Ocena brak

Interpretacja zdjęć zastanych

Autor /cezary Dodano /13.04.2011

Rozpoczynamy od interpretacji zdjęć zastanych, gdyż taka procedura jest najłat­wiejsza w realizacji, nie wymaga bowiem żadnych szczególnych środków technicz­nych. Prowadzący zajęcia przynosi zdjęcie jakiejś złożonej sytuacji społecznej, bogate w treści socjologiczne (liczne osoby uczestniczące, wyraźne interakcje, uchwycone w szerokim planie otoczenie), a następnie przeprowadza razem ze studentami in­terpretację semiologiczną i strukturalistyczną obrazu. Każdy student ma napisać jednostronicową relację o tym, co widzi na zdjęciu. Prezentacja i dyskusja wokół tych relacji pokazuje subiektywizm i selektywność odbioru (zob. Theory and Prac­tice of Visual Sociology 1986 : 64) .

W innej wersji tego zadania studenci sami mają wyszukać tego rodzaju zdjęcie (w prasie, albumach fotograficznych, własnych kolekcjach zdjęć) i dokonać jego pi­semnej, szczegółowej interpretacji, która następnie jest omawiana w dyskusji z inny­mi studentami. Podstawowe pytania, jakie stawiamy w toku interpretacji, to: - Jaka jest denotacja zdjęcia: co ono przedstawia?

- Jaka jest konotacja: jakie skojarzenia nasuwa? - Jakiego typu znaki występują na zdjęciu?

- Jakie formy interakcji dadzą się zauważyć?

- Czy zdjęcie sugeruje jakieś idee, przekonania przedstawionych osób?

- Czy osoby na zdjęciu realizują jakieś reguły, wzory normatywne, wartości?

- Czy występują jakieś postaci nierówności lub innych zróżnicowań społecz­nych? Studenci przynoszą zestawy kilku (kilkunastu) fotografii rodzinnych, na któ­rych znajdują się sami w otoczeniu bliskich osób.

- Prosimy o wskazanie fotografii, na której najbardziej czują się sobą. Prosimy innych studentów o wybranie fotografii, na której wygląd ich kolegi (koleżanki) naj­bardziej odpowiada ich wyobrażeniom. Czy jest to to samo zdjęcie? Czym się różni? Co można powiedzieć o różnicy między spostrzeganiem nas przez innych i własnym wizerunkiem w naszych własnych oczach? - Gdy na zdjęciach są inne osoby poza studentem, próbujemy odgadnąć po ich usytuowaniu na zdjęciu, ubraniu, otoczeniu itp. kto to jest, jakie jest ich miejsce w ro­dzinie, kręgu przyjaciół studenta, jaki jest ich zawód? Konfrontujemy te przypuszcze­nia z relacją studenta, analizując zwłaszcza te spostrzeżenia, które okazały się mylące.

- Próbujemy określić, w jakich sytuacjach, kontekstach społecznych zdjęcia były wykonywane: wakacje, podróże, święta, szczególne okazje rodzinne? Kon­frontujemy nasze przypuszczenia z relacją studenta.

- Co można powiedzieć po otoczeniu widocznym na zdjęciu, np. wystroju mieszkania, umeblowaniu, widocznych typowych przedmiotach, na temat położe­nia społecznego rodziny: zamożności, miejsca zamieszkania, wykonywanego za­wodu, stylu życia. Studenci przynoszą zdjęcia z wakacji, z podróży, migawki uliczne, na których widać w tle także innych, nieznajomych ludzi, na ulicy, na placu itp. Próbujemy dokonać interpretacji hermeneutycznej. - Czego możemy domyślać się na ich temat? Kto to jest, jaki jest ich zawód, skąd idą, dokąd zmierzają? - W jakim kraju zrobiono zdjęcia, jakie są postrzegalne znaki lokalnej kultury? - W jakich kontekstach społecznych znajdują się różne odzwierciedlone na zdjęciu osoby: rozrywki, konsumpcji, pracy, służby?

Studenci przynoszą zestawy widokówek z kolekcji domowych, najlepiej sta­rych, sprzed lat. Jeśli to tylko możliwe, warto zdobyć zdjęcia tych samych miejsc zrobione niedawno. W dyskusji studenci zastanawiają się, jak te same miejsca mogą wyglądać (czy wyglądają) dzisiaj, co się zmieniło?

- Można sporządzić inwentarz konkretnych różnic zauważonych przy po­równaniu dawnych zdjęć z sytuacją obecną (lub zdjęciami sytuacji obecnej).

