Ocena brak

IDIORYTMIA

Autor /Matylda Dodano /23.10.2012

(gr. idios rythmas styl, rodzaj życia indywidualnego,
prywatnego), termin określający swobodną formę
życia mniszego, wprowadzoną na górze —» Athos pod koniec
XIV w. i będącą konsekwencją dużej niezależności niektórych
klasztorów.

I. opiera się na indywidualnej prywatnej własności oraz życiu
w tzw. rodzinach; w klasztorach idiorytmicznych mnich
nie jest zobowiązany do ubóstwa, żyje z własnej pracy, może
gromadzić dobra materialne, nabywać i sprzedawać, umieszczać
majątek w banku i swobodnie nim dysponować; po
śmierci mnicha wszystkie nieruchomości przechodzą na własność
monasteru. Monastery są podzielone na oddzielne grupy
zw. rodzinami, których liczba zależy od zamożności i znaczenia
monasteru (10, a nawet więcej rodzin); na czele każdej
rodziny stoi przełożony (proistamenos), który zebrał wokół
siebie kilku (6-7) mnichów i troszczy się o ich potrzeby materialne
i duchowe; każda rodzina ma swoje mieszkanie, kuchnię,
refektarz i odrębne zwyczaje.

Monaster jest zarządzany
przez radę składającą się ze wszystkich przełożonych rodzin;
wybierają oni spośród siebie każdego roku prezydenta (dikalos),
posiadającego honor, pierwszeństwo. We wszystkich
sprawach dotyczących całego monasteru decyzje podejmuje
rada, nie ingerując jednak w wewn. sprawy poszczególnych
rodzin, z wyjątkiem wielkich nadużyć. Majątkiem klasztoru
zarządza ekonom wybierany przez radę. Po śmierci proistamenosa
mnisi mogą przyłączyć się do in. rodziny albo żyć
jako wolni mnisi.

Mnisi tego samego monasteru gromadzą
się wspólnie tylko na liturgię w kościele oraz 3-4 razy w roku
z okazji świąt na wspólny posiłek i rekreację w refektarzu.
Idiorytmiczna forma życia stopniowo zdobywała przewagę
(w XVIII w. praktykowały ją wszystkie klasztory na Athos),
przyczyniając się do zaniku karności zak. (1796-1857 do cenobityzmu
powróciło 11 klasztorów); obecnie i. praktykuje
Wielka Ławra, Watopedi, Iwiron, Dochiariu, Pantokrator,
Chilandar, Kseropotamu, Stawronikita, Filotheu.

 

L. Langlois, Le Mont Athos et ses monastères, P 1867 (bibliogr.); B. Laurès, Les monastères idiorythmes de l'Athos, EO 4(1900) 288-295; M. Czermiński, Na górze Athos. Wśród mniszej republiki, Kr 1908; P. de Meester, Voyage de deux bénédictins aux monastères du Moni-Athos, P 1908; R.M. Dawkins, The Monks of Athos, Lo 1936; E. Herman, Ricerche sulle istituzioni monastiche bizantine, OCP 6(1940) 293-375; F. Dölger, Mönchsland Athos, Mn 1943; tenże. Sechs byzantinische Praktika des 14. Jahrhunderts für das Kloster Iberon, Mn 1949; J. Lacarrière, Les loyers. Le Mont Athos, Bg 1955; J. Deccareaux, Une république de moines, P 1956; P. Sherrard, Athos, der Berg des Schweigens, Ol 1959; Le millénaire du Mont Athos (963-1963). Etudes et mélanges I-II, Chv 1963-64; Athos. Leben, Glauben, Kunst, Z 1969; E.F. Fortino, Il monachesimo nelť Athos, SFr 67(1970) 197-231; M.A. Wittig, Athos. Der heilige Berg von Byzanz, Wü 1985; J.Y. Leloup. Paroles du Mont Athos, P 1980 (Słowa z Góry Athos, Wwa 1986); J. Kłoczowski, Od pustelni do wspólnoty, Wwa 1987; G. Gnoth. Antwort vom Athos, Gö 1990; G. Trumler, Athos Heiliger Berg, Linz 1990.

Do góry