Ocena brak

Jak realizowane są kolejne etapy postępowania diagnostycznego w przypadku dysartrii?

Autor /gorgiiiii Dodano /13.03.2013

I etap Określenie problemu

Celem tego etapu jesl stwierdzenie, na czym polega problem pacjenta, czy rzeczywiście zgłaszane trudności mają charakter zaburzeń dysartrycznych.

1. Badania specjalistyczne

Jak już wspomniano, w przypadku zaburzeń dysartrycznych dziecko najczęściej trafia do logopedy z konkretnym rozpoznaniem lekarskim oraz z wynikami innych badań specjalistycznych. Badanie logopedyczne rozpoczyna się od wnikliwej analizy dokumentów dziccka, na podstawie których ustala się:

- rozpoznanie, przebieg choroby i aktualny slan zdrowia dziecka, przyczyny zaburzeń mowy,

przebieg i efckly dotychczasowego postępowania leczniczo-rehabilitacyjnego.

-    przebieg i poziom ogólnego rozwoju dziecka (w lym sprawności motorycznej i rozwoju umysłowego),

ewentualne występowanie problemów (trudności) dodatkowych, takich jak np. zaburzenia słuchu, wzroku itp.

2. Badania wstępne

Wywiad przeprowadza się z matką lub innym opiekunem dziecka w celu uzupełnienia informacji uzyskanych z dokumentacji medycznej i psychologicznej. Ze względu na to. że u dzieci z dysartrią zaburzona jesl większość funkcji fizjologicznych leżących u podstaw mowy (czyli warunkujących sprawność aparatu artykulacyjncgo), logopeda pyta opiekuna dziecka:

-    o umiejętność ssania, żucia, gryzienia, picia, połykania itp.;

o to, czy dziecko ma skłonność do dławienia się i odruchu wymiotnego (co związane jesl z nadwrażliwością tylnej ściany gardła i tylnej części języka) często występującą w zespołach porażennych;

o sytuację rodzinną i stosunek najbliższego otoczenia do dziecka i jego problemów.

Prosi też matkę o ocenę efektów dotychczasowej terapii i stara się ustalić, jakie jesl zaangażowanie i uczestnictwo rodziców w procesie terapeutycznym.

Przeprowadzenie wywiadu ma też dać logopedzie rozeznanie w sytuacji emocjonalnej dziecka oraz warunkach jego rozwoju.

W loku obserwacji dziecka (np. w trakcie zabawy czy innych form działalności) logopeda powinien zwrócić uwagę:

czy występują zaburzenia sprawności ruchowej (Izn. czy dziecko samodzielnie chodzi, na ile sprawne ma ręce. czy potrafi zamknąć usta, czy ma ślinotok).

-    czy występują zaburzenia koordynacji ruchowej.

jaki jest typ zaburzeń napięcia mięśniowego (czy napięcie jest wzmożone, czy obniżone).

-    na występowanie ruchów mimowolnych całego ciała i w obrębie narządów artykulacyjnych, skurczów mięśni twarzy, grymasów i maskowatości twarzy itp..

-    na sposób oddychania dziecka (czy jest prawidłowy, czy nic),

-    jeżeli dziecko nie mówi - na sposób fonacji (czyli jakość emisji głosu - czy głos jest chrapliwy, niski, zdławiony, monotonny, czy ma zabarwienie nosowe).

Jeżeli dziecko mówi, to kolejnym krokiem badawczym jesl przeprowadzenie orientacyjnego badania mowy, w toku którego zwraca się szczególny uwagę na występowanie cech charakterystycznych dla dysarliii. tj. zaburzenia oddechu, fonacji i artykulacji.

II etap - Formułowanie hipotez

3.    Do badań uzupełniających zalicza się:

a)    badanie funkcji oddechowej w trakcie spoczynku i mówienia. U dysartry-ków oddychanie spoczynkowe zależy od stanu emocjonalnego. Zwykle oddech jest krótki, powierzchowny i odbywa się przez nos. W stanic pobudzenia emocjonalnego dziecko sapie, oddycha szybko i nieregularnie. W trakcie mówienia oddechy są początkowo płytkie i powolne, po czym głębokie i coraz szybsze. Dzicci te często mówią na wdechu;

b)    badanie emisji głosu, w trakcie którego stwierdza się, czy występują zaburzenia natężenia głosu (jednolita głośność, głos zbyt cichy, głośny lub o zmiennym natężeniu) i barwy głosu (glos ochrypły, beczący, z zabarwieniem nosowym); czy występują przerwy w emisji głosu spowodowane wzmożonym napięciem mięśni fonacyjnych i oddechowych;

c)    badanie prozodii mowy, w którym zwraca się uwagę na występowanie takich cech niewydolności prozodycznej, jak: monotonia dźwiękowa, redukcja akccntu bądź nadmierne akcentowanie wyrazów i sylab nieakccntowanych, przeciąganie głosek, nieregularne przerwy w artykulacji, powolne tempo mowy, czyli na występowanie zaburzeń melodii, rytmu i tempa mowy, warunkujących płynność mowy;

