Ocena brak

Hormony tarczycy (T3, T4, rT3) - struktura, etapy biosyntezy, inhibitory, transport we krwi, metabolizm obwodowy, efekty działania, metody diagnostyki laboratoryjne

Autor /Apollo Dodano /28.02.2012

 

TRH pobudza TSH, TSH pobudza tarczycę, hormony tarczycy to głównie T4, w wyniku dejodynacji powstaje T3 – ten hamuje wydzielanie TSH, TRH pobudza również w przednim płacie wydzielanie protaktyny.

Komórki pęcherzykowe wyłapują w sposób czynny jodki, utleniają je do jodu, a następnie do tyreoglobuliny, która znajduje się w koloidzie wbudowują (organifikacja). Następnie sprzęganie mono- i dijodotyrozyn (MIT, DIT) z wytworzeniem tetrajodotyroniny czyli tyroksyny i trijodotyroniny czyli T3. Komórka pęcherzykowa wchłania koloid, tu następuje uwolnienie MIT i DIT, które są redystrybuowane do kolejnej syntezy, a T3 i T4 zostaje wydzielone do krążenia. Wszystkie etapy są pod ścisłą kontrolą TSH. Głównym hormonem wydzielanym jest T4.

Mamy różne inhibitory tych procesów:

  1. pierwszym procesem jest wychwyt jodków przez pompę jodkową. Ten proces zaburzają rodanki = tiocyjanki (rośliny kapustowate) i nadchlorany

  2. zaburzenie utleniania i organifikacji jodu pochodne tiouracylu (metylotiouracyl, propylotiouracyl), kwas paraaminosalicylowy, sulfonamidy. Tiamazol i tiouracyl są lekami stosowanymi w nadczynności tarczycy.

  3. jodki w nadmiarze – hamują powstawanie hormonów na 2 etapach: 1) hamują utlenianie jodu i jego wbudowywanie, 2) hamują proteolizę tyreoglobuliny i uwalnianie hormonu do krążenia

Jeżeli w trakcie tworzenia hormonów dochodzi do dejodynacji w pierścieniu bliższym powstaje rewers T3 (rT3). Ma ona znikome właściwości biologiczne. Wykorzystuje się to w leczeniu nadczynności tarczycy, gdzie nadmiar T4 dejodynuje się do rT3 leki β-adrenolityczne czyli blokujące receptory β-adrenergiczne oraz hormony kory nadnerczy – glikokortykoidy.

Hormony tarczycy są transportowane razem z białkami:

  • w sposób swoisty z TBG

  • w sposób nieswoisty z albuminami i prealbuminami (TBA i TBPA)

  • zaledwie 0,05% to frakcja wolna hormonów tarczycy

W praktyce są stany, które wiążą się ze wzrostem wspomnianych białek transportowych (wtedy hormony są podwyższone, białka też, ale nadczynności nie ma). Te stany to:

  • hyperestrogenizmestrogeny stosowane jako leki antykoncepcyjne podawane drogą doustną, czy związane z ciążą powodują wzrost syntezy w komórkach wątrobowych białek wiążących hormony tarczycy. Stężenie całkowite hormonów rośnie, mimo że pula wolna się nie zmieniła.

  • przewlekłe zapalenie wątroby (TBG jest globuliną, a więc podczas stanów zapalnych rośnie jej stężenie w osoczu)

  • ciąża

  • okres noworodkowy

Obniżenie syntezy białek wiążących hormony tarczycy spowodowane jest:

  • stosowanie glikokortykoidów jako leków przeciwzapalnych

  • hyperkortycyzm endogenny (zespół i choroba Cushinga)

  • stosowanie androgenów

  • ciężkie uszkodzenia wątroby

  • zespół nerczycowy

Hormony tarczycy wykazują bardzo szerokie spektrum działania. Aktywują:

  1. transport transbłonowy rozmaitych substancji

  2. pompy sodowo-potasowe (wpływ na równowagę elektrolitową)

  3. procesy utleniania i wytwarzania energii

  4. podstawową przemianę materii

  5. syntezę kwasów nukleinowych

  6. syntezę białek i fosfolipidów

  7. lipolizę (poprzez aktywację cAMP, uwalniają się kwasy tłuszczowe)

  8. katabolizm cholesterolu – zostaje on przekształcony w wątrobie w kwasy żółciowe i w efekcie ulega on obniżeniu

  9. resorbcję kostną -> osteoliza, osteoporoza

  10. wpływa na wzrost gęstości receptorów beta-adrenergicznych (dana osoba jest bardziej wrażliwa na działanie amin katecholowych)

  11. wpływa na wzrost i rozwój

Dlatego wrodzona niedoczynność tarczycy doprowadza do karłowatości tarczycowej. W okresie noworodkowym i prenatalnym hormony tarczycowe są niezbędne do prawidłowego wykształcenia OUN. Dlatego u każdego dziecka po porodzie wykonuje się test screeningowy na niedoczynność tarczycy.

Diagnostyka laboratoryjna opiera się na oznaczaniu TSH (jak mamy niedoczynność to TSH rośnie, jak jest nadczynność – nie oznaczamy TSH) oraz fT4 (wolna tyroksyna).

Do góry