Ocena brak

Istota i symptomatologia dyslalii

Autor /kuba123 Dodano /27.07.2011

Biorąc pod uwagę powszechnie przyjęty podział zaburzeń mowy, jakim jest klasyfikacja objawowa, okazuje się,  że największą grupę tworzą wady artykulacyjne, nazywane  dyslalią. Termin ten wprowadził do literatury w 1821r. profesor Uniwersytetu Wileńskiego Józef Frank – określając dane zaburzenie mianem błędów mowy i odróżniając je od utrudnionego wymawiania oddzielnych głosek (E. M. Minczakiewicz, 1997, s.84).  

Pojęcie dyslalii stosuje się zamiennie z takimi synonimami, jak: bełkot, bełkotanie, mogilalia, wada wymowy, wadliwa wymowa, wady fonetyczne, zaburzenia wymowy, zniekształcenia paradygmatyczne. W literaturze przedmiotu określa się ją mianem zaburzenia wymowy, niewłaściwej, wadliwej realizacji fonemów wargowych, wargowo – zębowych, przedniojęzykowych zębowych i dziąsłowych, środkowo – językowych, tylno – językowych, samogłoskowych. Spotyka się też charakteryzowanie dyslalii jako wady wymowy  na płaszczyźnie segmentalnej (tj. podzielnej), deformacji pragmatycznych, brak realizacji płaszczyzny segmentalnej, zniekształcenie substancji fonicznej języka obejmujące trzy grupy niewłaściwej realizacji fonemów, a więc: opuszczanie, substytuowanie i deformowanie.   

Pomimo rozbieżności terminologicznej według badaczy problemu  dyslalia  jest zaburzeniem wewnątrzpochodnym, endogennym (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.123). W literaturze logopedycznej dyslalia funkcjonuje w znaczeniu wady wymowy.

Analizując zasięg dyslalii, a więc ilość zniekształcanych głosek (fonemów) badacze problemu wymieniają:

•  dyslalię jednoraką, w której odmiennie realizowany jest tylko jeden fonem;

•  dyslalię wieloraką, dla której charakterystyczna jest niezgodność realizacji kilku lub kilkunastu fonemów z tradycyjną normą oraz

•  dyslalię całkowitą (alalię motoryczną) charakteryzującą się tym, iż realizowane są jedynie elementy prozodyczne wypowiedzi (melodia, akcent, rytm), a wymowa jest niewyraźna, bełkotliwa i niezrozumiała dla otoczenia (E. M. Minczakiewicz, 1997, s.84).

Próby klasyfikacji rodzajów dyslalii świadczą o tym, iż tego typu wady artykulacyjne tworzą największą grupę wśród zaburzeń mowy jako,  że stanowi je „nieprawidłowość  w wymawianiu jednej głoski, wielu głosek, a nawet wszystkich lub niemal wszystkich głosek od razu” (G. Demel, 1996, s.32).  Wyróżnia się dwojakiego rodzaju kategoryzacje dyslalii.

Podobnie – jak w przypadku podziału zaburzeń mowy – w pewnych kategoryzacjach za podstawę rozróżnienia przyjmuje się mechanizm patologiczny powodujący wadliwą realizację dźwięków (kryterium przyczynowe), w innych zaś podstawę tę stanowią objawy, czyli opis dźwięków, które dziecko zniekształca (G. Jastrzębowska, 1996, s.64).

Podobne prace

Do góry