Ocena brak

HONDURAS, Republika Hondurasu, República de Honduras

Autor /Nepomucen Dodano /19.10.2012

Państwo w Ameryce Środk., graniczące z Gwatemalą,
Salwadorem, Nikaraguą; zajmuje 112 088 km2 i liczy 4,8 min
mieszk. (1990), głównie Indian (90%), w większości katolików
(niewielki procent stanowią protestanci).

Do brzegów H. (zamieszkiwali go Indianie Majowie) dotarł
1502 K. —» Kolumb i 14 VIII na przylądku Caxinas została
odprawiona pierwsza msza. Systematyczny podbój H.
przez Hiszpanię rozpoczął 1523 Cristóbal de Olid, a dokończył
1526 H. —» Cortes (tereny te należały do Nowej Hiszpanii);
po wyzwoleniu spod panowania hiszp. (1821) H. wchodził
1823-39 do Federacji Ameryki Środk., a 1839 uzyskał
pełną niepodległość.

Chrystianizację H. podjęli 1527 franciszkanie; prowadzili misje
w narzeczu miejscowej ludności, opracowali jego gramatykę
i przekazali pierwsze informacje o religii i historii H.; dzięki
działalności franciszkanów (ich misje zniszczyli 1601 piraci ang.,
którzy wymordowali wielu zakonników) pap. Leon X utworzył
1521 bpstwo w Trujillo (od 1546 należało do metropolii w Meksyku),
przeniesione 1561 do Comayagua (od 1743 należało do
metropolii w Gwatemali).

W XVII i XVIII w. bpi Comayagua
byli często pochodzenia kreolskiego i prawie wszyscy zakonnikami;
bp A. Bargas y Abarca założył 1680 w Comayagua seminarium
duch.; rozbudowane 1731-39 stanowiło jedyną w H.
uczelnię uniwersytecką. Pod koniec panowania hiszp. (ok.
1800) było w H. 1 bpstwo i ok. 300 kościołów.

Rząd niepodległego H. ograniczył działalność Kościoła;
1821 upaństwowiono dobra kośc. i wygnano z kraju zakonników
(prowadzili oni większość parafii), 1826 zamknięto seminarium
duch. w Comayagua; wskutek tych represji nastąpił
w H. poważny kryzys w pracy duszpast. i życiu rei. wiernych;
9 VII 1861 H. zawarł konkordat ze Stolicą Apost.; religia
kat. otrzymała rangę religii państw., nauczanie w szkole miało
być zgodne z zasadami katolicyzmu, a prawa patronatu
otrzymał prezydent republiki; Kościół zrzekł się upaństwowionych
uprzednio dóbr ziemskich; konkordat zezwalał na
powrót zakonów do H., misje zaś prowadzone wśród Indian
miato finansować państwo; seminarium otworzył ponownie
bp Emmanuel F. Vêlez (1887-1901), a 1907 przeniesiono je
do Tegucigalpy, stolicy H.

W 1878-80 rządy w H. przejęli
liberałowie z prezydentem Marco Aurelio Soto; nastąpiła ponowna
konfiskata majątków kośc., rozdział Kościoła od państwa
(1880) i liczne ograniczenia działalności kośc; 1893 władze
uznały Indian (stanowili większość ludności H.) za pełnoprawnych
obywateli. Papież Benedykt XV przeniósł 1916 stolicę
bpstwa Comayagua do Tegucigalpy, którą wyniósł do
rangi metropolii i podporządkował jej diec. Santa Rosa de
Copán i wikariat apost. San Pedro Sula, powierzony misjonarzom
św. Wincentego a Paulo (1978 powstała z tego wikakariatu
diec. —> Trujillo).

Przed 1939 H. nawiązał ponownie
stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apost., a po II wojnie
świat, nastąpił dalszy rozwój organizacji kośc; 1949 pap.
Pius XII utworzył prałaturę Inmaculada Concepción de la
B.V.M. en Olancho (od 1987 diec. Juticalpa), 1963 pap. Jan
XXIII przywrócił bpstwo w Comayagua, a 1979 pap. Jan Paweł
II utworzył diec. Choluteca; we wszystkich diec. założono
niższe seminaria duch., zwiększyła się liczba księży i zakonników-
autochtonów oraz imigrantów, głównie z Hiszpanii,
Stanów Zjedn. i Kanady; pracę mis. w H. oprócz misjonarzy
św. Wincentego, franciszkanów i jezuitów podjęli kapucyni
(m.in. Polacy), którzy prowadzą działalność wśród
uchodźców z Nikaragui i Salwadoru.

