Ocena brak

Istota i symptomatologia dyslalii - Sygmatyzm (seplenienie)

Autor /kuba123 Dodano /27.07.2011

Zajmując się zagadnieniem sygmatyzmu zauważa się wielość jego rodzajów (Böhme wyróżnia ich około 50) – (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s. 271). Jest to termin wieloznaczny, ponieważ dotyczy nieprawidłowej wymowy kilkunastu dźwięków.

To najczęściej spotykana wada wymowy u dzieci, gdyż powodują ją: wady zgryzu, proces wymiany zębów mlecznych na stałe, ubytki zębowe, urazy twarzoczaszki, wady rozwojowe narządów artykulacyjnych, zaburzenia funkcjonalne narządów artykulacyjnych, upośledzenie słuchu, zaburzenie słuchu fonematycznego, porażenie języka  i mięśni twarzy, brak napięcia mięśniowego, naśladownictwo wymowy osób nieprawidłowo mówiących (E. M. Minczakiewicz, 1997, s. 89). 

Ze względu na częstość występowania najczęściej wymienia się seplenienie wargowo – zębowe, międzyzębowe, przyzębowe, boczne, nosowe, krtaniowe oraz proste  (G. Jastrzębowska, 1996, s. 75). Stanowią one sygmatyzm właściwy:

⇒  Seplenienie wargowo – zębowe  określane jest również mianem seplenienia labiodentalnego, odnosi się do wymowy głosek dentalizowanych wargowo – zębowych. W ich artykułowaniu oprócz języka uczestniczy dolna warga, która zbliża się do górnych siekaczy, co powoduje zniekształcenie tych głosek (Logopedczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s. 275). Język nie bierze udziału w artykulacji, jest bierny,  a wytworzony dźwięk podobny jest do ostro brzmiącego  f, gdyż taki układ narządów artykulacyjnych charakterystyczny jest dla wymowy owej głoski (G. Jastrzębowska, 1996, s.74).

⇒  Najczęściej występującą w tej grupie nieprawidłowością, często związaną ze zgryzem otwartym jest  wymowa międzyzębowa  (interdentalna) głosek dentalizowanych (głównie  s, z, c, dz). Powoduje ją wsuwanie języka między wargi zębowe przy wymawianiu powyższych głosek, co może mieć charakter nawykowy lub może być skutkiem przerostu mięśnia języka (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.272). Wymowę interdentalną często obserwuje się u dzieci w okresie wymiany uzębienia.

⇒  Może mieć miejsce również  seplenienie przyzębowe (sygmatyzm dozębny, przyzębny), podczas którego „przednia część języka układa się płasko, rozproszone powietrze wychodzi szerokim strumieniem wytwarzając dźwięki przytępione” (J. E. Nowak, 1993, s.16), osłabione. Jego najczęstszą przyczyną jest utrwalenie nieprawidłowych wzorców wymowy (G. Jastrzębowska, 1996, s.74).

⇒  Jeśli artykulacja polega na niesymetrycznym ułożeniu języka, a szczelina nie tworzy się w linii  środkowej, występuje  seplenienie boczne. W wyniku tego prąd powietrza wydechowego nie jest emitowany w linii prostej i wydostaje się szerokim strumieniem, zniekształcając brzmienie głosek dentalizowanych. Zaburzenie może być prawo-  i lewostronne (jedno- lub obustronne) – (G. Jastrzębowska, 1996, s.74).

⇒  Natomiast  wymowa nosowa głosek dentalizowanych zachodzi wówczas, gdy język znajduje się w pozycji odpowiadającej głosce  s, zaś strumień powietrza przechodzi  do jamy nosowej. Następuje wtedy artykulacja dźwięku zbliżonego do parsknięcia, prychnięcia (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.274). Przyczyną jest niedostateczne zamknięcie jamy nosowej przez podniebienie miękkie o charakterze parcjalnym lub totalnym spowodowane zmianami zapalnymi w jamie nosowej, hypertroficzne zapalenie  śluzówki nosa, zapalenie ucha  środkowego (G. Jastrzębowska, 1996, s.75).

⇒  W przypadku rozszczepu podniebienia oraz wiotkości mięśni krtani i nagłośni szmer wytwarzany w krtani zastępuje głoski dentalizowane. Pod naciskiem wydychanego powietrza głośnia zostaje rozsunięta i prąd powietrza, wydostający się przez nią, wytwarza szmer. Powstaje  seplenienie krtaniowe  zwane inaczej sygmatyzmem laryngalnym (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.273).

⇒  U dzieci o prawidłowym przebiegu rozwoju umysłowego charakter przejściowy ma seplenienie fizjologiczne  (rozwojowe). Ustępuje ono wraz z usprawnieniem narządów artykulacyjnych i rozwojem wrażliwości słuchowej. Bywa też określane parasygmatyzmem lub wadą rzekomą, w której następuje zastępowanie głosek trudniejszych dentalizowanych przez głoski łatwiejsze z tej grupy (J. E. Nowak, 1993, s.17).  

Podobnie jak i inne wady wymowy –  seplenienie  powstaje najczęściej w okresie rozwoju mowy. Ma charakter deformacji głosek, gdyż ma miejsce zniekształcenie ich brzmienia, czego wynikiem jest powstanie dźwięków nienależących do zasobu głosek języka polskiego (E. Spałek, C. Piechowicz – Kułakowska, 1996, s. 11).

Podobne prace

Do góry