Ocena brak

Historia starożytnej Grecji

Autor /Leszek1010 Dodano /18.10.2011

Wczesne dzieje

Od okolo 1500 do 1000 r. pne. w Grecji, na kontynencie i na wyspach takich jak Kreta, istnialy liczne male, ale bogate krolestwa. Po wielu latach potege mykenskich i kretenskich miast zniszczyli najezdzcy, ogien i trzesienia ziemi.

Miasta - panstwa

Po okresie najazdow i wojen Grecja ponownie rozkwitla. Kazde miasto wraz z otaczajacym je obszarem tworzylo odrebne panstwo, zwane polis. Moglo ono byc duze, jak na przyklad Ateny lub Sparta.

Ateny w okresie klasycznym

Ateny, miasto - panstwo, staly sie poteznym osrodkiem kultury, nauki i sztuki. Posrodku miasta znajduje sie wielkie wzgorze z litej skaly, ktore wtedy widoczne bylo z odleglosci wielu kilometrow. Jest to Akropol, co znaczy "wysokie miasto". Poczatkowo byl to grod warowny. W V w. pne. Akropol zostal calkowicie przebudowany; wzniesiono na nim wspaniale swiatynie ku czci bogow. Za rzadow przywodcy ludu Peryklesa postawiono bogini miasta Atenie swiatynie (447 - 432 pne.), ktora nazwano Partenonem. Tuz pod Akropolem znajdowala sie agora, wielki atenski plac - rynek, bedacy osrodkiem zycia politycznego i handlowego, miejscem obrad zgromadzenia ludowego.

W okresie tak zwanego zlotego wieku (V w. pne.) w Atenach zylo sie wspaniale; byly tam wielkie budowle publiczne, brukowane ulice i piekne domy. Istnialy rowniez szkoly (wylacznie dla chlopcow) oraz - powstala juz w IV w. pne. - pierwsza na swiecie szkola wyzsza (Akademia Platonska), w ktorej wykladali slawni filozofowie, tacy jak Platon i Arystoteles.

Ateny i Sparta

Ateny nie byly jedynym waznym miastem - panstwem Wieksza czesc poludniowej Grecji, czyli Peloponez, opanowala Sparta. Wszyscy mezczyzni obywatele Sparty przez caly czas sluzyli w wojsku; mieszkancy nie majacy praw obywatelskich byli niewolnikami panstwa, czyli helotami. W 431 r. pne. owe dwa potezne panstwa, Ateny i Sparta, rozpoczely ze soba wojne, ktora dzis nazywamy peloponeska. Ateny mialy o wiele wieksza liczbe obywateli, ale Sparta dysponowala wycwiczona armia.

Grecja pod panowaniem Rzymian

W II w. pne. wieksza czesc Grecji byla juz podbita przez Rzymian, ale cywilizacja grecka nadal sie rozwijala. Rzymianie podziwiali literature i sztuke grecka, chetnie tez zapewniali swoim synom greckie wyksztalcenie.

Swieta i igrzyska

Starozytni Grecy byli bardzo religijni. Uznawali wielu bogow, miedzy innymi: Zeusa, Here, Atene, Afrodyte, Apollina. Czcili ich na rozne sposoby: budowali swiatynie, organizowali pochody i uroczyscie obchodzili swieta religijne.

Grecy wymyslili zawody sportowe, czyli igrzyska, ktore urzadzano ku czci bogow. Przybywali na nie zawodnicy ze wszystkich miast - panstw. Najslynniejsze igrzyska odbywaly sie w Olimpii na czesc najwiekszego boga, Zeusa. Uprawiano miedzy innymi biegi, rzut dyskiem i oszczepem, skoki, boks i zapasy.

Grecja jest ojczyzna teatru. Rozwinal sie on z uroczystosci ku czci boga Dionizosa. Spiewane wowczas piesni zapoczatkowaly rozwoj dramatu (tragedii i komedii). W sztukach, obok aktorow, zawsze wystepowal chor, ktory spiewal lub tanczyl Ludzie chodzili do teatru czesto i licznie. Teatr w Atenach mogl pomiescic 10 000 widzow.

Mity greckie

Juz ponad 3000 lat temu Grecy wierzyli wcala rodzine bogow, o ktorych krazylo wiele opowiescizwanych mitami. Oto niektore z nich.

