Ocena brak

INTELEKTUALNY I INTEGRYSTYCZNY KATOLICYZM - Uniwersytety katolickie

Autor /BolekII Dodano /30.04.2013

Leon XIII udzielał poparcia istniejącym uniwersytetom katolickim, szczególnie zaś uniwersytetowi w Lowanium, na którym według jego życzenia otwarto (1882) katedrę filozofii tomistycznej.

W Anglii arcybiskup Manning miał jasną ocenę intelektualnych problemów swojego czasu, widział więctakże szkodliwy wpływ niektórych kierunków umysłowych na wiarę. Poparty przez biskupów zakazałkatolikom studiować w Oksfordzie i Cambridge, utworzył (1874) zaś katolicki uniwersytet w Kensington, co okazało się niewypałem (zamknięty 1882). Zakaz natomiast cofnięto dopiero po 3 latach od jegośmierci.

Kraje niemieckie czyniły starania o utworzenie katolickiego uniwersytetu, wybierając na jego siedzibęSalzburg, gdzie dawny uniwersytet został zamknięty w 1810 roku. Nie udało się tych starań zrealizować,uzyskano jedynie otwarcie (1851) w Salzburgu wydziału teologicznego. Leon XIII kilkakrotnie zachęcał,by wydział przekształcić w uniwersytet. O jego konieczności mówiono na Katholikentagach (1862-1879).Formę zastępczą uniwersytetu katolickiego widziano w katolickim towarzystwie naukowym (Görres-Gesellschaft), utworzonym (1876) z okazji setnej rocznicy urodzin Józefa Görresa. Towarzystwo starałosię mieć sekcje jako odpowiedniki uniwersyteckich wydziałów. Pierwszymi były sekcje: filozoficzna,historyczna, prawno-społeczna i przyrodnicza. Teologicznej na razie nie utworzono, gdyż teologowie wznacznej części byli członkami całego Towarzystwa. W Austrii powstało podobne towarzystwo, nazwanena cześć papieża Leo-Gesellschaft (1891), ale o działaniu zacieśnionym do historii powszechnej i austriackiej.

Polacy w zaborze pruskim myśleli o własnym uniwersytecie w Poznaniu, z wydziałem teologicznym. Niepotrafili jednak przełamać wrogości władz pruskich. Założyli więc (1857) Towarzystwo Przyjaciół Naukw Poznaniu, przy poparciu arcybiskupa Leona Przyłuskiego, którego też wybrano na honorowego prezesa.Duchowieństwo licznie wstępowało do tego Towarzystwa. Później utworzono w nim komisję teologiczna,a następnie wydział teologiczny.

Szwajcaria doczekała się katolickiego uniwersytetu we Fryburgu, gdzie utworzono (1889) fakultety:filozoficzny i prawny. W roku następnym Leon XIII udzielił zgody na wydział teologiczny, dał pomocmaterialną i obdarzył rektora złotym łańcuchem. Inicjatorem był biskup Mermiliod, kurialny kardynał wRzymie, dokąd go powołano z powodu nieprzejednanego stanowiska wobec rządu. Uniwersytetowi byłotrudno zaangażować odpowiednich profesorów. Musiano ściągnąć ich z Niemiec i Austrii. W 1896 rokuutworzono wydział matematyczno-przyrodniczy.

We Francji od razu założono pięć katolickich uniwersytetów: w Paryżu, Angers, Lilie, Lyonie i Tuluzie.Musiały jednak według francuskiego prawa z 1880 roku zrezygnować z nazwy uniwersytet, gdyż zastrzeżonoją dla wyższych uczelni państwowych. Przyjęły więc nazwę Instytutów Katolickich, twardo trzymającsię uniwersyteckiego programu nauczania. Zabiegały o utworzenie wydziału medycznego, nie tylkoz ambicji posiadania wszystkich fakultetów, ale także z uwagi na znaczenie tej dziedziny wiedzy wżyciu katolickim. W francuskich Instytutach wydziały teologiczne powstały później od innych, gdy początkowotrudno było ułożyć ich stosunek do seminariów duchownych.

W Hiszpanii kształceniem kleru interesował się Leon XIII osobiście, przyznał więc jezuickiemu seminariumduchownemu w Salamance prawo nadawania doktoratu i zgodził się na utworzenie (1890) uniwersytetuw Comillas jako Papieskiego Instytutu, który zdobył znaczne wpływy w Ameryce. W Rzymieotwarto (1892) Kolegium Hiszpańskie.

W Portugalii na antyklerykalnym (od czasów Pombala) uniwersytecie z Coimbrze wydział teologicznypragnął pełnej autonomii, nie chciał więc uznać (1885) nadzoru biskupa, w czym poparły go inne wydziały.

W Niemczech i Austrii uniwersytety posiadały wydziały teologiczne katolickie, które dbały o rozwójnauk kościelnych. Mimo sporów o katolicyzm zreformowany i modernizm, wśród teologów nie byłogwałtownych konfliktów i zrywania z Kościołem, jak za czasów Döllingera.

Podobne prace

Do góry