Ocena brak

Jak lekarz stawia diagnozę?

Autor /Zuza Dodano /31.01.2012

Stawianie diagnozy polega na rozpoznaniu przyczyny konkretnej choroby lub zaburzenia. Podobnie jak detektyw wykorzystujący dostępne mu dowody do eliminowania kolejnych podejrzanych i ustalenia prawdziwego winowajcy, tak lekarz próbuje szukać diagnozy w oparciu o zebrane przez siebie szczegóły.

Podczas stawiania diagnozy lekarz najpierw zadaje pacjentowi pytania, by ustalić objawy i w ten sposób zawęzić liczbę możliwych przyczyn. W karcie pacjenta lekarz sprawdza także takie informacje, jak wiek chorego, problemy występujące w przeszłości, przebyte choroby i ewentualnie zażywane leki.

Z uzyskanych w ten sposób informacji lekarz jest zwykle w stanie określić, z jakim rodzajem schorzenia ma do czynienia. W takim przypadku może się zdecydować na przepisanie odpowiednich leków, zalecenie specjalnej diety czy kuracji.

Informacje na temat zdrowia innych członków rodziny pomagają w ustaleniu, czy nie jest to przypadek choroby dziedzicznej, czyli takiej, która jest przekazywana dziecku przez jednego lub oboje rodziców. Daltonizm, dystrofia mięśniowa (w której dochodzi do zaniku mięśni) i anemia sierpowatokomórkowa (choroba krwi) to przykłady chorób dziedzicznych. Te schorzenia nie są uleczalne, jednak odpowiednie leczenie łagodzi ich objawy.

Nawet jeśli zauważalne objawy choroby są dość specyficzne, lekarz musi dokładnie zbadać pacjenta w przychodni lub w izbie przyjęć. Polega to między innymi na uważnym obejrzeniu pacjenta, zbadanie stanu skóry i sprawdzeniu temperatury, ciśnienia krwi, tętna i oddechu.

Normalna temperatura organizmu wynosi około 36-37°C, mierzy się ją za pomocą termometru trzymanego przez kilka minut pod pachą lub pod językiem. (Pierwszy sposób jest nieco mniej dokładny, ale bezpieczniejszy u małych dzieci i niemowląt, u których termometr wkłada się też często do odbytu.) Są choroby, które powodują wzrost temperatury o jeden lub dwa stopnie.

Ciśnienie krwi mierzy się przy pomocy ciśnieniomierza. Urządzenie to pozwala poznać ciśnienie krwi pacjenta podczas skurczu i podczas roz-kurczu mięśnia sercowego. Odbiegające od normy wartości ciśnienia krwi mogą wskazywać na problemy z sercem lub dochodzącymi do niego naczyniami krwionośnymi.

Lekarz lub pielęgniarka używają stetoskopu, by słuchać bicia serca oraz płuc rozdymających się podczas wdechu i zapadających podczas wydechu. Stetoskop pracuje jak wzmacniacz, czyli sprawia, że dźwięk jest lepiej słyszany.

Lekarz bada także ciało pacjenta, obmacując je i opukując. Pozwolą mu to na wykrycie obrzęków, powiększeń gruczołów lub narządów, przesuniętych kości czy zmian spoistości tkanki.
Medycyna posługuje się wyspecjalizowanymi urządzeniami do diagnozowania chorób oczu, uszu, nosa i gardła. W celu zbadania oczu, lekarz okulista, specjalizujący się w chorobach wzroku, posługuje się oftalmoskopem. Jest to urządzenie pozwalające dokładnie obejrzeć oko dzięki własnemu źródłu światła i systemom optycznym. Daje dobry wgląd w poszczególne części oka, np. rogówkę (przezroczystą tkankę pokrywającą oko) i siatkówkę (wrażliwą na światło tkankę znajdującą się z tyłu oka). Badanie może odkryć zamglenie lub zadrapanie rogówki, pyłek kurzu pod powieką czy pęknięte naczynko krwionośne w siatkówce.
Okulista wykorzystuje różne sposoby badania wzroku w celu ustalenia krótko- lub dalekowzroczności czy osłabienia mięśni oka. Specjalne kolorowe karty pozwalają badać daltonizm: niektórzy ludzie nie odróżniają zielonego od czerwonego, niebieskiego od zielonego czy czerwonego od niebieskiego.

