Ocena brak

Jak powstawała Kolej Transsyberyjska?

Autor /Orest Dodano /31.01.2012

Ukończona w 1916 roku najdłuższa, bo licząca 9198 km, linia kolejowa świata - Kolej Transsyberyjska - biegnie przez wschodnią Rosję i Syberię z Moskwy do Władywostoku.
Rosjanie długo poszukiwali efektywnego sposobu dotarcia do bogatych, lecz prak­tycznie zupełnie niedostępnych obszarów Syberii. Pierwszą poważną propozycję budowy transsyberyjskiej linii kolejowej wysunął w końcu lat pięćdziesiątych XIX wieku Peter McDonaugh Collins, amerykański biznesmen, który wielokrot­nie podróżował w tym regionie i znał go bardzo dobrze. Jednak jeszcze ponad trzydzieści lat mu-siało minąć zanim plany przybrały realny kształt. Dopiero 31 maja 1891 roku we Władywostoku ca­rewicz Mikołaj (przyszły car Mikołaj II) dokonał oficjalnego rozpoczęcia budowy.
Planowana olbrzymia linia kolejowa została podzielona na szereg odcinków, które budowano jednocześnie. Jeden zespół wyruszył z Władywo­stoku, inny rozpoczął prace 1700 km na wschód od Moskwy, w Czelabińsku, mieście w którym pod koniec lat 80. XIX w. kończyły się rosyjskie tory kolejowe. W tym samym czasie inne zespoły pra­cowały na poszczególnych odcinkach pośrednich, np. środkowosyberyjskim czy transbajkalskim.
W 1896 roku zakończono budowę pierwszego odcinka nowej linii kolejowej z Czelabińska do rzeki Ob. W następnym roku oddano do użytku odcinek ussuryjski, z Władywostoku na północ do Chabarowska. W 1899 r. zakończono budowę od­cinka środkowosyberyjskiego, znad rzeki Ob do Irkucka nad jeziorem Bajkał. W 1900 roku oddano odcinek transbajkalski, ze wschodnich brzegów Bajkału do Sreteńska blisko granicy mandżurskiej.

Rosjanie uzyskali zgodę władz chińskich na popro­wadzenie wschodniego odcinka linii od Bajkału do Władywostoku przez teren należącej do Chin Man­dżurii, wzdłuż kolei wschodniochińskiej. Budowę tej części rozpoczęto w 1897 roku, a zakończono w 1901. Jednak po przegranej przez Rosję wojnie z Japonią (1904-1905) Rosjanie obawiali się prze­jęcia kontroli nad Mandżurią przez Japończyków. Natychmiast rozpoczęto więc prace nad trasą, która w całości przebiegałaby przez terytorium imperium rosyjskiego.
Powstała w rezultacie Kolej Amurska była o 560 km dłuższa od linii wschodniochińskiej, prze­biegała też przez znacznie trudniejszy z punktu wi­dzenia inżynierskiego teren. Dlatego linię ukończo­no dopiero w 1916 r. Jak się potem okazało obawy Rosjan o bezpieczeństwo Mandżurii były uzasad­nione. Kolej wschodniochińska została rzeczywi­ście opanowana przez Japonię w latach 30. XX w. W 1945 r. w rezultacie klęski Japonii dostała się pod kontrolę Związku Radzieckiego, który dopiero w 1952 r. zwrócił ją Chińskiej Republice Ludowej.
Pomimo że przed 1905 rokiem można było podróżować koleją z Moskwy do Władywostoku, to wciąż brakowało odcinka torów wokół jeziora Bajkał. Przez kilka lat pociągi ładowano na promy i transportowano na drugą stronę olbrzymiego i głębokiego jeziora. Jednak zimą nawet lodołamacze nie radziły sobie z zalegającym na jeziorze lodem o grubości 1,5 metra. Przeprowadzono eks­peryment i położono tymczasową linię po lodzie. Jednak ze względu na występowanie prądów na jeziorze grubość lodu była mocno zróżnicowana. Na jednym z miejsc, gdzie grubość lodu była nie­dostateczna, miała miejsce katastrofa, w wyniku której utonęła lokomotywa.
Po tym wypadku linię położono na lodzie powtórnie, tym razem zwiększając rozstaw szyn celem zmniejszenia nacisku na lód (normalny rozstaw szyn Kolei Transsyberyjskiej to około 1,5 metra). Było też oczywiste, że lokomotywy są za ciężkie na takie eksperymenty, pociągi więc przeciągano po lodzie na jeziorze za pomocą koni i ludzi. Z uwagi na czasochłonność tej metody przystąpiono do budowy odcinka kolei okrążają­cego Bajkał. Podobnie jak Kolej Amurską, odci­nek ten oddano w 1916 roku.

