Ocena brak

ISTOTA POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ I JEJ UWARUNKOWANIA

Autor /Edgar Dodano /09.09.2011

Pomoc psychologiczną można ujmować jako rodzaj czynności lub jako typ interakcji społecznej, czy też relacji społecznej o charakterze profes­jonalnym. Gdy ujmujemy pomoc jako czynność, myślimy o czynności pro-społecznej nastawionej na dobro innego człowieka, grupy ludzi, czy instytucji. Gdy celem tych zachowań jest korzyść innego człowieka, zaspokojenie jego potrzeb, spowodowanie korzystnej zmiany w jego życiu mówimy, że chodzi o zachowania allocentryczne, gdy natomiast chodzi o korzyść grupy, 'społeczności lub instytucji używamy terminu zachowania socjocentryczne. Wyróżnia się jeszcze za­chowania altruistyczne, tj. takie, które są nastawione na dobro innych z pominięciem własnego interesu, a niekiedy powodujące koszty. Zachowania pomocne typu altruistycznego mogą wystąpić w interwencji kryzysowej, w pracy z rodziną z problemem alkoholowym, w sytuacjach niesienia pomocy ludziom doświadczającym zagrożenia wskutek katastrof itp. Praca ratownicza i pogotowie kryzysowe może wiązać się z profesjonalnym ryzykiem. Podob­nie pomoc świadczona osobom śmiertelnie chorym, w końcowej fazie ich życia stanowi duże i ciągłe obciążenie psychiczne.

Pomoc psychologiczną można analizować z punktu widzenia interakcji społecznej i relacji społecznej.

Jak widać jest ona pewnym odwzorowaniem sytuacji diagnozy. Jest to interakcja pomagania, której istotnymi elementami są właściwości pomagają­cego i wspomaganego, ich odmienne i wspólne konteksty oraz typ relacji pomagania i sposoby spostrzegania sytuacji. W relacji pomagania wyróżniono cechę zaufania interpersonalnego, która jest warunkiem skuteczności poma­gania. Pisałam o niej w rozdziale 7. W relacji pomagania aktualizują się ważne z punktu widzenie dynamiki pomagania właściwości zarówno osoby potrzebu­jącej pomocy, jak i profesjonalisty, który gotowy jest udzielać pomocy i two­rzyć kontekst pomagania. Musi jednak wziąć pod uwagę sytuację zastaną - zrozumieć ją, ocenić zagrożenia i zasoby. W szczególności powinien kon­centrować się na potrzebach i motywacji oraz stanie zdrowia osoby wspoma­ganej. W tym celu mobilizuje rozumnie i w sposób profesjonalny swoje zasoby poznawcze, emocjonalne, postawy i normy pomagania. Ważne jest, aby profesjonalista umiał stworzyć relację zaufania, ale też gwarantującą taki typ więzi i dystansu, który sprzyjałby osiąganiu dobrych wyników bez naraże­nia klinicysty na wypalenie zawodowe, co jest możliwe przy nieumiejętnym regulowaniu poziomu bliskości i zaangażowania, zamiast stosowania zdystan­sowanej troski.

Zaufanie interpersonalne jak pisaliśmy kształtuje się w toku wymiany informacji, komunikatów niewerbalnych, wymiany uczuć i ustosunkowań. Cechuje się dynamiką wartościowania kosztów i zysków. Korzyści, to poczucie bycia rozumianym, poprawa samo­poczucia, wzrost wiedzy i obniżenie trudności; są one jednak „opłacone" ryzykiem ujawnienia osobistych treści, poddania się kontroli i wpływowi innej osoby i przyjęcia pozycji potrzebującego pomocy, co może się wiązać z przejściowym pogorszeniem samooceny. Zaufanie interpersonalne wynika z interakcji zachodzącej między klinicystą a klientem/pacjentem. Osoba wzbudzająca zaufanie posiada duży potencjał empatii, jest spostrzegana jako kompetentna i zapewnia osobie wspomaganej autonomię i szacunek. Wśród czynników sprzyjających świadczeniu psychologicznej pomocy wymienia się następujące cechy pomagającego:

(1) pozytywny stosunek do ludzi, zainteresowanie, troska, chęć niesienia pomocy i empatyczno-auteliczna motywacja;

(2) zdolność do zachowania własnej odrębności i przyzwolenia na odrębność innej osobie, wysokie kompetencje komunikowania się i spostrzegania społecznego oraz zdolność do zmiany zachowań w zależności od potrzeb osoby wspomaganej i specyfiki sytuacji. Zaufanie zależy jednak także od osoby wspomaganej od jej samooceny, pewności siebie, poziomu ogólnego zaufania do ludzi, spostrzegania swojej sytuacji i interpretacji zachowań psychologa. Kształtuje je także sytuacyjny kontekst pomagania, urządzenie miejsca, jego komfort, wyodrębnienie, wy­strój, spokój itp.

Podobne prace

Do góry