Ocena brak

Jacek Soplica – Sarmata i nowy typ bohatera romantycznego. Ewolucja wewnętrzna postaci.

Autor /Stacy Dodano /06.04.2011

 

Charakterystyczną cechą literatury romantyzmu jest kreowanie w wielu utworach bohaterów o cechach typowych dla epoki. Po bohaterze werterycznym, bajronicznym i wallenrodycznym pojawił się nowy bohater - Jacek Soplica. Jest to postać dynamiczna, ulegająca przemianie w toku wydarzeń „Pana Tadeusza”. Jacek Soplica to nie żadna wybitna jednostka. Z początku jest warchołem szlacheckim, pierwszym do szklanki i do szabli. Nosi wszelkie negatywne cechy sarmackie. Miłość do Ewy Horeszkówny zmieniła go, mógł stać się innym człowiekiem, ale dumny magnat Stolnik nie oddał mu córki. Zwodził go, bo potrzebne mu były głosy kompanów Jacka, wreszcie podał mu czarna polewkę, symbol odmowy. Jacek oszalał z urażonej dumy, rozpił się i unieszczęśliwił żonę – matkę Tadeusza. Pewnego dnia zabił przypadkowym strzałem Stolnika w czasie potyczki z Moskalami, której był świadkiem. Od tej pory traktowany był powszechnie jako zdrajca i sojusznik Moskwy. Ten etap jego życia zakończył się ucieczka z kraju. Miano zdrajcy bolało go i stało się bodźcem do zmiany stylu życia. Przywdział habit zakonny i ukorzył się, gdyż zrozumiał, że przyczyną jego zbrodni była pycha. Pokutował w pokorze i przyjął nazwisko Robak. Miano zdrajcy pragnął zmazać krwią, służąc ojczyźnie. Walczył w wojsku napoleońskim, wielokrotnie był ranny. Jako kwestarz zakonny pełnił funkcję emisariusza, woził listy, rozkazy, przygotowywał powstanie na Litwie. W potyczce z Moskalami został ranny, zasłaniając własną piersią ostatniego z Horeszków. Przemiana Jacka Soplicy oznacza, że można się odrodzić, zmienić, że każdy człowiek jest zdolny do poprawy. Warchoł szlachecki stał się patriotą, który dla ojczyzny poświęcił wszystko – nie miał rodziny, wyrzekł się syna, brata, nazwiska. Mimo to nie czuł się nieszczęśliwy, nie był też samotny. Stał się członkiem społeczeństwa, konspirował wśród ludzi, działał razem z nimi. Popełniwszy zbrodnię, odpokutował za nią dobrowolnie całym życiem. Jest to postać tragiczna, ofiarna, ale zwyczajna. Wyrządzone zło zrównoważył służbą narodową. Bił się pod Hohenlinden, Jeną, w wąwozie Somosierra, był konspiratorem, emisariuszem, więźniem politycznym. Jego biografia stała się wzorcową biografią patrioty. Sam Jacek Soplica to bohater romantyczny nowego typu. Jest przede wszystkim postacią dynamiczną, zmieniającą się wewnętrznie w miarę rozwoju akcji. Jest bohaterem samotnym, działającym w pojedynkę, ale wśród ludzi. Cechuje go nieprzeciętność, ma szansę osiągnąć w życiu więcej niż inni, przeciętni ludzie, nie jest jednak jednostką wybitną, pozbawioną cech ludzkich. Działa motywowany szlachetnymi pobudkami, wielką, romantyczną miłością, która okaże się nieszczęśliwą i tragiczną w skutkach. Po zabójstwie Stolnika Jacek Soplica będzie skłócony ze światem i z samym sobą. Jako ksiądz Robak staje się postacią tajemniczą, pełną zagadek. Zmiana w tradycyjnie już pojmowanym modelu bohatera romantycznego polega na tym, że po wewnętrznej przemianie, już jako ksiądz Robak, Jacek przestaje działać w pojedynkę, staje się częścią ogromnego przedsięwzięcia, mechanizmu, będzie odtąd służył wielkiej idei odzyskania przez Polskę niepodległości jako jeden z wielu anonimowych emisariuszy rządu emigracyjnego. Buntuje się przeciwko złu, krzywdzie, niesprawiedliwości, niewoli narodowej i przesądom stanowym. Nie wywyższa się ponad tłumy, jest cichy, skromny, pokorny. Skromność i pokora oraz hulaszcza młodość i zbrodnia to także cechy nietypowe, nieromantyczne. Jego przemiana z hulaki i zabijaki w cichego i ofiarnego bojownika o niepodległość ojczyzny jest symbolem porozbiorowego odrodzenia całego narodu polskiego, przykładem przyszłej postawy obywatelskiej.

Do góry