Ocena brak

Jajo

Autor /Odillo Dodano /01.06.2013

Cud nowego życia ukryty w jaju przemawiał do ludzi starożytności znacznie bardziej niż do ludzi czasów współczesnych, którzy pochłonięci codziennością prawie go nie zauważają. Dla starożytnych jajo było symbolem w potrójnym sensie: jako jajo świata, jako symbol płodności i zdrowia, szczęścia i jako przedmiot kultowy. Jednak jego symbolika zasadza się zawsze na jednej podstawowej idei: jajo jest początkiem stawania się, początkiem rozwoju (ÓQXV' ycrśoecoę).

Większość starożytnych ludów wyobrażała sobie wszechświat w jego prapoczątkach jako olbrzymie jajo, które wyszło z ust najwyższego boga albo zostało przez niego ukształtowane. Na pamiątkę tego Egipcjanie zawieszali jajo u powały świątyni. Znane jest przedstawienie boga Ptah jako garncarza nadającego światu kształt jaja na kole garncarskim. W czasie tej pracy jajo pękło, nastąpił podział i rozwój świata. Wyobrażenie takie podzielało z pewnymi różnicami wiele ludów.

Podwójna siła natury, płodząca i przyj mu jąco-tworząca, rodzi w momencie, gdy się ze sobą łączy i wzajemnie przenika, wszelkie życie organiczne świata. Zjednoczona w jaju tworzy nową żywą istotę. Tej samej zasadzie, która daje życie, przypisuje się jednak także zdolność użyczania zdrowia, szczęścia i piękna, i tak jajo stało się również symbolem wszelkiego zdrowia, szczęścia i rozkwitu. W tym uwidacznia się znów wiara starożytnego świata i prostego ludu w możliwość udzielania się sił natury: to, co zawiera życie, musi również mieć moc udzielania życia. Dlatego poganie używali jaja jako środka oczyszczenia i jako środka mającego zapewnić pomyślność w domu i życiu rodzinnym. Jaja złożone wiosną uważano za jaja obdarzone szczególną życiodajną siłą. Dlatego starożytni Germanie zakopywali je w ziemi, by spotęgować jej urodzajność.

W misteriach orficko-bachicznych jajo należało do świętych przedmiotów kultu. „Salus”, zdrowie, szczęście, które z nim łączono, było owym wyższym „zdrowiem, szczęściem”, które znajduje się poza granicami cielesnej egzystencji i ziemskiego bytu. Jajo, będące w swym fizycznym znaczeniu praźródłem naturalnego życia, staje się na owym wyższym poziomie symbolem nowej egzystencji, w której dusza, wyzwolona z grubej powłoki materii, podobna do kurczęcia, które opuściło ciemną skorupę jaja, cieszy się niebieskim światłem prawdziwego bytu. Z tego to właśnie względu przedstawiano niekiedy jajo na grobach wtajemniczonych. W tym przypadku było ono wyrazem nadziei na życie wieczne.

Takie znaczenie jaja wydaje się odgrywać również pewną rolę w nauce gnostyków, których wiara łączyła elementy pogańskie z chrześcijańskimi.

W pięćdziesiątym drugim Hymnie przeciyj herezjom św. Efrem Syryjczyk kieruje niewłaściwie przez Marcjona stosowaną symbolikę jaja na właściwe tory i odnosi ją do zmartyjychwstania ciała. Swoje długie wywody kończy słowami: „Gdyby mianowicie On [Zbawiciel] wyzwolił ciało, a samej tyiko duszy pozwolił wzłecieć w górę, to Pan nasz przyznałby zwycięstwo porównaniu, którym szermują oszczercy; jeżeli jednak groby pękają jak jaja i powstają ciała, ci, którzy zostali pogrzebani, zostaj'ą wskrzeszeni, to Pan nasz nam daje koronę zwycięstwa”.

Sw. Augustyn nawiązując do Łk 11,12, porównuje z jajem nadzieję chrześcijańską:

„Pozostaje nadzieja, którą, jak mi się wydaje, porównać można do jaja.. Nadzieja bowiem nie jest jeszcze rzeczywistością, jak też i jajo jest czymś, lecz jeszcze nie kurczęciem. Zwierzęta czworonożne rodzą młode, ptaki zaś nadzieję na młode. Nadzieja zatem skłania nas, byśmy nie dbali o rzeczy teraźniejsze, a oczekiwali przyszłych. Zapominając o tym, co za nami, wraz z- Apostołem starajmy się o to, co przed nami (...) Apostoł Paweł tak mówi o nadziei: »W nadziei bowiem już jesteśmy zbawieni.

Nadzieja zaś, której spełnienie widzimy, nie jest nadzieją, bo jak można spodziewać się tego, co się już ogląda? Jeżeli jednak spodziewamy się tego, czego jeszcze nie widzimy, wyczekujemy cierpliwie® (Rz o,24 n.) (...) Jest jajo, a nie ma jeszcze pisklęcia. Okryte jest ono skorupą; nie widać go, bo jest zakryte. Trzeba na nie cierpliwie czekać. Musi zostać ogrzane, aby ożyło (...) Złóżmy nasze jajo pod skrzydło owej kury z Ewangelii (por. Mt 23,37), która woła do tego obłudnego i nieszczęsnego miasta: .Jeruzalem, Jeruzalem! Ile razy chciałem zebrać dzieci twoje, jak kura swe pisklęta, a nie chciałaś® (Mt 23,37) (...) Tą kurą jest mądrość Boża.”

Hildegardzie z Bingen Bóg ukazuje jajo jako obraz przemienienia postaci eucharystycznych. Pan powiedział do niej:

„Kiedy ptak ujrzy jajo leżące w swoim gnieździe, bez wahania siada na nim i ogrzewając je swym ciepłem wywodzi pisklę; i tak skorupka jaja pozostaje, a pisklę wydobywa się na zewnątrz. Co to oznacza? Gdy na ołtarzu poświęconym mojemu imieniu składana jest ofiara Chleba i Wina na pamiątkę Syna, Ja, Wszechmogący, uświetniając ją w cudowny sposób swoją mocą i chwałą przemieniam w Ciało i Krew mojego Jedno-rodzonego.” 200

Poświęcanie liturgiczne jaj wielkanocnych w czasach, kiedy post czterdziestodniowy był jeszcze surowszy i nie wolno było spożywać nawet jaj, miało zapobiec szkodzie na zdrowiu po tak długich wyrzeczeniach, a także — jak dzisiaj jeszcze — wyjednać błogosławieństwo dla ciała i duszy.

Lud chrześcijański przypisywał jajom wielkanocnym, także niezależnie od ich poświęcenia, szczególne siły. Do poświęcenia wybierano najczęściej jaja złożone w Wielki Czwartek, którym, podobnie jak starożytni Germanie, przypisywano już z natury specjalną moc leczniczą.

Formuła poświęcenia jaj, znajdująca się od XII w. prawie we wszystkich rytuałach brzmi:

„Prosimy Cię, Panie, aby łaska Twojego błogosławieństwa zstąpiła na te jaja; niech się one staną zdrowym pokarmem dla wiernych Twoich, którzy spożywać je będą w duchu dziękczynienia za zmartwychwstanie Pana naszego Jezusa Chrystusa. Który z Tobą żyje i króluje na wieki wieków. Amen.” 

Podobne prace

Do góry