Ocena brak

JACHOWICZ STANISŁAW

Autor /ktotoja Dodano /23.02.2012

JACHOWICZ STANISŁAW, ur. 17 IV 1796 w Dzikowie pod Tarnobrzegiem, zm. 24 XII 1857 w Warszawie, działacz filantropijny, pedagog, pierwszy pol. poeta dla dzieci. Po studiach we Lwowie osiadł w Warszawie, gdzie od 1819 pracował jako nauczyciel. Należał do tajnego Zw. Wolnych Eolaków, a podczas powstania 1830-31 m. in. organizował opiekę nad sierotami po poległych. Jako działacz od 1832 Warsz. Tow. Dobroczynności położył duże zasługi na polu opieki społ. nad dziećmi. Twórczość poetycką J. przeznaczoną dla dzieci cechuje umiejętne dostosowanie do umysłowości dziecka, jego widzenia świata, widoczne m. in. w zastąpieniu klas. bajki powiastką wierszem, operującą zamiast alegorii konkretnym przykładem, w zróżnicowaniu formy, niekiedy prekursorskiej wobec późniejszych zdobyczy literatury dziecięcej, w sięganiu do motywów i środków lud., w naturalności języka. Proponowany ideał wychowawczy jest tradycyjny, choć w pewnym stopniu zdemokratyzowany i wzbogacony o zespół cnót mieszczańskich. Wydał m. in. Bajki i powieści (1824, z kolejnych rozsz. wyd. - 6 pt. Powiastki i bajki t. 1-4 1842-47; tłum. na 5 języków), Sto nowych powiastek (1853), a także książeczki do nauki (np. Źródło wiadomości dla dziatek polskich 1849) i publikacje z zakresu metodyki nauczania; 1830 redagował —> „Dziennik dla Dzieci".

Zainteresowaniom paremiologicznym dał wyraz gromadząc przysłowia (wyzyskane przez —> S. Adalberga); w mało znanych wierszach dla dorosłych (Pisma różne wierszem 1853) przekazywał obraz życia wsi swoich stron rodzinnych, bogaty w elementy kultury lud. - od obyczaju po język i poetykę piosenki. Zbiorek z 1853 (tu też varsaviana) nie wywołał oddźwięku, podczas gdy twórczość J. dla dzieci zdobyła ogromną popularność i znalazła licznych naśladowców. Zasługi J. uczcili współcześni pismem zbiór. Wieniec (t. 1-3 1857-58).

Zbiór poetów 1; wybór: Pan kotek był chory, oprac. Ł Skowronkówna, wyd. 4 W. 1959.

OLP III 2 (K. Kuliczkowska); I. KANIOWSKA-LEWAŃSKA S.J., Opole 1970; F. ZIEJKAS.J. - poeta nieznany, Zesz. Nauk. UJ. Prace Hist.lit. 35 (1976).

Izabela Kaniowska-Lewańska

Podobne prace

Do góry