Przeprowadzenie tej transkontynentalnej linii kole­jowej wymagało często przezwyciężenia bardzo poważnych problemów technicznych. Syberia jest terenem trudnym, a w końcu XIX stulecia była w dużym stopniu ziemią nieznaną. Zachodnia Sy­beria to rozległa podmokła nizina odwadniana przez rzekę Ob i jej dopływ Irtysz. Wschodnia Sy­beria za Jenisjejem jest z kolei ogromną niedo­stępną wyżyną. W całym regionie z wyjątkiem tere­nów nad Pacyfikiem panuje skrajnie kontynentalny klimat, z gorącymi latami i bardzo mroźnymi zima­mi. W lecie często bywa około 35°C, a w zimie temperatura spada nierzadko aż do -50°C. Linia była prowadzona w większości przez obszar wiecz­nej zmarzliny. Tory budowano na malarycznych bagnach i w gęstej, podmokłej tajdze.
Kolej Transsyberyjska była więcej niż połącze­niem istniejących miast i osiedli rozrzuconych po niezmierzonych terenach najrozleglejszego pań­stwa na świecie. Była ważnym czynnikiem miasto-twórczym, który spowodował powstanie wielu nowych osiedli, w tym Nowosybirska, dziś naj­większego miasta Syberii, który bardzo szybko wyrósł na brzegu Obu. Liczący około 1,5 miliona mieszkańców Nowosybirsk to czwarte pod wzglę­dem wielkości miasto Rosji, po Moskwie, Sankt Petersburgu i Niżnym Nowogrodzie.

Generalnie ujmując kolej była instrumentem i kata­lizatorem szybko postępującej industrializacji Rosji. Doprowadzenie kolei umożliwiło prowadzenie poważnych prac wydobywczych i pozyskiwanie surowców z bardzo bogatych złóż syberyjskich oraz wywożenie ich na tereny położone w głębi Rosji, gdzie można je było wykorzystywać. Z portu we Władywostoku rosyjskie towary mogły być wysyłane na rynki państw Wschodu.

Po 1916 r. większość linii Kolei Transsyberyjskiej zelektryfikowano. W latach 70. pociąg pasażerski Rossija po raz pierwszy pokonał trasę z Moskwy do Władywostoku w czasie poniżej 8 dni.
Choć Kolej Transsyberyjska w powszechnym mniemaniu biegnie od Moskwy do Władywostoku, to istnieje jeszcze jej przedłużenie do innego nad-pacyficznego portu - Nachodki. Nachodka miała w czasach istnienia Związku Radzieckiego wiel­kie znaczenie dla państwa, gdyż był to główny han­dlowy port radziecki na Pacyfiku. Władywostok był natomiast wielkim portem wojennym, w któ­rym stacjonowały główne siły radzieckiej Floty Dalekowschodniej i statki obcych bander nie mogły tam wpływać.
W 1974 roku rozpoczęto budowę magistrali Bajkalsko-Amurskiej (BAM), linii leżącej od 160 do 320 km na północ od głównej trasy transsyberyj­skiej i do niej równoległej. Jej początek znajduje się w Ust-Kut na północnym brzegu Bajkału a koniec w Komsomolsku nad Amurem.
Magistralę Bajkalsko-Amurską budowano głów­nie ze względów strategicznych. Przywódcy ra­dzieccy chcieli mianowicie odsunąć główną linię kolejową kraju od niespokojnej granicy z Chinami. Stosunki pomiędzy tymi państwami od połowy lat 50. były napięte i niejednokrotnie dochodziło do poważnych zbrojnych incydentów granicznych. Nową linię poprowadzono przez terytoria jeszcze trudniejsze i bardziej niedostępne niż te, przez które przechodzi pierwotna trasa Kolei Transsyberyjskiej. Budowę zakończono w 1984 roku. Łączna długość BAM-u wynosi ponad 3200 km, wliczając w to połączenie północ-południe z pierwotną trasą.

Podobne prace

Do góry