Dużą rolę w rei. życiu
H. odgrywa nar. sanktuarium maryjne w Suyapa i organizacje
rei.: Akcja Kat., —» legion Maryi, ruch rodzin chrzęść
oraz Caritas; przed 1959 powstała Federación Nacional de
Colegios Católicos i Acción Cultural Popular oraz poczytny
tygodnik „Fides"; przed 1970 założono prywatną kat. radiostację
Suyapa, która podjęła akcję nauczania szerokich
warstw ludności; utworzono też Centrum Katechet., mające
na celu kształcenie katechetów; episkopat H. podjął próbę
rozwiązania „społ. niesprawiedliwości, nieszanowania godności
osoby ludzkiej i jej osobistej wolności" (list pasterski z IX
1969 i z 8 I 1970). W kwietniu 1971 odbyły się wybory do
parlamentu (w H. w ciągu 150 lat było 130 rewolucji), a episkopat
udzielił poparcia prezydentowi Ramonowi Ernesto
Cruzowi (1971-72) z partii narodowej.

Od 1977 w H. prawica
rozpoczęła okres ograniczania praw i działalności Kościoła;
w sierpniu tegoż roku episkopat H. potępił terrorystyczną
działalność band prawicowych, które zamordowały kilka zakonnic
i kapłana pochodzenia amer.; władze usunęły amer,
jezuitę J.F. Carneya (XI 1979); akcja antykośc. wzmogła się
w marcu 1981 na tle społ. działalności Kościoła, oskarżonego
o szerzenie marksizmu; zabroniono wstępu do kraju kapłanom
in. narodowości (m.in. jezuitom i księżom ze Stow. Misji
Zagr. z Maryknoll, a w czerwcu 1983 wypędzono z H. ks
B. Boulanga, mimo interwencji episkopatu i ambasadora
Francji). Episkopat H. wypowiedział się przeciw terrorowi i
przemocy, które narastają w H. pod wpływem polit, sytuacj
w Nikaragui i Salwadorze (list pasterski z 28 X 1982). Pap
Jan Paweł II pielgrzymując do Ameryki Środk. odwiedził H
8 III 1982 (m.in. sanktuarium Suyapa i San Pedro Sula).

W 1910 H. liczył 1 diec, 45 parafii, 95 księży diec. i 15
zak., 25 sióstr i 380 000 wiernych; 1929 - 1 metropolię, 1
diec, 1 wikariat apost., 65 parafii, 64 księży diec. i 14 zak.
oraz 760 000 wiernych; 1959 - 1 metropolię, 2 diec, 1 wikariat
apost., 1 wolną prałaturę, 71 parafii, 55 księży diec. i 99 zak., 20 braci, 178 sióstr; 1968 - 1 metropolię, 3 diec, 2
wolne pratatury, 97 parafii, 80 księży diec. i 125 zak., 144
zakonników, 170 sióstr oraz 2,02 min katolików, 34 488 protestantów,
30 000 wyznawców in. religii na 2,4 min mieszk.;
1978 - 1 metropolię, 3 diec, 2 wolne prałatury, 107 parafii,
84 księży diec. i 136 zak., 153 zakonników, 339 sióstr, 22
alumnów i 3,1 min katolików na 3,4 min mieszk.; 1987 - 1
metropolię, 5 diec, 1 wolną pralaturę, 121 parafii, 67 księży
diec. i 175 zak., 188 zakonników, 331 sióstr, 95 alumnów i
4,2 min katolików na 4,4 min mieszk.; 1990 - 1 metropolię, 6
diecezji, 124 parafie, 89 księży diec, 190 zak., 126 alumnów,
22 braci zak., 409 sióstr, 4,55 min katolików.

 

K. Streit, Atlas hierarchicus, Pa 1913, 19292, 28; A. Freitag, LThK V 471; Seminaria Ecclesiae Catholicae, R 1963, 1439-1440; BdM II 444-446; F.D. Parker. The Central American Republics, Lo 1964; E.D. Dussel, Historia de la Iglesia en Ameln ii Latina, Ba 1967, 19743; AtHier 62-63; C. Véliz, Latin America and the Caribbean. A Handbook, Lo 1968; T. Włodarczyk, Konkordaty. Zarys historii ze szczególnym uwzględnieniem XX wieku, Wwa 1974, 19862, 139-141; F. Zubillaga, Die Kirche in Lateinamerika, HKG VII 751-753; F.A. Foy, Catholic Almanac 1978-1988. Huntigton 1978-88 (passim); J. Sobiepan. Jan Pawel II w Ameryce Środkowej 2-10 III 1983. Przemówienia i homilie, Wwa 1987, 137-147.

Podobne prace

Do góry