Ocena brak

Imperium brytyjskie w 1914 r.

Autor /vvv Dodano /14.03.2011

Wymienimy tu pokrótce różnorodne części składowe brytyjskiego imperium w r. 1914, które parowiec i kolej  żelazna związały w jedną całość. Imperium brytyjskie było i jest zupełnie wyjątkową kombinacją polityczną; nic podobnego przedtem nie istniało. Pierwszą i centralną w całym systemie była „koronowana republika” Połączonego Królestwa Wielkiej Brytanii obejmująca i Irlandię, wbrew woli przeważnej części narodu irlandzkiego. Większość parlamentu angielskiego, złożonego z trzech połączonych parlamentów Anglii i Walii, Szkocji i Irlandii, określa kierunek, charakter i politykę gabinetu, w czym opiera się głównie na brytyjskiej polityce wewnętrznej.

To ministerium stanowi właściwą władzę najwyższą i rozstrzyga sprawy wojny, jak i pokoju dla całej reszty imperium. Najważniejszymi po Wielkiej Brytanii częściami imperium są „koronowane republiki”: Australii, Kanady, Nowej Funlandii (najstarsza posiadłość brytyjska, 1583), Nowej Zelandii i Afryki Południowej, wszystkie samodzielne i autonomiczne, pozostające w sojuszu z Wielką Brytanią, ale w każdej z nich jest przedstawiciel korony, wyznaczony przez rząd.

Dalej idzie cesarstwo indyjskie, rozszerzone państwo Wielkiego Mogoła, z całym szeregiem zawisłych i „protegowanych” państewek, od Beludżystanu do Birmy, wraz z Adenem — Korona Brytyjska i Ministerstwo Indii (pozostające pod kontrolą parlamentu) odgrywa tu rolę dawnej dynastii turkmeńskiej. Dalej dwuznaczny Egipt pozostający nadal nominalnie częścią cesarstwa tureckiego, ale z własnym monarchą, kedywem, a rządzony prawie despotycznie przez władze brytyjskie.

Dalej jeszcze bardziej dwuznaczna „angielsko-egipska” prowincja Sudanu, okupowana i administrowana wspólnie przez rząd brytyjski i egipski (pod kontrolą brytyjską);Dalej szereg częściowo autonomicznych społeczeństw, bądź angielskich z pochodzenia, bądź też nie, z wybieralnym ciałem prawodawczym i mianowanymi ciałami wykonawczymi, jak Malta, Jamajka, wyspy Bahama i Bermudy; Dalej kolonie koronne, którymi zarządza ministerstwo koloni, z ustrojem prawie autokratycznym, jak na Cejlonie, wyspach  św. Trójcy, Fidżi (gdzie była rada pochodząca z nominacji), św. Heleny, w Gibraltarze (gdzie był gubernator) ; Dalej wielkie obszary (głównie) tropikalnych krajów, dla eksploatacji surowców, o słabych politycznie i mało cywilizowanych społeczeństwach tubylczych — mówi się tu o protektoracie, a właściwie rządy sprawuje Wysoki Komisarz, stojący albo ponad wodzami plemiennymi, jak w Basutolandzie, albo ponad uprzywilejowaną kompanią, jak w Rodezji.

W niektórych wypadkach Ministerstwo Spraw Zagranicznych, w innych  Ministerstwo Kolonii, a jeszcze w innych Ministerstwo Indii zajmowało się utrzymaniem posiadłości, które należą do tej ostatniej, najmniej określonej klasy, lecz przeważnie odpowiedzialne za nie było Ministerstwo Kolonii 45. Imperium brytyjskie, jak z tego widać, nie posiadało jednolitego zarządu. Było ono mieszaniną zdobyczy i nabytków, zupełnie niepodobną do tego, cośmy przywykli nazywać imperium. Zapewniało szeroki pokój i bezpieczeństwo; dzięki temu sporo ludzi należących do „podbitych” ras znosiło je i popierało — mimo że można było zarzucić urzędnikom angielskim niejeden akt tyranii i niesumienności, a opinii publicznej w Anglii,  że zbyt lekceważy te sprawy.

Było ono podobne do ateńskiego imperium morskiego; spoidłem była flota brytyjska. Zwartość tego imperium zależna była z natury rzeczy od środków komunikacji; rozwój żeglugi i pojawienie się parowców między XVI a XIX wiekiem uczyniły z tego imperium możliwą i dogodną Pax — „Pax Britannica”, ale znów rozwój  lotnictwa lub szybkiej komunikacji lądowej może ją w każdej chwili uczynić niedogodną.

Podobne prace

Do góry