Ocena brak

Jakie metody wykorzystuje się w rehabilitacji głosu i mowy laryngektomowanych?

Autor /gorgiiiii Dodano /14.03.2013

Istotą rehabilitacji głosu i mowy przełykowej bezkrtaniowców jest „wytworzenie głosu zastępczego na skutek uformowania się pscudogłośni w przełyku, która przejmuje rolę generatora drgań. Do uzyskania głosu zastępczego wykorzystuje się zjawisko aerodynamiczne. Powietrze zgromadzone pod pewnym ciśnieniem w gardle dolnym lub przełyku zostaje wypchnięte nagle ruchem anty-pcrystaltycznym i przeciskając się przez pseudogłośnię utworzoną z fałdów śluzówki przełyku daje efekt akustyczny, tzw. ructus, który podlega następnie ostatecznemu uformowaniu w jamach rezonansowych" (Hołejko-Szuladzińska i in. 1975, 296).

Wśród metod rehabilitacji laryngektomowanych wyróżnia się metody klasyczne i chirurgiczne. Mowę zastępczą (przełykową i gardłową) wykształca się przy wykorzystaniu metod klasycznych, a mowę przetokową metodami chirurgicznymi.

Zdaniem Pruszcwicza (Fonialria kliniczna... 1992) uzyskanie dźwięcznego odbicia powietrza z przełyku może być dla wielu pacjentów trudne, ponieważ muszą się oni nauczyć rozluźniania mięśnia pierścienno-gardłowego. Jest to konieczne do wprowadzenia powietrza do przełyku i tym samym do uzyskania głosu (w normalnych warunkach mięsień pierścienno-gardlowy zapobiega przedostawaniu się powietrza do przełyku). Do klasycznych metod umożliwiających nauczenie się tych czynności (ritctusu i wykorzystania go dla mowy) należą:

1.    metoda aspiracji (Scemana) w celu wprowadzenia powietrza do przełyku pacjent odchylając głowę ku tyłowi wciąga powietrze, po czym całym tułowiem szybko pochyla się do przodu, równocześnie uciskając rękami klatkę piersiową, co powoduje głośne odbicie powietrza. Metoda ta pozwala na jednorazowe wypowiedzenie około 10 sylab;

2.    metoda Sterna polega na wprowadzaniu powietrza za pomocą napojów gazowanych lub połykania go;

3.    m e t o d a i n s u f 1 a ej i - polega na wprowadzeniu powietrza (w ilości do 50 ml) do przełyku przez zgłębnik lub balon Politzeia;

4.    metoda iniekcji - polega na wprowadzaniu powietrza do przełyku za pomocą strzykawki i jednoczesnym pomiarze zmian ciśnienia odpowiednim przyrządem; ciśnienie powietrza w przełyku rejestruje się w czasie mówienia;

5.    metoda opisana przez Cornula - efekt dźwięcznego odbijania uzyskuje się poprzez nabranie dużej ilości powietrza do jamy ustnej, wypchanie policzków, mocne zaciśnięcie warg i wypowiadanie głosek wybuchowych z przydcchem, np. p..h, h, t..h, h itp.;

6.    metoda wokałistyczna M i t r i n o w i c z wykorzystuje umiejętność podparcia oddechowego (w wokalistyce nazywanego appoggio). Appoggio to specyficzna czynność mięśni oddechowych, polegająca na jednoczesnym napinaniu mięśni wdechowych i wydechowych, co umożliwia wydłużenie fazy wydechowej i jest ważnym czynnikiem rehabilitacji głosu laryngcktomowanych. Zastosowanie appoggio umożliwia wcssanic powietrza do przełyku. Metoda ta, w połączeniu z ćwiczeniami artykulacji, w szybkim tempie prowadzi do wytworzenia mowy zrozumiałej dla otoczenia (Holcjko-Szuładzińska i in. 1975; Mitrinowicz 1953).

Rehabilitację laryngcktomowanych należy rozpoczynać natychmiast po zabiegu chirurgicznym (po zagojeniu się ran). Na początku zawsze podejmuje się próby wykształcenia głosu i mowy przełykowej lub gardłowej (przez co daje się szansę opanowania naturalnej mowy zastępczej) i dopiero wtedy, gdy zostaną wyczerpane wszystkie możliwości jej opanowania i nic przyniosą one rezultatu, rozważa się zastosowanie protez i różnych urządzeń elektronicznych. Z obserwacji C. Tarnowskiej i jej współautorów (1986) wynika, że mowa przetokowa jest lepsza pod względem cech percepcyjno-akustycznych niż przełykowa, dlatego też częściej i chętniej jest używana przez pacjentów w różnych sytuacjach społecznych.

Chorzy z chirurgicznie wytworzonymi przetokami głosowymi mówią bezpośrednio po zagojeniu się ran lub założeniu protezy wentylowej, dzięki czemu nie trzeba z nimi prowadzić ćwiczeń kształtujących umiejętność wprowadzania powietrza do przełyku, będących istotą kształtowania głosu i mowy przełykowej Uniknięcie tych żmudnych ćwiczeń znacznie skraca czas rehabilitacji głosu i mowy laryngektomowanych.

Podobne prace

Do góry