Ocena brak

Istota i cel prywatyzacji

Autor /Lauren Dodano /20.04.2011

 

Kolejne reformy systemu funkcjonowania gospodarki w ostatnich latach, w istniejących stosunkach własnościowych z przewagą własności państwowej, nie przyniosły należytych rezultatów. Reformy te nie doprowadziły do rozszerzenia postępu technicznego, nie doprowadziły do dostosowania produkcji dla potrzeb odbiorców, spowodowały natomiast wzrost inflacji. Z tego względu podstawą zwiększenia efektywności gospodarowania mogły się stać jedynie przekształcenia własnościowe naszej gospodarki, zwłaszcza zaś prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych.

Prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego polegała na udostępnieniu osobom trzecim akcji lub udziałów w spółkach z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa powstałych z przekształcenia przedsiębiorstwa, na zasadzie udostępnienia osobom trzecim mienia przedsiębiorstwa lub sprzedaży przedsiębiorstwa. W tym celu przedsiębiorstwo państwowe może być przekształcone w spółkę lub zlikwidowane na zasadach określonych ustawą.

Przekształcenie własnościowe przedsiębiorstw państwowych nie jest celem samym w sobie. Podstawowym zadaniem prywatyzacji jest podniesienie efektywności w skali przedsiębiorstw oraz całej gospodarki. Chodzi przede wszystkim o to, by rzeczywiści skierować działalność na maksymalizację zysku, na wzrost wartości ich majątku oraz na uniezależnienie procesów decyzyjnych od nacisków politycznych i biurokratycznych. Ten cel stanowi zasadnicze kryterium oceny prywatyzacji, inne natomiast cele i efekty cząstkowe osiągane w trakcie przemian własnościowych mogą być zaakceptowane tylko o tyle, o ile są one do pogodzenia z tym celem podstawowym.

Przy ogólnej akceptacji celem nadrzędnego, wskazuje się często na wycinkowe cele i korzyści związane z prywatyzacją, które jednak należy traktować jako środki do osiągnięcia nadrzędnego celu. W gospodarce kierowanej centralnie administracja państwowa ma tendencje do uzależnienia kierownictwa przedsiębiorstw od stawianych przez siebie zadań i te zadania stają się celem działania przedsiębiorstwa. W przedsiębiorstwach sprywatyzowanych gospodarka rynkowa sprawia, że muszą one poszukiwać sposobów elastycznego dostosowania się do wymagań rynku.

Następuje podstawowa zmiana zasad odpowiedzialności za funkcjonowanie przedsiębiorstwa, gdyż za błędne decyzje w kierowaniu przedsiębiorstwem konsekwentnie ponoszą prywatni właściciele, nie zaś całe społeczeństwo, jak to się dzieje w przedsiębiorstwach państwowych. Prywatyzacji towarzyszy często uruchomienie mechanizmów konkurencji, które zmuszają do bardziej skutecznego działania, do wzrostu sprawności kierowania przedsiębiorstwem.

Sprywatyzowane przedsiębiorstwo może swobodnie kształtować swoją strukturę organizacyjną i zmienić powiązania, w jakich funkcjonuje, w zakresie zaopatrzenia, kooperacji produkcyjnej i sprzedaży, może też prowadzić samodzielną politykę finansową. Te możliwości sprawiają, że dobór podanych wyżej czynników jest bardziej racjonalny.

Przedsiębiorstwa państwowe przeważnie nastawione są na ekspansywny rozwój przez zwiększanie środków produkcji i pracy. Oznacza to coraz większe zaangażowanie kapitału,. Prywatny inwestor natomiast dąży do optymalnego wykorzystania własnych środków zaangażowanych w działalność gospodarczą i osiągnięcia z nich jak największej korzyści. Prywatyzacja zmniejsza zaangażowanie środków państwowych w działalność gospodarczą, dzięki zmniejszeniu lub wyeliminowaniu dotacji i subwencji świadczonych przez budżet oraz poważnemu zmniejszeniu administracji państwowej zarządzającej gospodarką, co również obniża wydatki budżetu państwa. Należy jednak zaznaczyć, że w wyniku prywatyzacji wydatki budżetowe mogą w pewnym zakresie wzrosnąć, np. wskutek bezrobocia wynikającego ze zwiększonej liczby bankructw przedsiębiorstw lub pozbywania się zbędnych pracowników.

Przemiany własnościowe stwarzają nie znane dotąd możliwości przemieszczenia kapitału z wykorzystaniem giełd papierów wartościowych i innych form rynku kapitałowego. Ta możliwość alokacji kapitału jest szansą na przypływ środków inwestycyjnych do bardziej efektywnych dziedzin gospodarowania.

Podobne prace

Do góry