Ocena brak

Jakie ćwiczenia logopedyczne prowadzi się w przypadku afazji (dysfazji) motorycznej?

Autor /gorgiiiii Dodano /13.03.2013

Terapię logopedyczną rozpoczyna się od ćwiczeń wstępnych, do których należą ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne (praksji i kinestezji oralnej). Ćwiczy się najpierw proste ruchy warg i języka, a następnie stopniowo przechodzi się do bardziej złożonych ruchów artykulatorów.

W przypadku afazji (dysfazji) motoryczncj ćwiczenia logopedyczne mają na celu likwidację trudności w ekspresji językowej. Prowadzi się je w następującej kolejności: zaczyna się od pracy na poziomic głosek i ich połączeń, potem prowadzi się pracę na poziomic wyrazów i na końcu na poziomie zdań. Od samego początku wprowadza się ćwiczenia pisania i czytania, klórc wspomagają proces reedukacji mowy (Maruszewski 1974).

2. Ćwiczenia na poziomie głosek

Należą do nich:

a) wykorzystanie mimowolnych odruchowych reakcji chorego do wywołania artykulacji głoski (np głęboki, głośny wydech daje efekt zbliżony do głoski ch, a dmuchnięcie - / itp.);

b)    ćwiczenia głosu typu: murmuranda i przeciągłe wymawianie samogłosek lub głosek trwałych;

c)    ćwiczenie umiejętności wykorzystywania gestów umownych do zapamiętania sposobu artykulacji głoski (np. pionowe ustawienie palca wskazującego pr/ypomma o konieczności uniesienia języka do góry);

d)    ćwiczenia mające na celu uświadomienie różnic między głoskami (np. za pomocą odczuć kinestetycznych: siły strumienia powietrza, wyczuwania dłonią drgań wiązadeł głosowych, skrzydełek nosa itd.). Łączy się je z ćwiczeniami pisania liter, ponieważ znak graficzny głoski sprzyja utrwaleniu jej artykulacji.

Należy pamiętać, że celem tych ćwiczeń jest doprowadzenie do odtworzenia sposobu arlykulacji głosek, jego przypomnienie, a nie praca nad artykulacją samą w sobie. Dlatego też najszybciej, jak lylko jest to możliwe, należy przechodzić do pracy na poziomie wyrazu. Odwrócenie uwagi pacjenta od sposobu wymawiania słowa i skupienie jej na dźwiękowej i znaczeniowej strukturze wyrazu jesl niejednokrotnie bardzo efektywne. Każda opracowana głoska powinna być więc jak najszybciej włączana w struktury sylabowe, wyrazowe i zdaniowe.

M. Maruszewski (1974, 113) uważa, że jeśli chory ma kłopoty z artykulacją głosek, to należy przejść do ćwiczeń mówienia całych słów i zdań. bez zwracania zbytniej uwagi na błędy w wymowie. Dłuższe wypowiedzi pozwalają bowiem pacjentowi na pełne opanowanie artykulacji bez większego wysiłku.

2. Ćwiczenia na poziomic wyrazu

W celu sprowokowania pacjenta do mówienia zadaje się mu pytania wymuszające jednoznaczną, krótką odpowiedź (np tak lub nie), ewentualnie sugerujące odpowiedź. Do tej grupy ćwiczeń zalicza się:

a)    ćwiczenia w aktualizowaniu szeregów nawykowych (tj. mówienie zautomatyzowanych ciągów słownych, np. liczenie dni tygodnia, miesiąca itp). Wykonuje się je dwustopniowo - chory najpierw wymawia słowa wraz z logopedą, a następnie powtarza je za nim;

b)    wymawianie słowa: w myśli, szeptem i na glos;

c)    ćwiczenia, w których wykorzystuje się pokaz różnych czynności w celu pobudzenia pacjenta do ich nazywania;

d)    ćwiczenia rozbudowujące słownictwo chorego poprzez wykorzystanie procesu kategoryzacji, uogólniania i abstrahowania (np. przechodzenie od pojęć nadrzędnych: meble, owoce, do pojęć szczegółowych: stół, krzesło, jabłko, gruszka itd.);

e)    ćwiczenie analizy wzrokowo-1 i terowej wyrazu, tj. układanie wyrazów z liter i pisanie ich pod dyklando lub przepisywanie. Ważne jest, aby pacjent pisząc wymawiał poszczególne głoski, sylaby i fragmenty wyrazów, gdyż daje to okazję do jednoczesnego ćwiczenia artykulacji;

f)  ćwiczenia wykorzystujące dźwiękowo-literową analizę wyrazów (tj. dokonywanie głoskowej i sylabowej analizy wyrazów, wypowiadanie ich z jednoczesnym czytaniem), Do ćwiczeń lycli można wykorzystać schematy graficzne ilustrujące kolejność pojawiania się głosek w wyrazie;

g)    czytanie tekstu podzielonego na sylaby;

h)    ćwiczenia płynnego przechodzenia od sylaby do sylaby.

3. Ćwiczenia na poziomie zdania

Mają one następującą kolejność:

a)    rozpoczyna się je od opisywania obrazków przedstawiających proste czynności (np. dziewczynka czyta) i ich podpisywania (w tym celu można wykorzystać gotowe etykiety);

b)    początkowo ćwiczy się konstruowanie prostych zdań i stopniowo przechodzi się do zdań złożonych;

c)    następnie prowadzi się ćwiczenia analizy budowy zdań wraz z umiejętnością ich rozbudowywania (poprzez dołączanie słów, jak np. dodatkowych określeń cech, właściwości itd.);

d)    ćwiczy się syntezę zdaniową (np. układanie zdań z rozsypanek wyrazowych, uzupełnianie brakujących elementów w zdaniach);

e)    gdy pacjent samodzielnie buduje już proste zdania, przechodzi się do opisywania obrazków sytuacyjnych, tematycznych i historyjek obrazkowych;

f)    kolejnym etapem jest przejście od mowy konkretnej do abstrakcyjnej (opowiadanie o tym, eo badany widział, przeżył, jakie ma zainteresowania itd.);

g)    ćwiczenie tworzenia dłuższych samodzielnych wypowiedzi chorego można oprzeć na metodzie tzw. kartoieki-planu. Chory na oddzielnych kartkach zapisuje sformułowania, które wymyśla na dany temat. Następnie poprzez ułożenie kartek w odpowiedniej kolejności - tworzy plan wypowiedzi. Później za pomocą wyrażeń z listy przygotowanej przez logopedę (np. pewnego razu, mimo to, podczas gdy itp.), umożliwiających mu przejście od jednego fragmentu opowiadania do drugiego, tworzy rozwiniętą wypowiedź (Maruszewski 1974).

Do góry