Narodziny bogow

Pierwszymi istotami na swiecie nie byli bogowie, lecz tytani. Ich wladca, Kronos, lekal sie, ze ktores z jego dzieci, gdy dorosnie, odbierze mu wladze. Dlatego polykal zywcem kazde nowo narodzone dziecko. Jednakze szoste, Zeusa, matka uratowala. Zamiast niego podala Kronosowi kamien zawiniety w pieluchy; tytan nie zauwazyl podstepu Zeus wychowywal sie w jaskini, w ukryciu przed ojcem. Gdy dorosl, udal sie do Kronosa i podal mu napoj, ktory spowodowal, ze tytan wyplul pozostalych bogow, uwiezionych w ciemnej czelusci jego brzucha. Bogowie walczyli o wladze z tytanami i zwyciezyli Dali im jednak krolestwo pod warunkiem, ze nigdy juz nie beda probowali rzadzic Od tej pory swiatem wladali bogowie.

Rzymianie czcili wielu takich samych bogow jak starozytni Grecy, ale pod innymi imionami.

Trzy krolestwa

Bogom przewodzili trzej bracia: Zeus, Posejdon i Hades. Kazdy rzadzil wlasnym krolestwem. Panstwem Hadesa byl swiat podziemny, kraina zmarlych. Jego palac byl labiryntem podziemnych tuneli i jaskin, a lud tego krolestwa stanowily duchy, demony i potwory.

Posejdon wladal krolestwem wod: rzekami, jeziorami i morzami. Mieszkal w podwodnym palacu, a jego zona byla nimfa wodna, Amfitryna. Uzywal trojzeba do otwierania sluz morskich i zlobienia w ziemi nowych kanalow wodnych. Byl takze bogiem koni. W ksiezycowe noce galopowal ze swym orszakiem po falach, a kopyta koni wzbijaly morska piane.

Zeus wladal krolestwem nieba i ziemi. Mieszkal w podniebnym palacu wysoko na gorze Olimp wraz z innymi bogami, ktorzy stanowili jego dwor; dlatego zwano ich bogami olimpijskimi. Zeus jeden w calym wszechswiecie mial moc tak wielka, ze rzadzil piorunami i blyskawicami. Jego kowale - cyklopi, pracowali pod gora Etna na Sycylii, gdzie przekuwali ogien wulkanu w pioruny. Zeus ciskal piorunami w buntownikow, spalajac ich na popiol.

Jego zona byla Hera, bogini malzenstwa Rozzloszczona na niego, ze czesto odwiedzal ziemie i zakochiwal sie w smiertelniczkach, zaczela spiskowac z innymi bogami, zeby pozbawia go tronu. Zeus jednak zagrozil im piorunem i wszyscy kolejno klekali przed nim, przysiegajac mu posluszenstwo Here ukaral, wieszajac ja za wlosy i przyczepiajac do nog ciezkie kowadla.

Rodzina bogow

Grecy wyobrazali sobie bogow na podobienstwo wielkiej ludzkiej rodziny. Czasami bogowie klocili sie i wowczas niebo bylo pelne burzowych chmur. Zwykle jednak zyli dosc zgodnie, ucztowali, urzadzali wyscigi rydwanow wzdluz Mlecznej Drogi i opiekowali sie smiertelnikami. Kazdy z bogow mial swoja specjalnosc, na przyklad muzyke, medycyne, wojne i uczyl jej ludzi.

Ludzie rozmawiali z bogami podczas modlow i skladali im ofiary z ptactwa, owiec lub bydla. Bogow interesowal tylko zapach ofiary - mieso pozwalali zjadac ludziom. Przemawiali oni do smiertelnikow za posrednictwem wyroczni; dawali wskazowki kaplanom i kaplankom, ktorzy tlumaczyli je na jezyk ludzki. Przesylali takze znaki ostrzegajace przed przyszlymi wydarzeniami. Taka wrozba mogl byc chocby szum lisci na wierzbie lub para kolujacych w gorze ptakow, ale niezrozumienie jej znaczenia moglo doprowadzic do katastrofy.

Niesmiertelnosc

Ziemski czas i przestrzen nie mialy wplywu na bogow. Jeden krok boga mogl mierzyc 1000 mil; 300 lat ziemskich moglo byc mgnieniem oka dla boga. Bogowie zawdzieczali swa moc jedzeniu ambrozji i piciu nektaru, pokarmu i napoju zapewniajacych niesmiertelnosc Ludzi nie zapraszano do trzech boskich krolestw, bo mogli wykrasc nektar i ambrozje i stac sie niesmiertelnymi. Zaledwie kilku wybranych smiertelnikow, takich jak Orfeusz i Herkules, odwazylo sie zejsc do podziemnego swiata i zdolalo stamtad wrocic, ale zaden czlowiek nie dotarl na Olimp ani do podmorskiego krolestwa Posejdona.

Podobne prace

Do góry