Ocena brak

Imperium Karola V

Autor /xperia10 Dodano /25.04.2012

Karol V odziedziczył rozległe imperium, które, jak się mogło wydawać, osiągnęło dominację w XVI-wiecznej Europie. Jednakie wielkość stała się dla państwa Habsburgów raczej źródłem słabości niż siły i przez 36 lat swego panowania Karol zmagał się z piętrzącymi się trudnościami.

Habsburgowie zaistnieli na scenie politycznej Europy Środkowej w XV wieku, gdy rozbudowali swoje posiadłości wokół księstwa Austrii. Od roku 1438 najbardziej wpływowi Habsburgowie byli także wybierani na tron Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, choć pozycja cesarza (któremu podlegało terytorium dzisiejszych Niemiec i Austrii) wiązała się raczej z prestiżem niż z realną władzą.

Najpotężniejsza dynastia

W niespełna sto lat później korzystne związki z innymi rodami, oparte na małżeństwach dynastycznych, i wygaśnięcie linii konkurencyjnych dynastii spowodowały, że Habsburgowie niemal z dnia na dzień stali się najpotężniejszą dynastią w Europie, a kolejne tytuły i terytoria przypadały młodemu Arcyksięciu Karolowi.

Urodzony w roku 1500, Karol został królem Hiszpanii w 1516 roku. Trzy lata później odziedziczył posiadłości austriackie i księstwo Burgundii po swoim ojcu Maksymilianie I, którego zastąpił także na tronie cesarstwa niemieckiego. Razem z Hiszpanią Karol zyskał prawa do terytoriów w południowych Włoszech, na Sycylii i Sardynii i ogromnego imperium zamorskiego, które Hiszpanie budowali w obu Amerykach. Jako książę Burgundii, rządził on także Niderlandami (dziś Holandia i Belgia). Te posiadłości uczyniły Karola V władcą największego imperium europejskiego od czasów Karola Wielkiego (IX wiek).

Imperium Karola było bogate, Niderlandy stały się centrum europejskiego handlu, a z kopalń w Ameryce Południowej wkrótce zaczęło napływać złoto i srebro. Karol mógł zarządzać odległymi prowincjami przy pomocy lojalnych członków swej blisko skoligaconej rodziny i pozostających w jego służbie wojsk hiszpańskich.

Przytłaczające zadanie

Pomimo sprzyjających okoliczności, Karol stanął przed problemami związanymi z ogromnymi powierzchniami, jakie zajmowało jego państwo. Szlaki komunikacyjne łączące jego poszczególne części - Hiszpanię, Austrię, i Niderlandy - były długie i niepewne, a ponadto występowało ciągłe zagrożenie ze strony mocarstw sąsiednich. Sama wielkość imperium zadecydowała, że ze wszystkich stron otaczali je wrogowie. Skutki rujnujących wydatków na ciągłe wojny prowadzone przez Karola jeszcze się wzmogły w rezultacie inflacji i nawet bogactwo kolonii nie uratowało Karola przed wpadnięciem w ogromne długi.

Karol rządził poprawnie, choć nie błyskotliwie, w ciągu całego panowania nie był w stanie w pełni wykorzystać swych zwycięstw czy skupić wszystkich dostępnych środków, niezbędnych do rozwiązania najważniejszego w danej chwili problemu, bo zawsze gdzieś pojawiał się jakiś inny kryzys, który również należało przezwyciężyć.

Jednym z takich istotnych problemów była jedność cesarstwa niemieckiego, tworu, na którego terytorium składało się setki księstw, każde z osobnym władcą. Były wśród nich pokaźnej wielkości państwa, jak Bawaria, Saksonia i Brandenburgia, których książęta niechętni byli wzmocnieniu władzy cesarskiej. Wszelkie plany reformy cesarstwa spotykały się z opozycją z ich strony, a Karolowi nie udało się zbudować w Niemczech scentralizowanej „nowej monarchii", na wzór ówczesnej Anglii czy Francji.

