Ocena brak

Hormon wzrostu

Autor /carbonara Dodano /28.11.2013

Hormon wzrostu (hormon somatotropowy, somatotropina, growth hormone, GH) jest hormonem polipeptydowym, zbudowanym ze 191 aminokwasów. Wydzielany jest przez komórki somatotropowe przedniego płata przysadki. Wydzielanie hormonu wzrostu ma charakter pulsacyjny, przy czym 70-80% hormonu wydziela się w godzinach nocnych. Hormon wzrostu krążący w surowicy krwi związany jest ze specyficznym białkiem wiążącym (growth hormone binding protein, GHBP), przez co czas jego półtrwania wydłuża sic dziesięciokrotnie.

W regulacji wydzielania hormonu wzrostu główną rolę odgrywają neurohormony podwzgórzowe: somatoliberyna (growth hormone releasing hormone, GHRH) i somatostatyna (growth hormone inhibiting hormone, GHIH). Somatostatyna wywiera hamujące działanie na uwalnianie hormonu wzrostu z przysadki i zmniejsza częstotliwość wydzielania hormonu wzrostu. Somatoliberyna pobudza syntezę hormonu wzrostu w komórkach somatotropowych i zwiększa amplitudę pulsów. Oba neurohormony działają bezpośrednio na komórki somatotropowe przysadki, przy czym somatostatyna działa jako niekompetytywny antagonista somatoliberyny. W ostatnich latach odkryto istnienie ghreliny - analogu enkefaliny uwalniającego hormon wzrostu, działającego synergistycznie, a zarazem niezależnie od somatoliberyny. Ghrelina wytwarzana jest zarówno w podwzgórzu, jak i przysadce, a także w innych tkankach, np. w żołądku.

Istotne znaczenie w regulacji wydzielania hormonu wzrostu mają również ośrodki ponadpodwzgórzowe.

Zmiany neurotransmisji w obrębie podwzgórza i przysadki mają wpływ na wydzielanie hormonu wzrostu. Nasilenie przewodnictwa noradrenergicznego przez receptory a2 pobudza, a przez receptory p hamuje wydzielanie hormonu wzrostu. Zwiększenie neurotransmisji dopaminergicznej jest czynnikiem pobudzającym wydzielanie hormonu. Wydzielanie to podlega również wpływowi wielu czynników metabolicznych: zwiększa się w warunkach zmniejszenia stężenia glukozy i dużego stężenia wolnych aminokwasów, a zmniejsza w przypadku dużego stężenia glukozy i wolnych kwasów tłuszczowych. W badaniach doświadczalnych wykazano, że zwiększenie stężenia glukozy zwiększa uwalnianie somatostatyny, a zmniejszenie stężenia glukozy zwiększa uwalnianie somatoliberyny.

Obwodowym mediatorem działania hormonu wzrostu są insulinopodobne czynniki wzrostowe, wśród których główną rolę odgrywa insulinopodobny czynnik wzrostowy typu I (IGF-I). Synteza IGF-I jest kontrolowana przez hormon wzrostu na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego. Należy wspomnieć, że w organizmie istnieją dwie pule IGF-I: endokrynna i parakrynna. Głównym miejscem syntezy puli endokrynnej jest wątroba. Aktywność IGF-I modulują białka wiążące, a zwłaszcza białko wiążące insulinopodobne czynniki wzrostowe typu 3 (IGFBP-3), którego synteza jest również zależna od działania hormonu wzrostu. IGF-I wpływa na proces wzrastania przez bezpośrednie działanie na chrząstkę wzrostową, pobudza procesy wzrostowe komórek, ich migrację i różnicowanie, może również działać jako czynnik antyapoptotyczny.

Hormon wzrostu wykazuje działanie anaboliczne. Pobudza syntezy bltUtA w mięśniach szkieletowych oraz w mięśniu sercowym, ułatwia transport aminokwasów oraz ich wbudowanie w cząsteczki białka. W przypadku niedoboru hormonu wzrostu dochodzi zatem do zmniejszenia stężenia krążących aminokwasów i zmniejszenia ich transportu do komórek, a w rezultacie - do zmniejszenia biosyntezy białek. Hormon wzrostu działa na kości zarówno w sposób bezpośredni, jak i pośredni - przez IGF-I i IGFBP-3 wytwarzane w wątrobie, a także wytwarzane miejscowo przez osteoblasty. Przyspiesza obrót kostny z przewagą procesów tworzenia nad procesami resorpcji, a zwiększając zawartość minerałów w kościach powoduje zwiększenie gęstości mineralnej kości.

 

Podobne prace

Do góry