Otoskop to urządzenie pozwalające zaglądać do ucha. Za jego pomocą można zdiagnozować infekcję, zadrapanie lub uszkodzenie bębenka usznego czy kanału usznego. Wziernik nosowy - urządzenie przypominające szczypce do cukru - używa się do rozchylania nozdrzy w celu obejrzenia wnętrza nosa. Zbadanie tylnej części gardła i strun głosowych wymaga zastosowania systemu lusterek. Lekarz zwraca uwagę, czy nie występuje tam stan zapalny lub zmiany o charakterze anatomicznym.

W celach diagnostycznych zostają pobrane wymazy śluzu z nosa czy gardła. Próbka jest następnie badana w laboratorium na obecność zarazków i ich wrażliwość na antybiotyki.

Badanie krwi i moczu

Z pobranej próbki krwi w laboratorium medycznym można stwierdzić bardzo wysoki lub bardzo niski poziom czerwonych i białych krwinek oraz defekty komórek krwi. Mogą one wskazywać na niedobory składników mineralnych, wynikające na przykład ze złej diety lub z zaburzeń wchłaniania, na poważną infekcję czy poważną chorobę komórek krwi, między innymi białaczkę. Badanie krwi ujawnia także zaburzenia w gospodarce węglowodanowej oraz wodnoelektrolitowej, ponadto pozwala ustalić stężenie alkoholu, leków, narkotyków, a także ujawnić obecność czynników chorobotwórczych, takich jak bakterie czy wirusy (np. wirus HIV lub żółtaczki zakaźnej). Próbka moczu pozwala stwierdzić infekcję nerek lub pęcherza moczowego, może także ujawnić problemy układu trawiennego czy hormonalnego - przykładowo cukrzycę. Mocz bada się na obecność mikrobów, komórek krwi, cukru (może wskazywać na cukrzycę) i białka (możliwa choroba nerek).

Dokładniejsze badania

Jeśli lekarz nadal nie jest pewien przyczyny jakiegoś objawu lub kilku objawów, może skierować pacjenta na prześwietlenie promieniami rentgena, ultrasonografię lub inne badania specjalistyczne narządów wewnętrznych (gastroskopia, tomografia komputerowa, itp.). Może zajść potrzeba wykonania biopsji, zabiegu, podczas którego do badania pobiera się próbkę tkanek.

Aparat rentgenowski działa jak aparat fotograficzny. Pozwala zobaczyć uszkodzone lub zdeformowane kości i zmiany anatomiczne w różnych narządach. Ultrasonograf wykonuje podobne do obrazu telewizyjnego zdjęcia miękkich części organizmu. Pokazuje kształt, wielkość i położenie narządów, pomaga także w wykrywaniu zmian nowotworowych oraz pourazowych.

Endoskop (wziernik) to przyrząd w kształcie rury wyposażony w system oświetleniowy i optyczny. Można go wprowadzić poprzez otwory ciała, takie jak jama ustna czy odbyt, do narządów o budowie rurowej (tchawica, oskrzela, jelita) w celu obejrzenia wnętrza organizmu bez konieczności otwierania powłok ciała w trakcie zabiegu operacyjnego. Dzięki rozwiniętej endoskopii możliwe jest wykonywanie skomplikowanych operacji przy minimalnej liczbie nacięć. Endoskop można także wyposażyć w miniaturowe narzędzia chirurgiczne w celu wykonania biopsji. Biopsja wykonywana w trakcie wziernikowania danego narządu pozwala na pełną oceną schorzenia. Wycinek podlega badaniu histopatologicznemu.

Podobne prace

Do góry