Ocena brak

Jakie metody psychoterapeutyczne stosuje się w leczeniu jąkających się?

Autor /gorgiiiii Dodano /13.03.2013

W terapii tych osób stosuje się przede wszystkim hipnoterapię, psychoterapię treningową, psychoanalizę i psychodramę.

Hipnoterapia

Usuwać jąkanie za pomocą hipnozy próbował Kałużyński (1975). który na podstawie poglądów różnych autorów i własnych obserwacji sformułował następujące wnioski:

1.    Hipnoterapię jąkających się stosować należy tylko w wyjątkowych przypadkach, kiedy inne metody leczenia zupełnie zawodzą, a pacjent pragnie choćby chwilowej pomocy.

2.    Podatność na hipnozę jest mniejsza u jąkających się niż u ludzi mówiących płynnie. Jej efekty u jednostek mówiących niepłynnic są przeważnie krótkotrwale. Najlepsze wyniki uzyskuje się u osób w wieku 15-26 lat, których jąkanie ma rodowód psychogenny i jest krótkotrwałe.

3.    Nabyte w czasie hipnoterapii umiejętności musi jąkający się wykorzystać poza poradnią, aby utrwalić płynność mówienia w sytuacjach trudnych.

Psychoterapia ireningo wa

W przypadku jąkania stosuje się najczęściej proste ćwiczenia pozytywne, trening negatywny, relaksację, dcsensytyzację (dcscnsybilizację) i technikę implo-zywną.

Proste ćwiczenia pozytywne

Zdaniem Kratochvila ćwiczenia te odgrywają zasadniczą rolę w usuwaniu jąkania. „Przy jąkaniu się ćwiczy się najpierw mowę szeptem, następnie czytanie w tolerowanym przez pacjenta otoczeniu, krytyczne głoski pacjent początkowo opuszcza, albo rozpoczyna się ćwiczenia od czytania samych samogłosek w tekście; ćwiczy się prawidłowy oddech przy czytaniu i mówieniu, stopniowo przechodzi się od opowiadania przeczytanego tekstu do spontanicznej rozmowy; pacjent uczy się mówić bez błędów i w obecności kilku osób” (Kralochvil 1974, 184).

Trening negatywny

Polega on na celowym wywoływaniu jąkania po to, by pacjent mógł nad nim zapanować (Kondras 1983) W tym celu terapeuta „ćwiczy pacjenta dwa razy tygodniowo po 1 godzinie. Rozmawia z chorymi i przerywa rozmowę, gdy tylko pacjent zaczyna się jąkać. Moment jąkania pacjcnt powtarza potem świadomie jak najdokłanicj przed lustrem, łącznie zc wszystkimi składnikami ruchowymi” (Kratochvil 1974, 188 189) Są to ćwiczenia uciążliwe zarówno dla terapeuty, jak i jąkającego się, budzące czasami zniechęcenie.

Relaksacja

W terapii osób jąkających się najczęściej łączy się zasady relaksacji progresywnej Jacobsona i treningu autogennego Schulza, dostosowując je do specyfiki zaburzenia. Przykładem lego połączenia jest przeznaczona dla dzicci w wieku przedszkolnym metoda Wygotskiej i współautorów (1984) oraz przeznaczona dla dzicci starszych, młodzieży i dorosłych metoda Lubińskiej (1970).

Aby relaksacja dała pożądany efekt, należy ją stosować codziennie, w różnych pozycjach (leżącej, stojącej, siedzącej) i w różnych sytuacjach komunikacyjnych (w domu, szkole, autobusie itp.) — twierdzi Kałużyński (1971). Polecał on osobom jąkającym się z silnymi objawami tremy technikę, którą można streścić w następujących punktach:

1. Należy odprężać się przed dłuższymi występami słownymi na jakieś 15 20 minut, Ma to być odprężenie w chwili największego lęku, zdenerwowania i czasami złości [...]

2.    Należy uzyskane odprężenie zachować w czasie mówienia i działania pr/y ludziach. [...]

3.    Jeżeli pojawią się trudności w mowie, to nic należy nigdy ratować się zwiększeniem wysiłku, lecz przeciwnie, ratować się odprężeniem [...)

4.    W przypadku pojawienia się myśli o niemożliwości wypowiedzenia jakiegoś słowa, należy maksymalnie odprężyć się i wypowiedzieć je płynnie w myśli, a następnie przy użyciu minimalnego wysiłku wypowiedzieć dość cicho i miękko" (Kałużyński 1971, 407 408).

Trening relaksacyjny Wintrebcrga został włączony przez Markiewicz (1973) do programu reedukacji psychomotorycznej dzieci jąkających się, która oddziałuje na trzy lory: ncuromięśniowy. oddechowy i psychiczny. Ćwiczenia aktywizujące tor neuromięśniowy mają na celu uzyskanie zdolności dowolnego zwalniania napięcia mięśni szkieletowych, a zwłaszcza mięśni szczęki dolnej, policzków, bredy. warg i języka, Natomiast zadaniem ćwiczeń oddziałujących na tor oddechowy jest odpowiednia stymulacja i rytmizacja mięśni oddechowych, a zwłaszcza przepony. Z kolei udrożnienie toru psychicznego polega na stopniowym odprężeniu psychicznym, zarówno w sferze emocjonalnej, jak i umysłowej,

Desensytyzacja

Jej etapy mają w przypadku jąkania następujący przebieg:

I Ustalenie hierarchii sytuacji i bodźców wyzwalających lęk przed mówieniem.

2.    Trening relaksacyjny według omówionych wcześniej procedur.

3.    Wyobrażenie sobie sytuacji logofohicznych i zastępowanie reakcji lękowych reakcjami relaksu.

Stosując metodę descnsytyzacji zmierza się do tego, by najpierw określone bodźce utraciły moc wyzwalania logofobii w sytuacjach wyobrażeniowych, a następnie by nastąpiła generalizacja tej reakcji na sytuacje rzeczywiste

Psychoanaliza

Postępowanie terapeutyczne jest ukierunkowane nic na poprawę płynności mówienia, lecz na polepszenie funkcjonowania całej osobowości. Takie podejście przedstawił Fried (1972), który opisał przebieg terapii 19-lctniego jąkającego się chłopca, leczonego psychoanalizą i terapią behawioralną. Okazało się, że len sam przypadek może być rozumiany dwojako: raz jako dobrze przystosowana osoba, której zaburzenie mowy stanowi wyuczoną reakcję na bodźce lękowe, a raz jako neurotyk, którego jąkanie stanowi integralną część szeroko rozgałęzionych zaburzeń osobowości.

Psychodrama

Stanowi ona środek ułatwiający przeniesienie efektów terapii osób jąkających się poza gabinet. Terapeuta proponuje pacjentom odegranie typowych sytuacji wyzwalających jąkanie, do których Gabrijal (1972) - na podstawie badań zaliczyć

sytuacje podwyższonej świadomości i kontroli własnej mowy, sytuacje oczekiwania wystąpienia jąkania, sytuacje podwyższonego napięcia, sytuacje wzmożonego strachu,

- sytuacje obniżonej gotowości do mówienia, sytuacje słabej znajomości słuchaczy.

Sytuacje te występują w czasie rozmowy telefonicznej, zakupów, wystąpienia przed audytorium, załatwiania spraw urzędowych, kłótni, egzaminu itp. Stanowić one mogą lematy scen psychodramatycznych.

Podobne prace

Do góry