Ocena brak

Jak korzystać z siatek centylowych?

Autor /reva Dodano /23.06.2014

Na osi poziomej siatki zaznaczony jest wiek (w latach, miesiącach), na osi pionowej - wartości ocenianej cechy (wysokość, masa ciała itd.). W celu określenia pozycji centylowej danej cechy (np. wysokości ciała) należy na osi poziomej znaleźć punkt odpowiadajs,cy wiekowi dziecka. Na osi pionowej -punkt odpowiadający wartości zmierzonej cechy, np. wysokości ciała. Z punktów przeprowadza się dwie linie proste prostopadłe. Miejsce, w którym się przetną wyznacza pozycję centylową mierzonej cechy.

Wartość pozycji centylowej określa jej usytuowanie względem linii na siatce centylowej, oznaczających wartości -3., 10., 25., 50., 75., 90. i 97. centyla. Na przykład oznaczenie wysokości szesnastoletniej dziewczynki (160 cm) wypada na poziomie 25. centyla (czerwony punkt na Rycinie 1.1), co oznacza, że 75% jej rówieśników jest wyższych, a 25% - niższych.

Krzywe centylowe 3. i 97. określają górną i dolną granicę normy. Są one najbardziej zbliżone do statystycznie interpretowanego zakresu normy, czyli dwóch odchyleń standardowych. Wartości mieszczące się między 3. (5.) a 10. centylem oraz między 90. a 97. (95.) centylem stanowią pogranicze normy, strefę obserwacyjną. Cech biologicznych nie można bowiem dzielić w sposób czysto mechaniczny na normę i patologię.

Poprzez nanoszenie na siatce pomiarów uzyskiwanych w określonych odstępach czasu można wykreślić krzywą odzwierciedlającą indywidualne tempo rozwoju dziecka. Harmonijność rozwoju oznacza, że kolejne pomiary utrzymują się w tym samym kanale centylowym (lub w dwóch sąsiadujących ze sobą). Kanał centylowy to obszar na siatce pomiędzy dwiema sąsiednimi liniami, 'wyznaczającymi centyie 3., 10., 25. itd.

Na siatkach centylowych można wyznaczyć wiek wysokościowy - wiek, dla którego aktualna wysokość odpowiada 50. centylowi i wiek wagowy -wiek, dla którego aktualna masa ciała odpowiada 50. centylowi; w sposób przybliżony pozwalają one szybko ocenić relację między oznaczanymi parametrami, gdy parametry te znajdują się poza kanałami centylowymi (powyżej 97. centyla, poniżej 3. centyla).

Na załączonej siatce centylowej (Rycina 1.2) oznaczono dane dotyczące szesnastoletniej dziewczynki, której aktualna masa ciała wynosi 42 kg, a aktualna wysokość - 162 cm. Jej wiek wysokościowy wynosi 14 lat, a wiek wagowy - 12 lat.

Każda wizyta w ambulatorium, każdy pobyt w szpitalu powinien być okazją do sprawdzenia przez pielęgniarkę w książeczce pomiarów długości i wysokości i, w razie ich braku w ciągu ostatniego kwartału u niemowląt i ostatniego roku u dzieci starszych, dokonanie pomiarów, zanotowanie w książeczce.

Jednoczesna ocena przebiegu krzywych masy i wysokości pozwala na wstępne wykrycie przyczyny zaburzeń rozwoju fizycznego (Ryciny 1.1-1.2): s wcześniejsze załamanie krzywej masy w stosunku do krzywej wysokości pozwala przypuszczać, że przyczyną upośledzenia wzrostu linearnego są schorzenia przewlekłe prowadzące do zaburzeń odżywiania (na siatkach krzywa A - Ryciny 1.1 i 1.2)

• wcześniejsze załamanie krzywej wysokości, a dopiero potem krzywej masy wskazuje na endokrynologiczne tło zaburzenia rozwoju fizycznego (krzywa B - Ryciny 1.1 i 1.2) a przyspieszenie przyrostu masy ciała bez przyspieszenia (lub z przyspieszeniem znacznie późniejszym) wzrostu linearnego wskazuje na rozwój otyłości typu prostego (krzywa C - Ryciny 1.1 i 1.2)

• przyspieszenie przyrostu masy ciała i opóźnienie wzrostu linearnego wskazuje na nadmiar, np. jatrogenny, głikokortykoidów (krzywa D - Ryciny 1.1 i 1.2).

W związku z tym, że masa urodzeniowa zależy nie tylko od predyspozycji genetycznych, ale również od warunków wewnątrzmacicznego wzrastania, masa ciała w ciągu pierwszych kilku miesięcy może przekraczać, zarówno w „górę”, jak i w „dół” nawet dwa kanały centylowe.


 

Podobne prace

Do góry