Ocena brak

I rozbiór Polski i reformy sejmu rozbiorowego

Autor /Fidelis Dodano /11.05.2012

 

Na tle sytuacji w Polsce i wojny rosyjsko-tureckiej pojawił się ponownie plan rozbioru Polski wysunięty przez Prusy.

W Wiedniu i Berlinie podjęto politykę zbliżenia w celu wywarcia na Rosję presji i doprowadzenia do pokojowego uregulowania w wojnie turecko-rosyjskiej. W zamian oferowano jej pacyfikację kosztem Polski, a w imię zachowania równowagi, podział terenów polskich miał odbyć się przy współudziale Austrii i Prus.

Na rzecz rozbioru działały także wojenne demonstracje Austrii, zajęcie Spisza i starostw podgórskich, niemożność uporania się z konfederacją, nakłonienie Stanisława Augusta do energiczniejszego zwalczania barzan Bilans polityki zagranicznej Katarzyny w Polsce był żałosny, podjęła ona wprawdzie jeszcze próbę pacyfikacji Rzeczypospolitej wysyłając do Rzeczypospolitej swego zaufanego współpracownika Salderna, a gdy jego misja zawiodła podjęto z Prusami rokowania rozbiorowe, podczas których zgodziła się włączyć do planów rozbiorowych Austrię.

Na mocy traktatu z 1772 roku Prusy otrzymały Warmię, województwa pomorskie, malborskie i chełmińskie bez Gdańska i Torunia, oraz tereny nadnoteckie, łącznie 36 tysięcy kilometrów kwadratowych i 580 tysięcy mieszkańców. Austrii przypadło w udziale południowa część województwa krakowskiego i sandomierskiego oraz województwa ruskie, łącznie 83 tysiące kilometrów kwadratowych i 2650 tysięcy mieszkańców.

Rosja zadowoliła się ziemiami na wschód od Dźwiny i Dniepru, Inflantami i wschodnią częścią Białorusi, łącznie 92 tysiące kilometrów kwadratowych i 1300 tysięcy mieszkańców. Wobec braku jakiejkolwiek reakcji ze strony nielicznych wojsk polskich, Fryderyk II opanował nadto całe dorzecze górnej Noteci, a Józef II przesunął granicę aż po Zbrucz.

Posłowie trzech mocarstw zażądali uprawomocnienia traktatu przez ratyfikację sejmową. Zawiązanie konfederacji w gronie skorumpowanych kreatur saskich i rosyjskich pod laską Adama Ponińskiego miało ułatwić ratyfikację rozbioru.

Mimo starannie dobranej delegacji przeciw konfederacji wystąpiło kilku posłów z Tadeuszem Rejtanem na czele. Stanisław August próbował zabiegać o pomoc na zachodzie, jednak na wszelki opór zaborcy reagowali groźbą poszerzenia zaborów. I rozbiór Polski sejm ratyfikował we wrześniu 1773 roku.

Polska utraciła, prawie 30 % terytorium kraju i 35% ludności. Mimo że pozostawała nadal jednym z najrozleglejszych krajów Europy to jej granice zostały boleśnie okaleczona, odcięta od morza pozbawiona naturalnej granicy górskiej i zamknięta w kleszczach granic z Prusami.

Na sejmie rozbiorowym opracowano nadto nową formę rządów, potwierdzono raz jeszcze prawa kardynalne i wykluczono od tronu cudzoziemców oraz synów i wnuków królewskich. Nowe prawa miały już teraz gwarancję trzech zaborców.

Jednocześnie sejm stanowił krok naprzód w dziedzinie reform. Stanisław August zbliżył się do Rosji i realizatora nowego kursu carskiej polityki, ambasadora Stackelberga. 14 X 1773 roku powołano Komisję Edukacji Narodowej, której podporządkowano całe szkolnictwo w kraju, w marcu 1775 roku powołano Radę Nieustająca. Rada składała się z 18 senatorów i 18 posłów obieranych przez sejm na dwa lata, dzieliła się na pięć departamentów cudzoziemski, skarbowy, wojskowy, policji i sprawiedliwości. Po upływie dwu letniej kadencji Rada składała sprawozdanie przed sejmem.

Sporo kłopotów wywołało powołanie i nie do końca określenie kompetencji komisji, które z czasem jak Komisja Wojskowa stały się bronią w rękach antykrólewskiej opozycji.

Po sejmie rozbiorowym nastąpiły też zmiany personalne w stronnictwach politycznych, zbliżyli się do siebie reformatorzy z jednej strony i konserwatyści z drugiej.

Podobne prace

Do góry