Ocena brak

Historia Placu Teatralnego w Warszawie

Autor /Eustachy33 Dodano /18.10.2011

Plac rozciągający się między ulicami Wierzbową i Moliera powstawał w dwóch etapach. Pierwszy miał miejsce około 1808 r., budowa zaczęta była na terenie zlikwidowanego targowiska Pociejów, położonego na narożniku, jeszcze wąskiej wówczas Senatorskiej i Nowosenatorskiej (obecnie Moliera). Po rozebraniu dawnego pałacu Pociejowskiego oraz tamtejszych kramów utworzono wpierw ogród, a następnie, w 1818 r. również niewielki plac zwany Pociejowskim. Po przeciwległej stronie Nowosenatorskiej wybudowano w latach 1819-1820 zaprojektowaną przez Piotra Aignera, oficynę Marywilu, która po pięciu latach istnienia została zlikwidowana.

Na miejscu frontu gmachu, oraz części skrzydeł bocznych i dziedzińca utworzono plac. A na pozostałych fragmentach dziedzińca wybudowano w latach 1825-1832 gmach Teatru Wielkiego projektu A. Corrazziego. Oficyna aignerowska stała się lewym, czyli wschodnim skrzydłem teatru. Do placu w roku 1825 przyłączono plac Pociejowski, a nowo powstały, przyjął nazwę Marywilskiego. Nazwa Plac Teatralny przyjęła się dopiero około 1840 roku. Miał on 200 metrów długości i około 100 metrów szerokości. Po jego północnej stronie stał Ratusz, dawny pałac Jabłonowskich, wstępnie przebudowany przez architekta D. Merliniego, lecz ponownie przerobiony w 1817 roku przez budowniczego F. Lessla.

Piętrowa, osiemnastowieczna Kamienica Łagiewnicka z mansardowym dachem, oraz Kościół i klasztor Kanoniczek przebudowany został z Kościoła Jezuitów w latach 1818-1819 przez Piotra Aignera. Na narożniku ulic Wierzbowej i Senatorskiej wzniesiono około 1821 roku klasyczną kamienicę kupca Petyskusa. Dostosowany do niej formą architektoniczną był również dom Ludwika Dmuszewskiego, przebudowana w 1821 roku. W latach 1822-1896 mieściła tam się redakcja i drukarnia "Kuriera Warszawskiego". W kamienicach otaczających plac oraz w skrzydłach Teatru Wielkiego znajdowały się liczne sklepy. Plac Teatralny stał się centrum miasta, które dopiero około 1870 roku przesunęło się bardziej na południe. Około 1855 roku na środku placu ustawiono fontannę, oraz latarnie gazowe.

W latach 1861-1863 plac był miejscem krwawo tłumionych manifestacji. W 1863 roku spłonął Ratusz spalony przez powstańców. Odbudowano go w latach 1864 -1869 dostawiając

wieżę pomysłu architekta R. Krajewskiego i J. Orłowskiego. Na Fot. Ratusza - dawnego pałacu Jabłonowskich

skwerze przed Ratuszem ustawiono po 1870 roku słup Kamienny otoczony żelazną balustradą z tabliczką wskazującą położenie geograficzne tego miejsca, oraz wysokość nad poziomem morza i Wisły. Punkt ten w 1880 roku został opatrzony dokładnymi danymi. Na ich podstawie dowiedzieć się można, że szerokość geograficzna tego punku wynosi 21°14'40 N a szerokość 50°14'40 E.

Około 1881 przez plac przeprowadzono linię tramwaju konnego, kursującego od ul. Nowosenatorskiej do Bielańskiej i Senatorskiej w stronę placu Bankowego. W tym czasie postawiono również dwa nowe skwery. W końcu XIX wieku przebudowano Kamienicę Dmuszewskiego oddając jej do użytku dwie kopuły projektu budowlanego F. Breumana. Mieściły się w niej kolejno popularne restauracje Stępkowskiego "Stępka" oraz "Oaza", a następnie w latach 1908-1911, kabaret "Momus".

W 1905 roku na Placu Teatralnym ponownie brutalnie opanowano manifestację ludności Warszawy domagającej się przestrzegania podstawowych konstytucji przez ówczesne władze. W dwudziestoleciu międzywojennym plac był tradycyjnym miejscem manifestacji pierwszomajowych, w związku z czym często dochodziło tam do starć demonstrujących z policją.

W 1936 roku przed Teatrem Narodowym postawiono pomnik Wojciecha Bogusławskiego, którego pomysłodawcą i projektantem był architekt J. Szczepkowski. We wrześniu 1939 podczas oblężenia Warszawy na Ratuszu, na posterunku milicji, "walczył" bohaterski komisarz cywilnej obrony stolicy, prezydent Stefan Starzyński. Spalonewczas zostały oba teatry: Wielki i Narodowy. Podczas powstania w 1944 oddziały Armii Krajowej przebijające się ze Starego Miasta, toczyły ciężkie boje na pl. Teatralnym i przyległych ulicach. Niemcy zburzyli wówczas broniący się Ratusz oraz spalili kościół Kanoniczek i wszystkie zabytkowe kamienice otaczające plac. Ósmego i dziewiątego sierpnia hitlerowcy rozstrzelali w murach Teatru Wielkiego ponad 350 osób.

W latach 1952-1958 rozebrano ruiny Ratusza kościoła Kanoniczek i mury kamienicy Mikulskiego na narożniku ulic Senatorskiej i Bielańskiej, oraz rozszerzono plac aż do Alei Świerczewskiego, obecnej Alei Solidarności. Odbudowano również dom Petuskusa na użytek biur projektowych, oraz pałac Blanka.

Obecnie przy zbiegu placu i ulicy Bielańskiej wzniesiono trzy nowoczesne wieżowce oraz pawilony handlowe, nieprzyjemnie kontrastujące z klasyczną, zabytkową zabudową teatru, pałacu Blanka i Kamienicy Petryskusa. W związku z budową centrum bankowego, zniknęła Nike. Odrestaurowany natomiast został dawny Ratusz oraz kościół Kanoniczek.

Podobne prace

Do góry