Ocena brak

Historia Filmu - Metody analizy dzieła filmowego

Autor /lol Dodano /18.02.2011

Metody analizy dzieła filmowego

Jeśli odbiorca pragnie w pełni zrozumieć film, który obejrzał, zwłaszcza jeśli jest to wartościowe dzieło, to powinien dokonać jego analizy.

Każdy odbiorca interesujący się sztuką filmową w kontakcie z filmem przechodzi trzy etapy: poznaje dzieło, interpretuje je oraz ocenia krytycznie.

Każdy odbiorca ma własne metody analizy filmu. Można jednak szczególnie zalecić dwa rodzaje analizy filmu: strukturalną i warstwową. Analiza strukturalna może być szczególnie przydatna w przypadku tzw. filmów autorskich; analiza warstwowa natomiast w przypadku filmowych adaptacji utworów literackich.

Analiza strukturalna polega na „podziale złożonej struktury filmu na części składowe, na jej dekomponowaniu w celu określenia funkcji poszczególnych elementów w aspekcie całości utworu" (J. Plisiecki [W:] Film na lekcjach języka polskiego, pod red. S. Fryciego i J. Koblewskiej. (1979, s. 27).

Pierwszym elementem przydatnym do analizy strukturalnej wybranego filmu jest zgromadzenie danych na temat twórcy dzieła, jego dotychczasowego dorobku, zainteresowań, wieku, uzyskanych nagród itp. Ważną rolę odgrywa również kierunek studiów, jakie ukończył dany twórca, gdyż rzutuje to często na wybór tematyki i kompozycję dzieła. Na przykład fakt, że Andrzej Wajda ukończył Wydział Malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, rzutuje na malarskość jego filmów, co znalazło wyraz chociażby w kompozycji kadrów na wzór obrazów Jacka Malczewskiego w filmie Brzezina lub w ekspozycji filmu Wesele. Kadry tej sekwencji komponowane są na wzór obrazów malarzy współczesnych twórcy dramatu Wesele Stanisława Wyspiańskiego. Fakt, że Krzysztof Zanussi jest fizykiem i filozofem, wywarł wyraźny wpływ na wybór tematyki jego filmów (np. Struktura krysztalu, Iluminacja).

Traktując wybrany film jako układ strukturalny, należy zwrócić uwagę na elementy tej struktury, gdyż ich dobór i układ określają styl dzieła. Analizowanie utworu, to jest jego podział na części składowe, można nazwać czynnością dekomponowania.

Należy więc ustalić miejsce i czas akcji, określić materiał, jaki składa się na artystyczną kompozycję oraz jej rodzaj i cel w zamyśle autora. Należy zastanowić się nad doborem środków wyrazu oraz nad ich funkcją (np. ujęcia realistyczne — ujęcia metaforyczne).

Należy następnie dokonać interpretacji całości utworu, syntezy szczegółowych spostrzeżeń dokonanych w trakcie oglądania filmu. Interpretacja dzieła filmowego powinna opierać się na wynikach analizy, jest ona jednak sprawą indywidualną. Nie ma bowiem recepty na właściwą interpretację dzieła, zwłaszcza o budowie otwartej, o wielości różnorodnych znaczeń.

Analiza warstwowa dzieła filmowego jest bardziej złożona niż analiza strukturalna, jednak osoby szczególnie interesujące się sztuką filmową mogą próbować opierać się na niej. Autorem analizy warstwowej filmu jest Bolesław W. Lewicki, który wyróżnił następujące warstwy filmu:

  1. poznawczo-problemową (temat utworu, budowa głównego bohatera i postaci ubocznych, wymowa filozoficzna dzieła);

  2. warstwę drugą — ukrytą tuż pod powierzchnią pierwszej: warstwa druga każe interpretować warstwę pierwszą w skali historii (gdziei kiedy dzieje się akcja);

  3. warstwę trzecią — kompozycję dzieła, jego rodzaj i gatunek;

  4. warstwę czwartą — styl dzieła, charakter jego budowy (otwarta— zamknięta).

Jeśli dane dzieło filmowe jest adaptacją utworu literackiego, to wówczas analizę filmu można rozpocząć od porównania utworu literackiego i jego filmowej adaptacji: czy film jest wierną adaptacją dzieła literackiego, czy też scenariusz filmu oparto na wybranych wątkach? Czy ogólna wymowa obu dzieł — literackiego i filmowego — jest podobna, czy odmienna? Jakich bohaterów utworu literackiego wprowadzono na ekran, a z jakich zrezygnowano? Jakie wątki skreślono? Czy zachowano gatunek utworu adaptowanego, czy też zmieniono?

Porównanie obu dzieł — literackiego i filmowego może stanowić punkt wyjścia dalszej analizy. Należy jednak pamiętać o tym, że film jest dziełem samodzielnym nawet wówczas, gdy jest on adaptacją utworu literackiego, toteż należy go rozpatrywać w kategoriach samodzielnego utworu, a nie utworu wtórnego wobec dzieła literackiego.

Podobne prace

Do góry