Ocena brak

HISTORIA FILOZOFII

Autor /KiLLbiLL Dodano /07.07.2011

Ważną nauką pomocniczą dla uprawiającego filozofię i korzystającego z niej (studiującego ją) jest historia filozofii. Podobnie jak historie innych nauk czy dziedzin kultury można ją uprawiać rozmaicie, w nachyleniu psychologicznym, socjologicznym, aksjologicznym, historiozoficznym lub traktować tylko jako historiografię, jakby rejestrację wydarzeń i tekstów związanych z filozofią. Istnieje tendencja, ażeby głównym przedmiotem badań historii filozofii uczynić teksty filozoficzne (i parafilozoficzne) i znajdujące się w nich poglądy, przy czym akcent naleŜy postawić na rozwój problematyki filozoficznej.

Na przykład znany mediewista i czołowy tomista egzystencjalny, E. Gilson, proponuje wyróŜnić trzy płaszczyzny czy etapy badań historii filozofii (podział u nas rozwijany i dyskutowany): historię literatury filozoficznej, historię doktryn filozoficznych, właściwą historię filozofii, czyli - bodaj - analizę struktury, związków, rozwoju i konsekwencji historycznie danych doktryn filozoficznych, w oderwaniu od ich konkretnych warunków powstawania i rozwoju. Zresztą trwa dyskusja na temat sposobu ujęcia przedmiotu, metody i zadań historii filozofii (podobnie jak dyskutowane są koncepcje i innych nauk historycznych). Na ogół uwaŜa się, iŜ rola historii filozofii (jak zresztą i historii nauki w ogóle) w uprawianiu filozofii jest inna niŜ rola historii np. fizyki w uprawianiu fizyki.

Fizyka rozwija się na drodze przezwyciężania poprzednich teorii (hipotez) lub przynajmniej określonych wersji teorii (hipotez) i nie wraca do minionych etapów swoich dziejów. Natomiast stawianie i rozwiązywanie problemów filozoficznych nie podlega zasadniczemu starzeniu się, propozycje staroŜytnych są równie interesujące i aktualne, jak propozycje współczesnych. Związane to jest przede wszystkim z tym, że w filozoficznej perspektywie poznawczej postęp wiedzy nie jest istotnie związany z ilościowym wzbogaceniem naszych wiadomości, z odkrywaniem nowych faktów i prawidłowości. Uważa się, iż historia filozofii stanowi podstawowy warsztat filozofa-systematyka, ujawnia mu pewne możliwości teoretyczne i ich nieprzypadkowe konsekwencje, rozumiejąco rejestruje doświadczenie poprzednich pokoleń. Jednakże przecenianie argumentów z dziejów myśli filozoficznej prowadzi do błędu, który można by określić jako swoistą odmianę pragmatyzmu.

Istnieje problem, czy w uprawianiu historii filozofii należy kierować się tym, co niegdyś uważano za filozofię, czy raczej przystąpić z własnym, merytorycznie uzasadnionym pojmowaniem problematyki filozoficznej, z czymś w rodzaju siatki pytań o tematy filozoficzne w danym tekście. Oczywiście można postępować i tak, i tak, lecz dla systematyka bardziej przydatna jest (odpowiednio ostroŜnie realizowana) druga koncepcja.

Do góry