Ocena brak

Jak jest zbudowany i jaką rolę pełni układ piramidowy?

Autor /Florynxd Dodano /08.03.2013

Uszkodzenie elementów układu piramidowego (dróg piramidowych, drogi ruchu dowolnego) powoduje ograniczenie lub zniesienie ruchów świadomych (dowolnych). Inną cechą lego układu jest to, 22 wykształca się 011 stosunkowo późno w przebiegu rozwoju osobniczego. W dziesiątym miesiącu życia, a więc w okresie, kiedy dziecko uczy się chodzić, nie jest on jeszcze w pełni wykształcony. a następuje to dopiero w wieku kilku lat (Gołąb 1990). Ośrodki korowe układu piramidowego znajdują się w zakręcie przed środkowym płata czołowego (pole 4 wg Brodmanna) i tworzą tzw. korę ruchową (pole elektromotoryczne, pole somatoruchowe).

Poszczególnym częściom kory odpowiadają poszczególne gnpy mięśni (ruchowa, somatotropowa, reprezentacja korowa). Ośrodki w lewej półkuli odpowiadają za ruch prawej połowy ciała, a ośrodki w prawej półkuli za ruch połowy lewej (z powodu skrzyżowania dróg piranii-dowych; patrz dalej). Impulsy z kory do mięśni, w tym mięśni biorących udział w czynności naiządów mowy, biegną drogami piramidowymi. Są to drogi dwuneuronalne. Ciało komórki pierwszego neuronu znajduje się w piątej warstwie kory mózgowej. Są to tzw. komórki nerwowe piramidowe duże (Betza).

Ciało komórki nerwowej drugiego neuronu znajduje się w jądrach ruchowych nerwów czaszkowych lub w rogach przednich rdzenia kręgowego. Tutaj impu s. poprzez synapsę, przechodzi z aksonu pierwszego neuronu na drugi i aksonem tego ostatniego (wchodzącym w skład nerwu czaszkowego lub rdzeniowego) dociera do efekterów. Efektorami są mięśnie poprzecznie prążkowane. Jest to oczywiście uproszczenie, albowiem komórki ruchowe znajdują się także pod wpływem innych elementów układu ruchu. Jednakże takie ujęcie zagadnienia ułatwia wyjaśnienie jego funkcjonowania (Gołąb 1990).

W skład drogi piramidowej wchodzą:

1.    droga korowo-jądrowa,

2.    droga korowo-rdzeniowa.

Ad 1. Drogą korowo-jądrową (biegnie ona od kory mózgowej do ruchowych jąder nerwów czaszkowych) przebiegają m.in. prawie wszystkie impulsy, biorące udział w ruchach dowolnych związanych z mową (niektóre impulsy, np. związane z ruchami klatki piersiowej podczas generowania mowy, biegną drogą korowo-rdzeniową).

Ciała komórek nerwowy ci pierwszego neuronu tej drogi znajdują się w korze ruchowej w dolnej jednej trzeciej zakrętu przedśrodkowc-go płata czołowego (zgodnie z lokalizacją somatotropową). Aksony tych komórek, poprzez istotę białą półkul i torebkę wewnętrzną, wnikają do śródmózgo-wia, a stąd do mostu i rdzenia przedłużonego. W strukturach tych (w pniu mózgu) dochodził one do ciał komórek nerwowych drugiego neuronu tej drogi, którymi są jądra ruchowe nerwów czaszkowych.

Z kolei aksony ciał komórek nerwowych drugiego neuronu docierają do odpowiednich grup mięśni (w tym biorących udział w powstawaniu mowy) drogą tych właśnie nerwów. Aksony ciał komórek nerwowych pierwszego neuronu dochodzą do jąder nerwów cz.i-szkowych po tej samej stronic (w tej samej połowie mózgowia) i po stronie przeciwnej (w przeciwległej połowie mózgowia). Dzięki temu każde z jąder ruchowych nerwów czaszkowych ma podwójne zaopatrzenie Funkcjonalne (Gołąb 1990). Oznacza to, żc do każdego jądra ruchowego nerwu czaszkowego (prawego i lewego) dochodzą impulsy z. prawej i z lewej okolicy mchowej kory mózgowej.

Ma to bardzo duże znaczenie przy uszkodzeniach tych okolic kory po jednej stronie lub prowadzących ód nich dróg. Ponieważ każde jądro nerwu czaszkowego otrzymuje impulsy z obu półkul jednoczesne, uszkodzenie kory odpowiedzialnej np. za pewne ruchy artykulacyjne nic spowoduje żadnych zaburzeń. Dzieje się tak dlatego, że funkcje uszkodzonej kory mózgowej kompensuje jej odpowiednik w drugiej półkuli. Wyjątek stanowi część włókien nerwu VII (unerwiające dolną połowę twarzy) i całość nerwu XII, które otrzymują zaopatrzenie aksonalne jedynie ze strony ośrodków korowych (jednej) przeciwległej półkuli mózgowia; włókna te przed dotarciem do jąder nerwów czaszkowych przechodzą w całości na drugą stronę pnia mózgu - krzyżują się (Gołąb 1990).

Ad 2. Drogą korowo-rdzeniową (przebiega ona ód kory mózgowej do rdzenia kręgowego) przewodzone są wszystkie impulsy, decydujące o ruchach dowolnych tułowia i kończyn. Ciała komórek nerwowych pierwszego neuronu tej drogi znajdują się w korze ruchowej zakrętu przedśrodkowego płata czołowego. Aksony tych komórek biegną w dół poprzez istotę białą półkul, torebkę wewnętrzną i struktury pnia mózgu, przechodząc następnie do rdzenia kręgowego i kończą się w rogach przednich jego istoty szarej. W obrębie pnia mózgu, na powierzchni dolnej rdzenia przedłużonego, drogi piramidowe (koi'owo-rdzenio-we) tworzą wyniosłość zwaną piramidą. W dolnej części rdzenia przedłużonego większość włókien nerwowych tej drogi (80 -90%) przechodzi na jego stronę przeciwną (krzyżuje się), tworząc skrzyżowanie piramid (Gołąb 1990).

Stąd wynika, że prawa półkula mózgu zawiaduje lewą połową ciała, a lewa prawą. Za skrzyżowaniem piramid włókna drogi korowo-rdz.cniowej biegną w sznurach bocznych rdzenia kręgowego i kończą się na jego różnych poziomach w obrębie rogów przednich. Tutaj następuje synaptyczne przełączenie na obwodowy neuron ruchowy, którym impulsy docierają bezpośrednio do mięśni szkieletowych (Gołąb 1990).

W stosunku do dwóch neuronów budujących drogę piramidową używa się określeniu „ośrodkowy neuron ruchowy" (budujący drogę korowo-jądrową i korowo-rdzeniową) oraz „obwodowy neuron ruchowy" (rozpoczynający się w jądrach ruchowych nerwów czaszkowych oraz w rogach przednich rdzenia kręgowego i tworzący obwodowe nerwy czaszkowe i nerwy rdzeniowe), W zależności od lego. który '/• nich zostaje uszkodzony, mówi się o porażeniu ośrodkowym (spastycznym) lub obwodowym (wiotkim) Także przy uszkodzeniu jąder ruchowych nerwów czaszkowych lub rogów przednich rdzenia kręgowego, które anatomicznie należą do centralnego układu nerwowego, używamy określenia ..porażenie obwodowe".

Podobne prace

Do góry