Ocena brak

Instytucje głównym przedmiotem metody monograficznej

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Na ogół przyjmuje się za A. Kamińskim (1974, s. 73), iż głównym przedmiotem metody monograficznej jest jakaś wybrana przez badacza instytucja oświatowo-wychowawcza. Nazywają instytucją społeczną rozumianąjako organizacja społeczna. W każdym razie chodzi tu o instytucje, obejmujące swym zasięgiem nie tylko szkoły, lecz także m.in. różnego typu placówki kulturalno-oświatowe i opiekuńczo-wychowawcze. W badaniach pedagogicznych przedmiotem szczególnych zainteresowań spośród istniejących instytucji społecznych są instytucje wychowawcze, jak przedszkola, szkoły, rodzina, domy kultury, muzea, instytucje socjalne, np. filantropijne, towarzyskie i instytucje religijne (por. J. Szczepański, 1970b, s. 209 i n.).

Przedmiotem metody monograficznej stosowanej na użytek pedagogiki mogą być też wspomniane wcześniej instytucjonalne fonny działalności wychowawczej, do których zaliczyć można — oprócz drużyny harcerskiej i spółdzielni uczniowskiej — również różne zespoły amatorskie, koła zainteresowań, świetlice itp.

Niemniej podstawowym przedmiotem metody monograficznej jest na ogół jakaś konkretna instytucja łącznie z istniejącą w niej strukturą organizacyjną oraz pełnionymi przez nią funkcjami: opiekuńczo-wychowawczą i kształcącą, nie wyłączając panującego systemu wychowawczego, o ile taki rzeczywiście istnieje lub daje znać o sobie. Dzięki zawężeniu zakresu metody monograficznej głównie do badań instytucji społecznych czy wychowawczych istnieje możliwość w miarę wyraźnego odróżnienia jej od metody indywidualnych przypadków. Ta bowiem stanowi opis i analizę pojedynczych osób, w tym także wybitnych pedagogów.

Instytucją—według J. Szczepańskiego (1970b, s. 203 i n.) — nazywa się bądź to:

—    grupę osób wykonujących określone funkcje na rzecz doniosłych spraw dla całej zbiorowości,

—    „formy organizacyjne zespołu czynności wykonywanych przez niektórych członków grupy w imieniu całości”,

—    zespół urządzeń materialnych i środków działania, które umożliwiają niektórym członkom grupy „wykonywanie publicznych funkcji mających na celu zaspokajanie potrzeb i regulowanie czynności całej grupy” bądź

—    społeczne role pełnione przez niektórych członków grupy i wyjątkowo doniosłe dla poprawnego jej funkcjonowania.

Ponadto — niezależnie od osobliwego charakteru każdej z możliwych instytucji — przypisuje się jej niektóre wspólne z wszystkimi pozostałymi instytucjami istotne cechy. W takim znaczeniu „instytucje —jak pisze J. Szczepański (1970b, s. 204)

— są zespołami urządzeń, w których wybrani członkowie grup otrzymują uprawnienia do wykonywania czynności określonych publicznie i impersonalnie, dla zaspokajania potrzeb jednostkowych i grupowych i dla regulowania zachowań innych członków grupy”. Nazwę rozumianej w ten sposób instytucji można odnieść poniekąd także do każdej ze wspomnianych form działalności wymienionych wyżej instytucjonalnych form działalności wychowawczej. Dla odkreś lenia jednak szerszego zasięgu oddziaływań instytucji, niż instytucjonalnych form działalności wychowawczych, warto raczej nie sprowadzać ich do wspólnego mianownika. Z drugiej strony nie sposób zapominać o raczej płynnej granicy między nazwą „instytucja”, a tym, co nazywa się instytucjonalną formą działalności wychowawczej. Pierwszeństwo zaś w badaniach pedagogicznych za pomocą metody monograficznej należałoby oddać szczególnie poznawaniu funkcjonowania szkół oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i placówek kulturalno-oświatowych, jak np. domy kultury i muzea, a to zwłaszcza z powodu możliwie szerokiego zasięgu ich oddziaływań.

W zastosowaniu metody monograficznej rzeczą niebagatelnąjest też odpowiedni dobór określonej instytucji oświatowo-wychowawczej lub konkretnej placówki opiekuńczo-wychowawczej czy kulturalno-oświatowej. Dobór taki zależy w głównej mierze od celu badań. Jeśli celem takim jest ukazanie funkcjonowania instytucji lub placówki, mogącej uchodzić za przykład (wzór) poprawnego ze wszech miar środowiska wychowawczego, to wówczas przedmiotem badań czyni się instytucję (placówkę) uznaną w powszechnej niemal opinii za godną naśladowania. Przedmiotem badań z zastosowaniem metody monograficznej może oczywiście być także instytucja (placówka) nie ciesząca się dobrą opinią. Badania takie mają wtedy na celu zdiagnozowanie danej instytucji po to szczególnie, by znaleźć skuteczne formy jej unowocześnienia pod względem pedagogicznym. Tak więc możliwy jest tu dobór zwłaszcza celowy'.

 

Podobne prace

Do góry