Problemy stojące przed Karolem V spotęgowane zostały jeszcze przez podziały religijne, które były wynikiem działania ruchu reformacyjnego, zapoczątkowanego przez Marcina Lutra w 1517 r. W 1521 roku na Zgromadzeniu w Wormacji Karol poparł konserwatywną doktrynę katolicką i potępił Lutra, lecz zanim mógł podjąć konkretne kroki, musiał zająć się prowadzeniem wojny z Francją.

Trudni przeciwnicy

Obawiający się okrążenia terytorium Francji przez posiadłości Karola, królowie francuscy byli zaciekłymi wrogami Habsburgów. Pierwsza część pojedynku między mocarstwami odbyła się na terytorium Włoch (1522-29), gdzie Karol odniósł zdecydowane Zwycięstwo pod Pawią (1525). Król francuski Franciszek I został schwytany, musiał zapłacić okup i podpisać traktat, w którym oddawał duże terytoria Karolowi. Jednak zaraz po powrocie do Francji, Franciszek złamał traktat i zaczął organizować sojusz antyhabsburski. Jednym z jego członków został papież Klemens VII, co doprowadziło do strasznego splądrowania Rzymu (1527) przez żądnych łupów nieopłaconych najemników niemieckich.

Karol raz jeszcze zdobył w wojnie przewagę i kiedy w roku 1529 podpisano pokój, Habsburgowie weszli w posiadanie Mediolanu i udało im się przepędzić Francuzów z Półwyspu Apenińskiego, gdzie jedna z linii Habsburgów utrzymała się przez stulecia. Było to chyba najtrwalsze osiągnięcie Karola, choć zrujnowane, zubożałe Włochy nie były już tak cenną zdobyczą jak dawniej. Franciszek zorganizował jeszcze dwie ekspedycje przeciw Karolowi (1536-38 i znów w latach 1542-44), które nie zmieniły jednak w istotny sposób sytuacji politycznej.

Kolejnym trudnym przeciwnikiem okazało się być tureckie Imperium Ottomańskie. Posuwając się w głąb Europy centralnej, Turcy zmiażdżyli Węgrów w bitwie pod Mohaczem (1526) i obiegli Wiedeń. Choć oblężenie nie odniosło skutku, Turcy stanowili ciągłe zagrożenie granic państwa Habsburgów. W regionie Morza Śródziemnego w krótkim czasie opanowali Rodos, Algier i Tunis i chociaż Karolowi udało się odbić Tunis (1535), jego ekspedycja mająca na celu wyzwolenie Algieru zakończyła się niepowodzeniem (1541 rok).

W końcowych latach swego panowania Karol V był bliski sukcesu w Niemczech, gdy korzystając z zawieszenia broni z Turkami i Francuzami pobił zjednoczone siły książąt protestanckich pod Muhlbergiem (1547). Ale, jak to się często zdarza, sukces ten jedynie zjednoczył przeciw niemu jego wrogów. Francja wspomogła finansowo książąt i wkroczyła do wojny, którą wyczerpane walczące strony zakończyły w 1555 r. podpisaniem pokoju w Augsburgu, po którym zmęczony Karol zdecydował się abdykować. Podzielił swoje imperium między brata Ferdynanda, który został księciem Austrii i cesarzem niemieckim, i syna Filipa, który otrzymał Hiszpanię, Włochy i Niderlandy. Sam Karol osiadł w Hiszpanii, gdzie żył spokojnie aż do śmierci w roku 1558.

WAŻNIEJSZE DATY

1516

Karol zostaje królem Hiszpanii

1517

Początek reformacji w Niemczech

1519

Karol zostaje cesarzem niemieckim

1521

Zgromadzenie w Wormacji: Karol potępia Lutra

1522-29

Wojna z Francuzami we Włoszech

1527

Splądrowanie Rzymu

1529

Oblężenie Wiednia przez Turków

1535

Siły cesarskie odbijają Tunis

1536-38

Wojna z Francją

1541

Niepowodzenie cesarskiej ekspedycji do Algieru

1542-44

Wojna z Francją

1547

Bitwa pod Muhlbergiem

1552

Francja i książęta niemieccy jednoczą się przeciw Karolowi

1555

Pokój w Augsburgu; abdykacja Karola

1558

Śmierć Karola V

Podobne prace

Do góry