Ocena brak

HETEROZJA, bujność mieszańców, wigor mieszańców

Autor /IdaD Dodano /23.07.2013

Zjawisko, w którym mieszańce wykazują się większą bujnością i żywotnością w stosunku do form rodzicielskich, znacząco różniących się genotypowo, należących do różnych ras, szczepów a nawet gatunków. Zjawisko heterozji dotyczy pierwszego pokolenia, w każdym kolejnym pokoleniu jest coraz słabsze. Przejawami heterozji mogą być: szybszy wzrost ciała, większa odporność na choroby, większa tolerancja na czynniki środowiska.

Zjawisko heterozji tłumaczy się wynikającym z wysokiej heterozygotyczności efektem korzystnego współdziałania różnych alleli tego samego genu, jest to tzw. efekt naddominacji, kiedy jakaś cecha fenotypowa wykazuje większą wartość u heterozygoty niż u jej homozygotycznych rodziców. Inny mechanizm to współdziałanie różnych alleli dominujących.

W kolejnych pokoleniach liczba genów w układzie heterozygotycznym spada, a z nią maleje bujność mieszańców. W dodatku mieszańcy mogą mieć obniżoną płodność, związaną z zaburzeniami w mejozie. W przypadku jej faworyzowania przez —> dobór naturalny, efekt heterozji może ulec utrwaleniu i prowadzić do powstania nowych gatunków - jest to jednak zjawisko bardzo rzadkie.

Pojawienie się mechanizmu umożliwiającego utrzymanie wysokiej heterozygotyczności, np. po przez rozmnażanie wegetatywne czy partenogenezę, prowadzi do szybkiego i efektywnego rozprzestrzenienia się mieszańca. Jest to stosunkowo częste zjawisko u roślin, wśród mniszków, jeżyn czy róż, powstało w ten sposób wiele zróżnicowanych morfologicznie i fizjologicznie form.

Zjawisko heterozji jest powszechnie stosowane w uprawach i hodowli zwierząt. Wiele odmian kukurydzy, pszenicy oraz innych zbóż, to mieszańce odpowiednio dobranych rodziców. Ich nasiona uzyskuje się corocznie poprzez kontrolowane zapylanie pyłkiem ojcowskim męskoniepłodnych roślin matecznych Jej przeciwieństwem jest hodowla wsobna (in-bredowa, pomiędzy osobnikami blisko skojarzonymi). Ulega powolnemu zanikowi w drugim (uzyskanym z kojarzenia osobników z pierwszego pokolenia) i kolejnych pokoleniach.

Podobne prace

Do góry