Ocena brak

Jak przebiega proces koordynacji ruchowej?

Autor /Stan Dodano /31.01.2012

Nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, że w wykonywanie prostych codziennych czynności - jak picie z filiżanki - zaangażowane są dwa rodzaje aktywności: fizyczna i umysłowa. Jednak przed zrobieniem jakiegokolwiek ruchu musi pojawić się wola akcji i informacja o położeniu.

Część mózgu zajmująca się zapoczątkowaniem akcji zwana jest obszarem przedmotorycznym, podczas gdy część zajmującą się wykonywaniem czynności nazywamy obszarem motorycznym. Płat ciemieniowy, położony w górnej części mózgu, to miejsce, do którego docierają informacje umożliwiające orientację przestrzenną. Uzbrojony w te wiadomości obszar motoryczny wysyła rozkazy do mięśni ręki i ramienia, instruując je, jak mają pracować, by dłoń uniosła filiżankę i przesunęła ją do ust w momencie, gdy zapragniemy pić. Następnie obszar motoryczny uruchamia kolejne mięśnie, pozwalające nam wciągnąć płyn i połknąć go.

Podczas serii ruchów, zapoczątkowanych przez rozgrywający się w mózgu proces „planowania", ze wszystkich komórek nerwowych w mięśniach i stawach płynie nieprzerwany strumień informacji na temat ich pozycji i stanu rozluźnienia lub napięcia. Aby unieść filiżankę, pochylamy się lekko do przodu, co zaburza środek ciężkości. Uruchamiają się wtedy odruchowe mechanizmy równowagi i w mięśniach zachodzą zmiany pozwalające się do tego przystosować. Część mózgu zarządzającą tym przystosowaniem nazywamy móżdżkiem.

Koordynacja mięśni

Nasze ruchy wymagają skoordynowanych działań ze strony różnych grup mięśniowych. W mięśniach znajdują się narządy czuciowe, albo wrzeciona nerwowe, które nieustannie badają napięcie tam panujące i przez centralny układ nerwowy przesyłają informacje na ten temat do mózgu. W ten sposób mózg utrzymuje stałą kontrolę nad czynnościami nerwów motorycznych, które kierują mięśniami.

Podobne, ale większe narządy czuciowe umieszczone są na połączeniu mięśni ze ścięgnami. Uważa się, że chronią one odpowiednie mięśnie przed uszkodzeniem, uniemożliwiając dotarcie impulsów motorycznych do mięśnia, jeśli grozi mu naciągnięcie.

Motoryczne włókna mięśniowe

Skomplikowana praca zarządzania wszystkimi mięśniami zaangażowanymi w wykonywanie jakiegokolwiek ruchu została powierzona włóknom nerwowym zwanym motorycznymi włóknami nerwowymi. Każde włókno nerwowe ma odgałęzienia, zajmujące się odpowiednią grupą włókien mięśniowych.

Kiedy impulsy wędrują z odgałęzienia włókna nerwowego, wszystkie włókna mięśniowe z danej grupy, jaką ono zarządza, są kontrolowane jednocześnie. Te grupy, włókien mięśniowych to jednostki motoryczne. Liczba włókien mięśniowych w jednej jednostce motorycznej bywa różna, uzależniona od precyzji, jakiej wymaga określony ruch. Na przykład zmiana pozycji gałki ocznej wymaga bardzo dokładnej kontroli, więc w mięśniach spełniających tę funkcję w każdej jednostce motorycznej znajduje się tylko około 10 włókien mięśniowych, podczas gdy w bicepsach (mięśniach ramienia) na jedną jednostkę przypada ponad tysiąc włókien mięśniowych.
Regulacja pracy mięśni towarzysząca wykonywanym przez nas czynnościom zależy częściowo na stałym kontakcie ze zmysłami, które zawiadują naszymi ruchami. Przeprowadzono doświadczenia, mające na celu wykazanie tego sprzężenia zwrotnego: osobę biorącą udział w eksperymencie prosi się o napisanie czegoś, ale nie widzi ona swojej ręki w normalny sposób, leczy tylko na ekranie telewizora. Dopóki wizerunek na ekranie jest dokładnym odpowiednikiem tego, co osoba ta widziałaby w rzeczywistości, czynność pisana jest wykonana bez zarzutu. Jeśli natomiast w jakiś sposób zmieni się pozycję kamery i ręka widziana jest pod niezwyczajnym kątem, piszący gubi się i praca zaczyna sprawiać mu trudność.

Ponadto trzeba brać pod uwagę to, iż pomimo doskonałego zarządzania i kontrolowania naszych ruchów przez mózg i układ nerwowy oraz wielkiej dokładności naszych „mentalnych map", nie wykonamy prawidłowo czekających na nas czynności, jeśli nasze mięśnie nie będą sprawne. Mięśnie są żywą tkanką, i w związku z tym ich stan zależy od odpowiednich dostaw pożywienia i tlenu z krwi. W używanych mięśniach pojawiają się produkty przemiany materii, które trzeba skutecznie usuwać przez układ krwionośny, aby układ mięśniowy był w stanie właściwie wykonywać otrzymywane rozkazy.

Podobne prace

Do góry