d)    badanie stanu i sprawności aparatu artykulacyjnego. U dzicci dysartrycznych wyraźnie zaburzona jest motoryka narządów mowy, dlatego też badanie to należy wykonać bardzo dokładnie. Obejmuje ono: badanie sprawności warg, języka, ruchów żuchwy i podniebienia miękkiego oraz badanie pracy pierścienia zwierającego gardło. Dzieciom lym brakuje umiejętności wykonywania językiem ruchów poziomych i dlatego mają one problemy z przesuwaniem jedzenia w obrębie jamy ustnej i z połykaniem go. Często zaburzona jest pionizacja języka, co powoduje występowanie dysfunkcji połykowej. Mają też one problemy z naśladowaniem ruchów demonstrowanych im przez logopedę;

e)    badanie praksji oralnej (tj. zdolności wykonywania zamierzonych czynności ruchowych) i kineslezji artykulacyjnej (czyli czucia ułożenia narządów mowy), które u dzieci dysartrycznych z reguły są zaburzone;

f)    badanie funkcji słuchowych (słuchu fizycznego, foncmalycznego, pamięci słuchowej). U dzicci dysartrycznych, ze względu na ograniczenia możliwości ruchowych, utrudnione jest kojarzenie usłyszanego dźwięku z odpowiadającym mu układem artykulacyjnym. stąd też zaburzona jest zdolność różnicowania głosek.

4.    Badania podstawowe

Ta część badań ma na cciu nazwanie problemu, czyli konkretne rozpoznanie rodzaju i stopnia zaburzeń dysartrycznych. U dysartryków rozumienie mowy jest zachowane, aczkolwiek w przypadku dzieci dysarirycznych ze względu na pewne ograniczenia wynikające z upośledzenia bądź opóźnienia rozwoju umysłowego rozwój mowy biernej może być opóźniony. W związku z tym należy przeprowadzić badanie rozumienia mowy, którego szczegółowy opis znajduje się w metodyce ogólnej.

Do najbardziej istolnych objawów zaburzeń dysartrycznych należą zaburzenia artykulacji, dlatego też badanie nadawania należy przeprowadzić bardzo dokładnie.

a)    Badanie aspektu fonetycznego mowy rozpoczyna się od ustalenia zasobu dźwięków i ich form realizacji. Mowa dysartryczna jest zamazana i niewyraźna. Obserwuje się wszystkie formy nieprawidłowych realizacji dźwięków, tj. elizje, substytucje i deformacje. Zniekształceniu mogą tu ulegać nawet samogłoski, co się rzadko zdarza w innych rodzajach zaburzeń mowy. Porażenie narządów artykulacyjnych utrudnia wymawianie prawic wszystkich głosek, dlatego też rozwój mowy jest opóźniony. W zależności od tego, czy występuje niedowład warg, podniebienia miękkiego czy języka, zniekształceniu ulegają głoski wargowe, tylnojęzykowe lub przedniojęzykowc i dziąslowe. Może się pojawić tendencja do ubezdżwięczniania głosek dźwięcznych. W wyniku zaburzeń ruchowych powstają trudności w przechodzeniu od jednego układu artykulacyjncgo do drugiego, co powoduje zaburzenia artykulacji.

b)    Badanie mowy w aspekcie leksykalnym i gramatycznym ma na celu ustalenie zasobu słownictwa czynnego dziecka oraz sprawdzenie, czy jest on zgodny z normą wiekową i adekwatny do poziomu rozwoju umysłowego małego pacjenta (u dorosłych należy w tych badaniach uwzględnić też status osobowy). Ze względu na ograniczenia realizacyjne (irudności z wymową dźwięków) dziecko nic kojarzy słyszanego dźwięku z mchami narządów artykulacyjnych, nie jest w stanie go naśladować i powtarzać, co opóźnia rozwój mowy. U dzieci tych mniejsza jest sprawność ruchowo-słuchowa i czuciowo-ruchowa, dlatego też później zaczynają one gaworzyć, wymawiać pierwsze słowa, mylą nazwę z desygnatem czy głoski różniące się tylko jedną cechą dystynktywną itd. Brak możliwości treningu w mówieniu, wynikający z ograniczeń ruchowych, hamuje rozwój sprawności językowej, czyli zdolności budowania logicznych i gramatycznie poprawnych zdań.

Jeżeli jest możliwe i zachodzi taka potrzeba, to przeprowadza się badania czytania i pisania.

III etap - Weryfikacja hipotez

Na tym etapie ustala się program terapii logopedycznej i rozpoczyna terapię, po czym bacznie obserwuje się osiągnięcia dziecka, będące potwierdzeniem postawionej diagnozy.

Podobne prace

Do góry