Ocena brak

Istota oceny i rodzaje oceny

Autor /Kaylee Dodano /25.04.2011

 

Ocena działalności gospodarczej przedsiębiorstwa to ustalenie stopnia realizacji jego celów i zadań uwzględniające warunki ich osiągania. Ocena to nie jest jednorazowy akt a proces ciągły. Podejmowanie jakichkolwiek decyzji w przedsiębiorstwie wymaga zawsze oceny, przynajmniej oceny intuicyjnej. Oceny dokonują podmioty powiązane z działalnością przedsiębiorstwa bezpośrednio lub pośrednio. Oceniającym działalność przedsiębiorstwa może być: właściciel lub wspólnik, przedstawiciel wspólników w spółkach kapitałowych, potencjalny współwłaściciel (inwestor), organ założycielski, bank lub banki kredytujące działalność przedsiębiorstwa, kontrahenci wchodzący w stosunki ekonomiczne z przedsiębiorstwem.

Oceny przedsiębiorstwa mogą dokonywać za zlecenie także wyspecjalizowane jednostki eksperckie, consultingowe, wywiadownie gospodarcze, urząd antymonopolowy, organizacje ekologiczne i konsumenckie.

Oceny można podzielić według :

1. Kryterium momentu przeprowadzenia oceny: oceny ex post (według wykonania), oceny ex ante (według projektu, prognozy, planu); 2. Kryterium przedmiotu oceny: odcinkowe (dotyczą wybranych segmentów przedsiębiorstwa), całościowe; 3. Kryterium podmiotu oceny: zewnętrzne (dokonują ich np. banki, kontrahenci, inwestorzy, samorząd terytorialny), wewnętrzne (dokonują ich np. dyrektor, bank, zarząd, rada nadzorcza, samorząd pracowniczy, związki zawodowe); 4. Kryterium stopnia powtarzalności oceny: systematyczne, doraźne.

 

Mierniki oceny

Mierniki to kategorie ekonomiczne charakteryzujące fakty, zdarzenia, procesy działalności gospodarczej przedsiębiorstwa przy pomocy mierzalnych jednostek.

Funkcje mierników:

1. Diagnostyczno-informacyjna – pozwala ocenić stan przedsiębiorstwa na dany moment lub w określonym przedziale czasu; 2. Kryteryjno-stymulacyjnapoziom czy dynamika miernika są podstawą wyboru ekonomicznego i podejmowania decyzji ekonomicznych; 3. Agregacyjno-prognostyczna – mierniki pozwalają oceniać zarówno poszczególne segmenty działalności przedsiębiorstwa jak i całokształt jego działalności, a także estymować ich prawdopodobne poziomy (wielkości) do okresów przyszłych

Podstawowe wymagania dotyczące mierników oceny działalności przedsiębiorstwa: powinny być proste, przejrzyste, czytelne, nadające się do jednoznacznej interpretacji; powinny umożliwiać ścisłe określanie ich pojemności i decyzyjności.

Pojemność – to zakres zdarzeń, które odwzorowuje, odzwierciedla, diagnozuje miernik.

Decyzyjność – to ten zakres zdarzeń odwzorowywanych przez miernik, które są podstawą podejmowania decyzji w przedsiębiorstwie.

Rodzaje mierników:

1. Wg kryterium jednostek pomiaru: mierniki naturalne (np. tyle a tyle kwintali pszenicy, ziemniaków); mierniki wartościowe; 2. Wg kryterium pojemności: mierniki syntetyczne (tzn. odzwierciedlające całokształt działalności przedsiębiorstwa); mierniki cząstkowe (tzn. odzwierciedlające wycinek działalności przedsiębiorstwa).

W miernikach ważna jest także decyzyjność miernika i najlepiej jest jeżeli pojemność miernika jest zbliżona do jego decyzyjności.

Sposoby dokonywania oceny:

a) przy pomocy jednego miernika

b) przy pomocy wielu mierników, wówczas pojawia się trudna kwestia jak zintegrować wyniki końcowe w ocenę syntetyczną

c) ważny jest układ odniesienia w stosowanej ocenie, wyróżniamy trzy układy odniesienia:

- normatywny – mamy wzorzec, do którego porównujemy stan faktyczny osiągany w przedsiębiorstwie

- czasowy – np. wyniki z roku 1999 przedsiębiorstwa porównujemy z wynikami z 1998 roku

- przestrzenny – wzorcem dla oceny działalności przedsiębiorstwa są wyniki uzyskane w tym samym czasie w innym przedsiębiorstwie, ale o podobnym charakterze

Podobne prace

Do góry