Ocena brak

IFFLAND AUGUST WILHELM

Autor /Matylda Dodano /24.10.2012

ur. 19 IV 1759 w Hanowerze,
zm. 22 IX 1814 w Berlinie, dramaturg, pisarz, aktor.

I. podjął studia teol., z których zrezygnował 1777, by przyłączyć
się do grupy teatralnej w Gotha; 1779 podjął pracę w
teatrze dworskim w Mannheim, gdzie nawiązał współpracę z
F. —» Schillerem; 1796 został dyrektorem teatru nar. w Berlinie,
a od 1811 wszystkich teatrów król. na terenie Niemiec.

Sztuki L, obok dramatów A. von Kotzebuego, były najczęściej
grywanymi sztukami w teatrach niem. i austr.; ze względu
na proste efekty dramatyczne, żywą akcję, humor (niekiedy
rubaszny) odpowiadały gustom widzów końca XVIII w.;
L, odsłaniając w nich najczęściej różnice w przeżywaniu problemów
rodzinnych między mieszczaństwem a arystokracją
niem., wskazywał na wartość małżeństwa oraz rodziny widzianej
jako spadkobierca i obrońca podstawowych wartości
mor., będących gwarantem jedności i tożsamości narodu; nieprzestrzeganie
norm współżycia prowadzi, zdaniem L, do
konfliktów sumienia, a tym samym rozbija harmonię relacji
międzyludzkich; mimo skomplikowania akcji dramatycznej
(np. sztuka Die Jäger, 1785) utwory te kończą się prawie zawsze
optymistycznym akcentem (nawróceniem bohaterów
oraz wiarą w zwycięstwo dobra); do najbardziej znanych dramatów
I. należą: Albert von Thurneisen (1781), Verbrechen
aus Ehrsucht (1784), Die Mündel (1785), Der Herbsttag
(1792), Elise von Valberg (1792), Die Advokaten (1796), Der
Spieler (1799) i Der Fremde (1800); I. dostosowywał się w
nich do nakazu król., by w teatrach wystawiać jedynie utwory
propagujące wartości rei., mor. oraz społeczne.

Wg schematu
jasnego podziału na dobro i zło I. pisał także komedie, m.in.
Figaro in Deutschland (1790), Die Hagestolzen (1793), Der
Oheim (1807); odznaczają się one bogactwem satyry, ironią
oraz dydaktyzmem, o którego roli wypowiadał się I. zwł. w
pamiętniku Meine theatralische Laufbahn (B 1798) i w studium
Theorie der Schauspielkunst (B 1815), podkreślając wyższość
aspektu mor. utworu oraz naturalności w grze nad walorami
treściowymi i deklamatorstwem szkoły weimarskiej.

Dzieła I. zostały wydane w całości pt. Dramatische Werke
(I-XVI, L 1798-1802) i w wyborze (TX, L 1844). Na scenach
pol. wystawiono m.in. Gracza (11 I 1846 - Kraków) i krotochwilę
Nasze to przebiegi (26 I 1871 - Kraków).

 

G. Höcker, Die Vorbilder der deutschen Schauspielkunst. Schröder, I. und Ludwig Devrient, Glogau 1899, 120-237; K. Lampe, Studien über I. als Dramatiker mit besonderer Berücksichtigung der ersten Dramen, Celle 1899; H. Härle, /. Schauspielkunst, B 1925; R. Weil, Das Berliner Theaterpublikum unter August Wilhelm I. Direktion (1796 bis 1814). Ein Beitrag zur Methodologie der Theaterwissenschaft, B 1932; A. Reimers, Die Gefährdung der Familtengemelnschaft durch den Individualismus in August Wilhelm 1. Dramen von 1781 bis 1811, Quakenbrück 1933; K.H. Klingenberg, /. und Kotzebue als Dramatiker, L 1959, Wei 1962; H.G. Winter, NDB X 120-123 (bibliogr.).

Podobne prace

Do góry