4. cele zapobiegawcze i wychowawcze w stosunku do skazanego (prewencja indywidualna);

  5. potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (prewencja ogólna);

  • dyrektywy szczególne;

1) Dyrektywa humanitaryzmu kary - najważniejsza z dyrektyw (art. 3 kk) – kara nie może naruszać godności człowieka, nie może być niehumanitarna → znaczenie tej zasady jest większe dla ustawodawcy, gdyż przyjmuje się wewnętrzną niesprzeczność kk, dlatego w zwykłej sytuacji wymierzenie nawet max wysokości kary nie jest niehumanitarne;

2) Dyrektywa stopnia winy - art. 53 § 1dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy → stopień winy wyznacza więc górny pułap kary → stopień winy wg szkoły klasycznej miał zapobiegać wymierzeniu kary zbyt surowej, ale i zbyt łagodnej → uregulowanie w kk z 1997 odnosi się tylko do zaostrzenia kary;

3)Stopień szkodliwości społecznej czynu

  • drugie kryterium z art. 53 § 1 kkma działać w obie stronyprzeciwko zbytniemu zaostrzeniu jak i zbytniemu złagodzeniu kary → wraz z kryterium stopnia winy określa się te 2 kryteria jako „sprawiedliwościowe”;

  • ustalenie stopnia społecznej szkodliwościkryteria w art. 115 § 3 kk;

  • ustalenie stopnia winybrak kryteriów → art. 1 § 3 czy inne konkretyzujące zasadę winy dot. problematyki istnienia kary, a nie jej stopniowania, a istniejące nakazy łagodniejszego lub surowszego traktowania odwołują się jedynie do okoliczności podmiotowych (motywacja, cel działania, umyślność i jej rodzaj lub nieumyślność i jej rodzaj, szczególna sytuacja motywacyjna, działanie pod wpływem nacisku psychicz­nego). Wydaje się jednak, że należy również uwzględnić pewne elementy przedmiotowe, gdyż jest różnica pomiędzy umyślnością katastrofy kolejowej łączącej się ze stratami w ludziach czy ze stratami majątkowymi;

  • kategoria winy i społecznej szkodliwości posługują się czasem podobnymi kryteriami, ale ocenianymi z różnych punktów widzenia (np. sposób okrutny);

  • wina z art. 53 § 1 kk nie pokrywa się z pojęciem winy jako podstawy odpowiedzialności karnej z art. 1 § 3 kk;

4) Prewencja generalna i indywidualna.

  • prewencja generalna (ogólna) – kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa przez określony wymiar kary;

  • odstraszanie tych osób, których nie powstrzymują od popełnienia przestępstw inne czynniki, przy czym najważniejsze jest poczucie nieuchronności kary;

  • utwierdzanie prawidłowych postaw wobec prawa;

  • prewencja indywidualna (szczególna) – cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma wywołać w stosunku do skazanego;

  • odstraszenie sprawcy - poprzez stosowanie kary surowej co do jej rodzaju i wymiaru, oraz uświadomienie skazanemu nieopłacalności przestępstwa;

  • uniemożliwienie popełniania przestępstw – to głównie kara po­zbawienia wolności oraz niektóre inne kary dodatkowe, jak zakaz prowadzenia pojazdów, wykonywania zawodu;

  • wychowanie (resocjalizacja) skaza­nego – prócz ukształtowania osobowości sprawcy, też rezultaty dodatkowe, jak podniesienie poziomu wykształcenia, nauczenie się zawodu, co razem ma umożliwić skazanemu poprawne funkcjonowanie w społeczeństwie;

  • w praktyce rezultaty często odmienne, gł. przez resocjalizację w warunkach więziennych, demoralizację i degradację psychiczną jednostki umieszczonej w więzieniu;

Dyrektywa pierwszeństwa kar wolnościowych

  • art. 58 § 1 kk – gdy jest możliwość wyboru kary, a zastosowanie kary pozbawienia wolności wymaga uzasadnienia;

  • kk nie wylicza celów kary expressis verbis, a jedynie wymienia je w stosunku do prewencji indywidualnej w art. 53 § 1 („cele zapobiegawcze i wychowawcze”), ale z całokształtu dyrektyw wynikają cele sprawiedliwościowe, wychowawcze, poprawcze, edukacyjne w sensie generalnym;

Wymiar kary nieletnim i młodocianym

  • odmienna hierarchia dyrektyw – najważniejsza prewencja indywidualna, czyli wychowanie skazanego (art. 54 § 1 kk);

Wymiar grzywny

  • art. 33 § 3 kk → przy ustalaniu wysokości stawki dziennej sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, ro­dzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe;

  • art. 58 § 2 kk → zakaz orzekania grzywny, jeżeli dochody sprawcy, jego stosunki majątkowe lub możliwości zarobkowe uzasadniają przekonanie, że sprawca grzywny nie uiści i nie będzie jej można ściągnąć w drodze egzekucji;

Dyrektywy szczegółowe

art. 53 § 2 i 3 kk → są one rozwinięciem dyrektyw ogólnych, ale niektóre mają charakter samodzielny (uwzględnienie faktów sprzed i po przestępstwie – sposób życia, zachowanie

Podobne prace

Do góry