Ocena brak

Integracja zachodnio europejska – geneza, przebieg i skutki

Autor /Arnold Dodano /25.07.2011

Po II w. św. w Europie powstał nowy układ sił. Niemcy utraciły swe mocarstwowe możliwości, a Wielka Brytania i Francja, choć zwyciężyły, straciły moc oddziaływania na stosunki międzynarodowe w Europie i na świecie. W pierwszych latach powojennych czynnikiem integracji politycznej było przeciwstawienie się ekspansji ZSRR w Europie. Później konkurencja i rywalizacja z USA. Sytuację międzynarodową zmienił przełom lat 40-tych i 50-tych.  

Utworzono RFN i rozwiązano (czasowo) problem berliński. W tej sytuacji Francji zależało na kontrolowaniu Niemiec, chciała więc włączyć je we wspólny system integracyjny. RFN proponowała jej unię polityczną.

24 października premier R. Pleven przedstawił francuskiemu Zgromadzeniu Narodowemu plan utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO), przewidujący powołanie do życia wspólnej armii zachodnioeuropejskiej z udziałem oddziałów niemieckich. Nad EWO miała stać jednolita struktura polityczna w postaci Europejskiej Wspólnoty Politycznej (EWP). W roku 1950 państwa zainteresowane integrowaniem się Europy Zach. doszły do wniosku, że budowanie zintegrowanych struktur politycznych powinno być podparte też integracją gospodarczą. Min. spraw zagranicz. Francji Robert Schuman zaproponował utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS).

Projekt ten zakładał aby francuska i zachodnioniemiecką produkcję węgla i stali podporządkować instytucji ponadnarodowej Wysokiej Władzy, inicjując w ten sposób organizację otwartą dla innych krajów europejskich. 28 kwietnia 1951 r., Francja, Niemcy, Włochy, Luksemburg Belgia i Holandia podpisały w Paryżu „Traktat o Utworzeniu EWWiS”. W czerwcu 1955 r. w Messynie odbyła się konferencja min. spraw zagranicz. Belgii, Francji, Holandii, Luksemburgu, RFN i Włoch. Uznali oni za konieczną zasadę pełnej integracji gospodarczej oraz konstrukcję organów wewnętrznych przyszłej Wspólnoty.

25 marca 1957 r. w Rzymie powołano na mocy dwóch traktatów ( tzw. Trakt. Rzymskich) – Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom). Integracja gospodarcza miała z czasem doprowadzić do utworzenia federacji politycznej. Zwolennikiem takiej unii politycznej był m.in. kanclerz RFN K. Adenauer. Przeciwny był gen.Ch. de Gaulle, który 30 lipca 1960 r. na spotkaniu z K. Adenauerem zaproponował strukturę konfederacyjną i utworzenie obok stałej konferencji szefów państw i rządów, Sekretariatu i Komisji Koordynacyjnej m.in. do spraw obrony, polityki zagr., gospodarki i kultury. Koncepcja de Gaulle’a opierała się na 3 zasadach: pojednania francusko-niemieckiego, Europy państw – Europy Ojczyzn (rezygnacja z ponadnarodowej federacji), Europy europejskiej (niezależnie od zewnętrznych potęg). Koncepcja i hasłoEuropa od Atlantyku po Ural” de Gaulle’a była szansą na zintegrowanie Europy Zach. i Wsch., jednak godziła w koncepcję Wspólnoty Atlantyckiej obejmującej Europę zach. i Amerykę Płn.

# Wspólnoty Europejskie Radykalny zwrot w sytuacji rozwojowej Wspólnot nastąpił w końcu lat 60-tych. Tym razem po nieudanych próbach integracji politycznej znów większy nacisk położono na integrację gospodarczą, a w sprawach jednoczenia się politycznego przyjęto kontynuację strategii międzyrządowej, na której oparty był Plan Foucheta. Ostatecznego ujednolicenia organów Wspólnot dokonano na mocy umowy z 8 kwietnia 1965 r. (tzw. Traktat fuzyjny) w sprawie ustanowienia wspólnych organów (instytucji) dla trzech Wspólnot Europejskich.

W rezultacie EWWiS, EWG i Euratom miały 4 wspólne instytucje: Radę (Ministrów), Komisję Europejską, Parlament Europejski i Trybunał Sprawiedliwości. 1-2 grudnia 1969 r. na konferencji państw i rządów członków Wspólnot w Hadze podjęto decyzję o budowie unii ekonomicznej i walutowej oraz zapowiedziano koordynację wzajemnej polityki na rzecz budowy unii politycznej. Wiosną 1970 r. powołano grupę ekspertów pod kierownictwem premiera Luksemburga P. Wernera do opracowania planu realizacji współpracy politycznej.

Plan Wernera nie został zaakceptowany, a powołanie nowej struktury – Europejskiej Wspólnoty Politycznej (EWP) stawało się faktem. 30 czerwca 1970 r. złożone zostały wnioski o przyjęcie do Wspólnot Europejskich Wielkiej Brytanii, Danii, Norwegii (nie przystąpiła) i Irlandii (północne rozszerzenie). Korzyściami „poszerzenia” Wspólnot była neutralizacja Wielkiej Brytanii jako odrębnego ośrodka sił politycznych oraz podniesienie znaczenia rozszerzonej wspólnoty w odniesieniu m.in. do USA i Japonii. Ostatecznie Francja zgodziła się na przystąpienie Wielkiej Brytanii, a jej polityka odniosła sukces. Francja zablokowała integrację federalistyczną kierując ją w stronę konfederalizmu i jednocześnie współpracy międzyrządowej. Lata 70-te kończyły się dla Wspólnot Europejskich powołaniem 13 marca 1979 r.

Europejskiego Systemu Walutowego i przeprowadzeniem od 7 do 10 czerwca tego roku pierwszych bezpośrednich wyborów do Parlamentu Europejskiego. W 1981 r. do Wspólnot dołączyła Grecja. Z początkiem 1986 r. nastąpiło południowe rozszerzenie – przystąpienie Hiszpanii i Portugalii. W lutym 1986 r. przyjęto Jednolity Akt Europejski, który wprowadzał istotne zmiany do Traktatów Rzymskich. Wprowadzono zmiany w strukturze instytucjonalnej i funkcjonalnej współpracy państw członkowskich, szczególnie zaś wzmocnienie współpracy politycznej w ramach EWP.

7 lutego 1992 r. w Maastricht podpisano Traktat o Unii Europejskiej. W życie wszedł dopiero 1 listopada 1993r. od 1 stycznia 1995 r. nowymi członkami UE są: Finlandia, Austria i Szwecja (Norwegia mimo złożonego wniosku nie została jej członkiem – negatywny wynik referendum). Obecnie UE liczy 15 państw członkowskich.

Do góry