- Czy da się odtworzyć kierunkowe tendencje, jakieś prawidłowości dynami­ki społecznej? Każdy student ma odwiedzić wystawę fotografii, np. World Press Photo, ga­lerię fotografii „Gazety Wyborczej" czy inną zawierającą zdjęcia reporterskie lub eseje fotograficzne. - Należy wybrać jedno zdjęcie, które wywołuje najmocniejsze, szokujące wrażenie (Barthesowskić punctum), i uzasadnić swój wybór w postaci jednostroni-cowej recenzji.

- Należy wybrać jedno zdjęcie, które zdaniem studenta przynosi najbogatsze in­formacje socjologiczne (Barthesowskie studium), i uzasadnić swój wybór w postaci jednostronicowej recenzji. To samo zadanie można wykonać, zalecając studentom - zamiast odwiedze­nia wystawy - przejrzenie ostatniego numeru jakiegoś wybranego magazynu ilu­strowanego i wybranie jednego zdjęcia, które najbardziej szokuje i zapada w pa­mięć, a następnie takiego, które przynosi najwięcej informacji. Studenci uzasad­niają swój wybór w postaci jednostronicowych recenzji, które następnie są łącznie z wybranym zdjęciem - przedstawiane do dyskusji zbiorowej. Każdy student ma obejrzeć internetową galerię zdjęć z „Gazety Wyborczej" lub albumy zdjęć Fotografie „Gazety Wyborczej", ewentualnie przynieść wycinki z innych czasopism ilustrowanych.

- Należy wybrać po trzy zdjęcia, które dobrze ilustrują takie pojęcia socjolo­giczne, jak: konflikt społeczny, kontestacja, nonkonformizm, dewiacja.

- Należy wybrać po trzy zdjęcia, które ilustrują takie pojęcia socjologiczne, jak: snobizm, konsumpcja pokazowa, zamożność, bieda, klasa średnia.

- Należy wybrać po trzy zdjęcia, które ilustrują takie pojęcia socjologiczne, jak: patriotyzm, szowinizm, lojalność grupowa, tożsamość zbiorowa. Studenci dostają kilka zdjęć wyciętych z magazynów ilustrowanych, ale po­zbawionych podpisów.

- Mają do każdego zdjęcia dopisać podpis lub jednozdaniowy komentarz.

Omawiamy to najpierw w dyskusji pomiędzy studentami, a następnie konfrontujemy z podpisem czy komentarzem zamieszczonym w oryginale. Które z podpisów czy komentarzy okazują się bardziej trafne? - Jeżeli na zdjęciu jest uchwycona jakaś sytuacja społeczna, coś się dzieje, próbujemy odtworzyć, co działo się wcześniej i co będzie się działo później, a więc umieścić zdarzenie w sekwencji narracyjnej, czasowej. Konfrontujemy interpreta­cje różnych studentów w dyskusji.

Studenci mają przynieść zdjęcia z trzech różnych ilustrowanych magazynów kobiecych, na których przedstawiony jest wizerunek kobiety. Dyskusji poddajemy takie np. zagadnienia: - Czy wizerunki te istotnie różnią się w zależności od czasopisma (np. za­mieszczone w „Przyjaciółce", „Twoim Stylu", „Elle", „Cosmopolitan")? - Czy i jakie odnajdziemy na nich stereotypy kobiecości? - Czy i jakie odnajdziemy na nich sugestie na temat nowego, odchodzącego od stereotypów wizerunku kobiety. Studenci mają przynieść zdjęcia z trzech różnych ilustrowanych magazynów przeznaczonych dla mężczyzn, na których przedstawiony jest wizerunek mężczyzn. - Czy wizerunki te istotnie różnią się w zależności od czasopisma (np. za­mieszczone w „Sukcesie", „Auto-moto") ? - Czy i jakie odnajdziemy na nich stereotypy męskości? - Czy są lansowane jakieś nowe, niestereotypowe wzory męskości? Odmiana tych zadań to analiza zawartych w różnych periodykach zdjęć re­klamowych pod kątem odzwierciedlonych w nich stereotypów kobiecości i mę­skości, ewentualnie sugerowanych nowych wizerunków kobiety i mężczyzny.

Studenci mają przynieść wycinki z czasopism ilustrowanych pokazujących obrazki z życia towarzyskiego „wyższych sfer" biznesowych czy politycznych. - Jakie elementy języka ciała, mimiki, postawy są sygnałami wysokiego statu­su fotografowanych - bogactwa, władzy, sławy? - Jakie elementy stroju, wyglądu zewnętrznego, widocznych na zdjęciach re­kwizytów są przejawami snobizmów środowiskowych, stylu życia „nowobogackich"?

Podobne prace

Do góry