Ocena brak

Jaki jest przebieg prac na poszczególnych etapach diagnozy logopedycznej?

Autor /Eustachy777 Dodano /13.03.2013

I etap - O k re ś l e n i e problemu

W celu stwierdzenia na czym polega problem pacjenta przeprowadza się badania wslępne, do których zalicza się: wywiad, obserwację, oricnlacyjnc badanie mowy i badania uzupełniające.

1. Badania wstępne

•    Wywiad służy zgromadzeniu informacji na temat:

-    wieku, wykształcenia, środowiska, w jakim żyje i pracuje (uczy się) pacjent, jego uzdolnień, zainteresowań i osiągnięć,

ogólnego przebiegu rozwoju pacjenta, w lym jego mowy, okoliczności pojawienia się objawów niepokojących pacjenta.

domniemanych przyczyn zaburzenia czy nieprawidłowości, kroków podjętych w celu radzenia sobie przez pacjenta z trudnościami i sposobów ewentualnego łagodzenia ich skutków,

sposobów przeciwdziałania zaistniałym problemom,

-    kondycji psychofizycznej pacjenta, jego stanu zdrowia ilp.

•    Obserwacja dotyczy ogólnych reakcji i zachowań badanego, zc szczególnym uwzględnieniem zachowań werbalnych.

•    Orientacyjne badanie mowy przeprowadza się w trakcie rozmowy z pacjentom, zwracając szczególną uwagę na jego zachowania werbalne i niewerbalne oraz na stosunek tych zachowań względem siebie (które z nich przeważają). Istotne jest wstępne rozeznanie poziomu rozumienia mowy Ponadto ocenia się, czy pacjent (dziecko) mówi dużo i chętnie, i jaki jest jego emocjonalny stosunek do mówienia. Ocenia się nic tylko ilość, ale i jakość wypowiedzi Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to:

-    czy badany (dziecko) operuje zdaniami (prostymi, złożonymi),

-    czy buduje poprawne konstrukcje zdaniowe, czy popełnia agramatyzmy,

-    czy występują zniekształcenia fonetycznej budowy wyrazów i na czym one polegają,

-    czy wszystkie głoski są realizowane prawidłowo,

-    czy zachowane są płynność i prozodia mowy, czy dziecko prawidłowo oddycha,

czy pacjent nie wykazuje zaburzeń głosu.

Ponadto należy wstępnie ocenić, czy badana osoba rozumie polecenia i pytania. czy potrafi na nic odpowiadać, prowadzić dialog, opowiadać. Dodatkowo zwraca się uwagę na to, czy zachowania werbalne i ich poziom są zgodne z normą wiekową.

2.    Badania uzupełniające

W zależności od rodzaju zaburzenia czynności tc mogą obejmować:

a)    badanie stanu i sprawności aparatu artykulacyjnego,

b)    badanie funkcji połykowej,

c)    badanie funkcji oddechowych,

d)    orientacyjne badanie słuchu,

e)    badanie słuchu fonematycznego,

f) badanie pamięci słuchowej,

g)    badanie kineslezji mowy,

h)    badanie płynności mowy i prozodii mowy (rytmu, melodii, akcentu),

i)    badanie emisji głosu,

j) badanie praksji i gnozji,

k) orientacyjne badanie lateralizacji.

II etap - Formułowanie hipotezy

Celem II eiapu diagnozowania logopedycznego jesl dokładne ustalenie inwentarza anormalnych zachowań językowych zakłócających lub zaburzających proces porozumiewania.

3.    Badania podstawowe

Badanie podstawowe (przeprowadzane za pomocą dostępnych prób, testów i kwestionariuszy) obejmuje ocenę sprawności językowej oraz ocenę umiejętności czytania i pisania.

S. Grabias (1986) uważa, że sprawność językowa (sprawność komunikacyjna) dotyczy zarówno mówienia, jak i rozumienia. Jesl ona wypadkową językowej sprawności systemowej, społecznej, sytuacyjnej i pragmatycznej.

a) Ocena językowej sprawności systemowej

Z punktu widzenia logopedii slosowanej najważniejsza jest ocena systemowej sprawności językowej. Służy temu badanie mowy, zarówno mówienia (we wszystkich aspektach), jak i rozumienia (na wszystkich poziomach).

Badanie mowy (czyli językowej sprawności systemowej na poziomach: fono-logicznym, morfologicznym i składniowym) obejmuje:

• badanie mówienia:

-    w aspekcie fonetycznym - czyli ustalenie zasobu dźwięków,

-    w aspekcie leksykalnym - określenie zasobu słownictwa czynnego,

w aspekcie gramatycznym - ocena umiejętności stosowania form fleksyj-nych, budowania struktur zdaniowych,

w aspekcie ekspresyjnym - badanie płynności i prozodii mowy;

• badanie rozumienia na poziomach:

-    pojedynczych słów (badanie rozumienia nazw przedmiotów, zjawisk, czynności); słów określających stosunki przestrzenne, czasowe i wielkościowe,

prostych połączeń słownych (badanie zdolności rozumienia struktur gramatycznych),

zdań złożonych (badanie zdolności rozumienia struktur składniowych).

b)    Ocena językowej sprawności sytuacyjnej, społecznej i pragmatycznej:

-    sytuacyjnej określenie, czy badany potrafi dostosować swoją wypowiedź do odbiorcy, do sytuacji komunikacyjnej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na związek zachodzący między formą wypowiedzi a miejscem jej powstania;

społecznej określenie, czy badany potrafi dostosować wypowiedź do społecznej rangi adresata, a prz.cz to również do sytuacji komunikacyjnej;

pragmatycznej określenie, czy badany potrafi osiągnąć założony przez siebie cel wypowiedzi.

c)    Ocena umiejętności czytania i pisania.

4. Badania specjalistyczne

Na podstawie danych uzyskanych z obserwacji i wywiadu, orieniacyjnego badania mowy oraz wyników badań uzupełniających i podstawowych formułuje się hipotezę dotyczącą rodzaju i przyczyn zaburzenia. W celu uzyskania pełniejszych danych - jeżeli zachodzi taka potrzeba kieruje się pacjenta na badania specjalistyczne do lekarza, psychologa, pedagoga lub do innych specjalistów.

III etap - Weryfikacja hipotezy

Na tym etapie ustala się program terapii (lj. czas trwania terapii, częstotliwość spotkań, prognozę, dobiera się odpowiednie metody pracy, narzędzia i środki).

Należy podkreślić, że procesy diagnozowania i terapii logopedycznej wzajemnie się uzupełniają, gdyż w trakcie terapii dochodzi do weryfikacji trafności wcześniej postawionej diagnozy, co determinuje zmianę lub kontynuację programu terapii.

Do góry