Ocena brak

Istota i symptomatologia dyslalii - Reranie (rotacyzm)

Autor /kuba123 Dodano /27.07.2011

Wraz z wadliwą realizacją głosek szumiących często występuje  rotacyzm, czyli nieprawidłowa realizacja fonemu r (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.251). Zdarza się,  że ma miejsce brak owej głoski w systemie fonetycznym lub różnego rodzaju jej deformacje (E. M. Minczakiewicz, 1997, s.96). W literaturze przedmiotu spotkać można trzy formy wadliwej realizacji głoski  r. Całkowite zniekształcenie tego dźwięku nosi miano  rotacyzmu właściwego. Natomiast zastępowanie tej głoski innymi głoskami, prawidłowo wymawianymi to substytucja – pararotacyzm.

Opuszczanie dźwięku w wymowie nosi nazwę  mogirotacyzmu  (G. Jastrzębowska, 1996, s.78). Istnieją różne przyczyny rerania. Jednakże tą bezpośrednią bywa zbyt niska sprawność ruchowa języka (głównie jego czubka). Język wówczas nie jest w stanie wykonać „drobnych, szybkich i precyzyjnych ruchów wibracyjnych niezbędnych dla wytworzenia prawidłowego r. Uwarunkowaniem rotacyzmu mogą stać się również: nieprawidłowości budowy anatomicznej języka (zbyt duża masa języka, zbyt wiotki i cienki język, krótkie wędzidełko, język o wzmożonym lub osłabionym napięciu mięśniowym), upośledzenie słuchu, brak lub słaba koncentracja uwagi na dźwiękach mowy ludzkiej, opóźniony rozwój motoryczny, upośledzenie umysłowe, porażenie mózgowe oraz wadliwe wzorce wymowy  (E. M. Minczakiewicz, 1997, s.97). W zależności od miejsca, w którym powstaje zaburzenie, rozróżnia się następujące odmiany rerania:

⇒  Jeśli artykulacja  r polega na wibracji języczka, a język nie bierze udziału w artykulacji, wówczas występuje  rotacyzm języczkowy  (uwularny). Jest to najbardziej rozpowszechniona postać rotacyzmu, będąca odmianą rerania podniebiennego (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s. 252).

⇒  Wadliwa policzkowa artykulacja głoski  r, w trakcie, której drga jeden lub oba policzki wspólnie z czubkiem lub krawędziami języka jest typowa dla  rerania policzkowego (bucalnego, lateralnego) – (E. M. Minczakiewicz, 1997, s.97).

⇒  Drgające obie wargi lub niekiedy tylko warga górna wskazują na występowanie rotacyzmu wargowego  (labialnego). Może mieć również miejsce  rotacyzm wargowo – zębowy (labia – dentalny), w którym podczas artykulacji r następuje drganie górnej wargi zbliżonej do dolnych siekaczy lub wargi dolnej zbliżonej do siekaczy górnych (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.254).

⇒  Rotacyzm miedzyzębowy  (interdentalny) charakteryzuje się tym,  że w trakcie artykulacji czubek języka drga między zębami, często towarzyszy mu międzyzębowa artykulacja głosek dentalizowanych, a także przedniojęzykowo – zębowych  t, d, n  (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s. 253).

⇒  Wadliwa podniebienna artykulacja głoski r, przy której wibruje całe miękkie podniebienie to rotacyzm podniebienny (welarny).

⇒  Wymowę głoski  r według maniery paryskiej określa się mianem  rotacyzmu gardłowego (faryngalnego). Nasada języka wówczas zbliża się do tylnej ściany gardła (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.252).

Powyższe wady wymagają wczesnej reedukacji jako, że „nie jest to wada fizjologiczna, lecz patologiczna forma artykulacji, która samoistnie nie ustępuje” (J. E. Nowak , 1993, s.18).

Podobne prace

Do góry