Ocena brak

Hiperandrogenizm

Autor /carbonara Dodano /28.11.2013

Hiperandrogenizm jest stanem zwiększonego wydzielania i działania androgenów u kobiet. Charakteryzuje się zwiększonym stężeniem androgenów (testosteronu, androstendionu, dehydroepiandrosteronu) w surowicy krwi oraz klinicznymi objawami androgenizacji: hirsutyzmem, trądzikiem, zaburzeniami cyklu miesiączkowego, brakiem owulacji oraz niepłodnością. W przypadku znacznego nadmiaru androgenów dochodzi do objawów wirylizacji, tj. przerostu łechtaczki, obniżenia tembru głosu, zmiany sylwetki ciała, łysienia.

Hirsutyzmem nazywamy nadmierne owłosienie typu męskiego występujące u kobiet, rozwijające się w następstwie zwiększonego działania androgenów oraz(lub) zwiększonej wrażliwości skóry na ich działanie. W naszej szerokości geograficznej hirsutyzm występuje u 3% kobiet.

Diagnostyka i leczenie objawów hiperandrogenizacji stanowi jeden z najtrudniejszych problemów endokrynologicznych, głównie z powodu licznych niewyjaśnionych aspektów biochemicznych i dotychczas niezadowalających sposobów leczenia.

Spośród możliwych przyczyn androgenizacji wymienić należy:

-    zwiększenie wytwarzania androgenów w jajnikach lub nadnerczach,

-    zwiększenie wytwarzania biologicznie czynnych androgenów z mniej aktywnych prekursorów,

-    zwiększenie ilości wolnych hormonów wynikające ze zmniejszonej ilości SHBG,

-    zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych (m.in. zwiększenie aktywności 5a-reduktazy),

-    stosowanie leków o działaniu androgennym (hiperandrogenizm jatro-genny).

Do jajnikowych przyczyn hiperandrogenizacji należą:

-    zespół policystycznych jajników (PCO),

-    hyperthecosis,

-    maskulinizujące nowotwory jajnika.

Do nadnerczowych przyczyn hiperandrogenizacji należą:

-    wrodzony przerost nadnerczy,

-    pourodzeniowy przerost nadnerczy,

-    choroba i zespół Cushinga,

-    wirylizujące guzy nadnerczy.

Najczęstszą przyczyną hiperandrogenizacji są przyczyny jajnikowe - około 95% przypadków (głównie zespół policystycznych jajników). Przyczyny nadnerczowe związane z wrodzonymi blokami syntezy kortyzolu w nadnerczach (niedobór 21-hydroksylazy, niedobór 11 |3-hydroksyIazy, niedobór 3(3--hydroksysteroidowej dehydrogenazy - izomerazy) oraz zespołem Cushinga i guzami wirylizującymi nadnerczy stanowią zaledwie około 1%. Hiperan-drogenizm jatrogenny, związany najczęściej ze stosowaniem steroidów anabolicznych i pochodnych androgennych w przypadku zastępczej terapii hormonalnej, stanowi około 2% przypadków.

Androgeny w organizmie kobiety powstają w jajnikach, nadnerczach oraz w wyniku obwodowej konwersji innych androgenów, głównie androstendionu i dehydroepiandrostendionu. Dzienne wytwarzanie testosteronu w warunkach fizjologicznych wynosi 0,2-0,3 mg/dobę. W przybliżeniu 50% testosteronu pochodzi z obwodowej konwersji androstendionu, podczas gdy udział nadnerczy i jajników wynosi po 25%. Około 50% krążącego androstendionu syntetyzowane jest w jajniku, pozostałe 50% pochodzi z nadnerczy. Dehyd-roepiandrosteron (DHEA) w 90% wytwarzany jest w nadnerczach, a tylko w 10% w jajniku. Natomiast siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEAS) pochodzi prawie wyłącznie z nadnerczy (ponad 95%). Oprócz środkowej fazy cyklu, kiedy to część testosteronu pochodząca z jajnika zwiększa się o 10-15%, nie obserwuje się zmian stężeń androgenów w zależności od fazy cyklu płciowego. 

Transport hormonów płciowych we krwi zachodzi przy udziale białek nośnikowych, takich jak albuminy, białko wiążące steroidy płciowe (SHBG) i transkortyna. Około 80% krążącego testosteronu związane jest u kobiet przez SHBG, 19% przez albuminy, a 1% pozostaje wolny. Wiązanie z albuminami cechuje się małym powinowactwem, lecz dużą pojemnością. Zarówno SHBG, jak i transkortyna charakteryzują się silnym powinowactwem, natomiast małą pojemnością wiązania. Działanie biologiczne zależy głównie od frakcji niezwiązanej i częściowo od frakcji związanej z albuminami. Dehydroepian-drosteron, siarczan dehydroepiandrosteronu i androstendion nie są związane z białkami w sposób znaczący. Na zwiększenie stężenia SHBG wpływają estrogeny oraz hormony tarczycy. Dlatego pojemność wiązania jest większa u kobiet z nadczynnością tarczycy, w ciąży i w przypadku podawania estrogenów. Hiperinsulinemia i androgeny zmniejszają wytwarzanie w wątrobie białka wiążącego steroidy płciowe.

Do góry