Ocena brak

Jak rozmawiać z rodziną osoby terminalnie chorej - Pytania i hipotezy diagnostyczne

Autor /Pietrek555 Dodano /04.07.2011

Łatwiej mi rozpoczynać pierwszą sesję z rodziną, gdy wiem, co jest powodem zgłoszenia, tymbardziej, że przyjmuję w Poradni Rodzinnej, do której może zgłosić się każdy. Ale nie zawsze mamtaką wiedzę wstępną, uzyskaną z rozmowy telefonicznej. Pierwszym źródłem informacji jest, kto z rodziny dzwonił i umawiał sesję. Najczęściej jest to osoba,której najbardziej zależy na tym by sesja się odbyła (niezależnie od rodzaju motywów).Hipotezy diagnostyczne dotyczą:

- Motywacji rodziny do zajmowania się sobą i do zmiany dotychczasowych sposobówdziałania i istnienia. Rodziny skupiają się na sprawach dotyczących osoby chorującej ijej leczenia by uniknąć konfrontacji, by nie poszukiwać rozwiązań innych problemów,by uniknąć przechodzenia przez inne kryzysy

- Relacji wewnątrz rodziny i gotowości rodziny do ich restrukturyzacji.

- Komunikacji w rodzinie. Choroba uniemożliwia ujawnienie różnych uczuć i stanówemocjonalnych pomiędzy poszczególnymi członkami rodziny (do tego jestwykorzystywana), ułatwia koncentrację uczuciową na osobie chorującej i jejsprawach.

- Dążenia rodziny do odbudowania swojej podmiotowości, kompetencji, odzyskaniakontroli i wpływu poprzez zapewnienie sobie współodpowiedzialności za to, jaką sąrodziną i jak sobie radzą z sytuacją trudną.

Hipotezy formułuje się i weryfikuje na bieżąco, w trakcie wywiadu, poszukując odpowiedzi nanastępujące pytania diagnostyczne:

- Co się szczególnego wydarzyło, że rodzina zdecydowała się na przyjście dopsychologa akurat teraz? Postawienie tego pytania pomaga sformułować hipotezę omotywacjach. Powody mogą być zewnętrzne, związane z przebiegiem chorowania ileczenia oraz wewnętrzne wynikające z wyczerpywania zasobów rodzinyumożliwiających adaptację do sytuacji.Może to oznaczać także i tyle, że osobanajsilniejsza w rodzinie, która do tej pory brała na siebie odpowiedzialność,utrzymywała jakąś stabilność już nie jest w stanie temu podołać i szuka wsparcia nazewnątrz. Operacjoanlizując zadaję pytania o powody, dla których rodzinaprzyszła do mnie właśnie teraz.

- Czy wszyscy członkowie rodziny przyszli na sesję? Odpowiedź na to pytanie pozwalasformułować hipotezę dotyczącą struktury rodziny i możliwości zmiany w tymzakresie. Gdy kogoś brakuje oznaczać to może gotowość rodziny do chronienia tejosoby albo chęć wykluczenia ze sprawy. Często na pierwsze spotkanie rodzinaprzychodzi bez osoby chorej. Pytając wprost, staram się ustalić, czy nieobecnyczłonek rodziny wie o sesji, czy to była jej/jego decyzja o nie braniu udziału, cooznacza brak tej osoby dla pozostałych członków. Uważam na to by dostosować swójstyl komunikacji do stylu rodzin, a w każdym razie dbam o to by różnice tych stylówbyły możliwe do zaakceptowania przez rodzinę.

- Co jest aktualnie problemem dla każdego z członków rodziny? Stawiając to pytaniecyrkuralnie (operacjonalizacja) badam różnice pomiędzy członkami rodziny i ichnastawienie do zmiany. Materiał uzyskany w ten sposób pomaga sformułowaćhipotezy dotyczące różnych aspektów funkcjonowania rodziny. Zwracam uwagę na to, by wypowiedzieli się wszyscy członkowie rodziny, by nikt nie czuł się pominiętyani wyróżniony.

- Jak rodzina radziła sobie z innymi kryzysami? Informacje na ten temat pozwalająsformułować hipotezy o relacjach w rodzinie, o komunikacji, o chęci do zmiany.Badam sposoby zachowania się rodziny w sytuacjach trudnych, niekonieczniedotyczących chorowania. Zadając pytania cyrkuralne sprawdzam jak każdy zczłonków rodziny radził sobie z kryzysami do tej pory, jak jest postrzegany przezpozostałych w tej sytuacji. Konotuję pozytywnie (por. p. 6) dotychczasowedoświadczenia rodziny.

- Kto w rodzinie najbardziej martwi się chorobą ? To tylko przykładowe pytaniecyrkuralne dotyczące relacji osoby chorej z poszczególnymi członkami rodziny. Tegorodzaju pytania zależą od tego, o czym mówi rodzina: czy o zaangażowaniu w opiekę,czy właśnie o martwieniu się. Dotyczy to hipotez o relacjach, komunikacji irestrukturyzacji. Nie jest psychologicznie prawdziwe założenie, że chory wzbudzatylko chęć opieki i troskę (stereotypy!). We wzajemnych relacjach jest dużoskrywanych negatywnych uczuć. Uwarunkowania kulturowe (schematy i dogmaty),konteksty etyczne i religijne ułatwiają zaprzeczanie negatywnym uczuciom, które sąw doświadczeniu rodziny i chorego. Poprzez pytania cyrkularne, badanie różnic ipodobieństw, a także pytanie reflektujące (por. p. 6) sprawdzam doświadczeniaposzczególnych osób w rodzinie. Dzięki pytaniom reflektującym mogę uzyskaćwiedzę o relacjach w rodzinie i wejść w dialog dotyczący teraźniejszości, przeszłościlub przyszłości.

- W jakich problemach i sprawach mogę być rodzinie pomocna? Znając już motywacjei oczekiwania, badam czy to ma być wsparcie, czy edukacja, czy psychoterapia i czyjestem właściwą osobą dla tej rodziny. Staram się określić realistyczne cele (otwartepytania i odpowiedzi przy zachowaniu zasad dobrej komunikacji) dla każdego zczłonków rodziny i dla całej rodziny na danym etapie. To rodzina wie, w czym mogędopomóc, a ja muszę określić czy się tego podejmę.

Dynamika zadawania pytań i stawiania hipotez jest każdorazowo powiązana ze sposobemkomunikowania się z rodziną. Przedstawiam tylko pewien ogólny kierunek pracy, a nie scenariusz dorealizacji.

Proces stawiania hipotez kończy się ustaleniami dotyczącymi kontraktu i tego, czego ma on dotyczyć.

Do góry