Ocena brak

JAK KSZTAŁTUJE SIĘ ODPOWIEDZIALNOŚĆ PODŻEGACZA I POMOCNIKA?

Autor /Remigiusz Dodano /01.12.2011

Pomocnictwo polega na ułatwianiu innej osobie dokonania czynu zabronionego. Odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swym zachowaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając środków (narzędzi), środka przewozu, udzielając rady lub informacji. Pomocnictwa dopuścić się można zarówno w formie działania, jak i zaniechania, przy czym pomocnictwa przez zaniechanie dopuszcza się jedynie ten, kto miał szczególny prawny obowiązek niedopuszczenia do czynu zabronionego.

Jako forma zjawiskowa przestępstwa pomocnictwo może wystąpić jedynie przed lub w czasie dokonania czynu zabronionego przez sprawcę wykonawczego. Pomoc udzielona po dokonaniu przestępstwa stanowi delikt poplecznictwa, tj. pomocy uniknięciu przez sprawcę odpowiedzialności przez jego ukrywanie, zacieranie śladów przestępstwa itp. Czynności, a nawet odbywania za skazanego kary.

Podżeganie polega na nakłanianiu innej osoby do dokonania czynu zabronionego. Nakłanianie wystąpić może w dowolnej formie (np. polecenie, prośby, obietnicy korzyści), przy czym istotne jest jedynie to, aby zmierzało do wywołania osobie nakłanianej zamiaru popełnienia czynu zabronionego. Podżegać można jedynie w zamiarze bezpośrednim – nie wystarczy tu zamiar ewentualny. Ponadto nie jest możliwe nakłanianie w formie zaniechania, lecz tylko działania.

Odpowiedzialność karna za podżeganie i pomocnictwo jest niezależna od odpowiedzialności sprawcy wykonawczego i następuje w granicach zagrożenia przewidzianego za sprawstwo. Uwzględniając jednak fakt, ze rola pomocnika jest z reguły mniejsza, gdyż polega ona jedynie na ułatwieniu popełnienia przestępstwa, ustawa przewiduje możliwość orzeczenia wobec pomocnika kary z zastosowaniem nadzwyczajnego złagodzenia. Jeżeli podżeganie lub pomocnictwo było bezskuteczne, gdyż osoba nakłaniana do popełnienia przestępstwa lub której udzielono do tego pomocy nawet nie podjęła usiłowania jego dokonania, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary wobec podżegacza lub pomocnika, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

Nie podlega natomiast karze podżegacz lub pomocnik, który dobrowolnie zapobiegł dokonaniu czynu zabronionego, a w wypadku bezskuteczności starań o zapobieżenie czynowi zabronionemu – sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Złagodzenia nie stosuje się jednakże wobec „fałszywego podżegacza” zwanego prowokatorem, który inną osobą nakłania do popełnienia czynu zabronionego tylko w tym celu, aby następnie skierować przeciwko niej postępowanie karne. Taki prowokator odpowiada „jak za podżeganie” bez możliwości stosowania złagodzeń odpowiedzialności.

Do góry