Ocena brak

HURBAN JOZEF MILOSLAV

Autor /Blandyn Dodano /23.10.2012

ur. 19 III 1817 w Beckovie
pod Trenczynem, zm. 21II 1888 w Hlbokć (Słowacja Zach.),
pisarz, teolog protestancki.

Teologię studiował w Preszburgu; 1840 został pastorem
ewang. i podjął pracę kapelana w Brezovéj pod Bradlom;
1842 zaczął wydawać almanach „Nitra" (rocznik 1844 wydal
w języku słowac); od 1843 pracował w Hlboké, łącząc obowiązki
duszpast. z działalnością spot. i oświatową; 1846-51 (z
wyjątkiem 1848-49, kiedy brał udział w powstaniu nar.) wydawał
czasopismo nauk. i kulturalne „Slovenské pohlädy";
uczestniczył też w pracach tow. Tatrina (zał. 1847), które powołało
wiele stowarzyszeń gosp. i prowadziło czytelnie, biblioteki lud. oraz szkółki niedzielne; był więziony (6 XII 1869
- 11 V 1870) za komentarze w prasie (Čomu nás učia dějiny).

H. przyłączył się do akcji (zainicjowanej przez L. Stura),
mającej na celu zastąpienie języka czes. słowackim, którego
rolę określił m.in. w Slovensko a jeho život literárny (Bratislava
1972); przeszłość narodu słowac. opiewał w przenikniętych
romantycznymi ideałami i symboliką utworach Osudové
Nitry (Nitra 1842), Svatoplukova aneb Pád rise Velkomoravské
(Pr 1844), Olejkár (Nitra 1846) i Gottšalk (Pr 1861), w
których podkreślał znaczenie wierzeń i nieskażonej moralności
prostego ludu; przeciwstawieniem tego jest współczesny
H. obraz życia Słowaków ukazany przez niego zwł. w Od
Silvestra do Troch Král'ov (Nitra 1847), Prechádzka po považskom
světe (Nitra 1844) i Přítomnost a obrazy zo života
tatranského (Nitra 1844). H. jest też autorem patriotycznych
zbiorów poetyckich Piesne na teraz (W 1861) oraz Vzdychy
vacovské (1870), biografii L'udovít Stúr (I-IV, Martin 1929-
-44) i zbioru poezji Básně a písně československé (Bratislava
1930; niektóre wiersze zawierają odniesienia rei.).

H. występował przeciw zjednoczeniu słowackich ewangelików
z węg. kalwinami, co uzasadnił m.in. w Unia čili spojeni
Lutheránů s Kalvíny w Uhrách (Budín 1845); znane są też
jego pisma teol., w których bronił autonomii Kościołów protest,
w Słowacji, głosząc apologie luteranizmu; dla celów duszpast.
wydał rei. podręcznik Nauka náboženstva křesťanského
(Budín 1855) oraz dzieło Církev Evanjelická-Lutheranska
v jejích vnitřních živlech a bojích na světe (Skalica 1861),
za które otrzymał doktorat teologii na uniw. w Lipsku; wydawał
także pismo dla pastorów „Cirkevné listy" (1863-75) propagujące
łączenie idei nar. z rei. oraz potrzebę stworzenia
warunków dla dialogu protestancko-katolickiego.

 

A. Pražák, Slovenská otázka v době Jozefa H., Bratislava 1923; J. Bodnár, Dr. Jozef Miloslav H. 1817-1888. Jeho život a diclo, Bratislava 1925; I. Kusý, Jozef Miloslav H., Bratislava 1948; O. Mrlian, Jozef Miloslav H., Martin 1959; Š. Kopčan, Jozef Miloslav H. Sborník prl příležitosti 150. výročia jeho smrti, Bratislava 1967; I. Noge, Slovenská romantická próza, Bratislava 1969, 301-363; R. Brtáň, Postavy slovenskej literatury, Bratislava 1971, 270-289; Jozef H. 1817-1888, Martin 1978; ESS I 219-222.

Podobne prace

Do góry