Ocena brak

HERODY

Autor /Zefiryna Dodano /17.10.2012

Popularne, krótkie przedstawienie bożonarodzeniowe,
odgrywane przez zespoły amatorskie po domach,
związane z tradycją —> jasełek i —* kolęd.

Temat h. oparty jest na fragmencie Ewangelii (Mt 2,16-19)
mówiącym o rzezi niewiniątek i śmierci króla Heroda Wielkiego.

Podstawowy wątek dramatyczny widowiska jest misteryjny
(zbrodnia Heroda i jego śmierć), ale w prezentacji nadaje
mu się cechy moralitetowe (walka między Dobrem a
Złem), uzyskiwane oszczędną, choć jednoznaczną kolorystycznie
zasadą przeciwieństw bieli (Anioł) i czerni (Diabeł).
Herod ukazywany jest jako mocarz i despota przypisujący
sobie cześć boską, a równocześnie jako zbrodniarz skazany
na wieczne potępienie; dokonuje się na nim dwu egzekucji
(Śmierć zabiera jego ciało, a Diabeł duszę); wyraźnie ujawniona
zostaje też opozycja między śmiercią (Herod) a życiem
(Dzieciątko Jezus).

W niektórych regionach Polski (głównie
na pd. i wsch.) pojawiają się jeszcze uboczne i fakultatywne
wątki wzbogacające widowisko; jego główny schemat to:
przedstawienie Heroda (dokonuje tego Marszałek lub ktoś
ze świty Heroda), jego autoprezentacja, informacja o narodzinach
nowego króla (Trzej Królowie lub ktoś ze świty Heroda),
przesłuchanie Żyda o miejscu narodzenia Mesjasza, rozkaz zabicia wszystkich chłopców, próby nakłonienia Heroda
do zmiany decyzji (Anioł lub syn króla), zapowiedź jego
śmierci (Anioł, a w niektórych regionach Turek), pojawienie
się Śmierci i Diabła (próba wykupienia się od Śmierci przez
Heroda), śmierć Heroda i spór o jego duszę (Śmierć i Diabeł).

Teksty h. należą do tzw. tradycji ustnej literatury lud.,
rzadko są rejestrowane i utrwalane na piśmie.

 

A. Fischer, Polskie widowiska ludowe, Lud 19(1913) 23-70; W. Klinger.
Obrzędowość ludowa Bożego Narodzenia, jej początek i znaczenie pierwotne, Pz 1926; S. Dworakowski, Kultura społeczna ludu wiejskiego na Mazowszu i nad Narwią, Wwa 1964; I.D. Mądrzakówna, Zwyczaj chodzenia FI. w łódzkim środowisku robotniczym. Łódzkie Studia Etnograficzne 7(1965) 194-200; J. Dormán, Wzniosie i fry wolne, Polska 16(1970) z. 7, 43-45; tenże, Moje uwagi i spostrzeżenia na marginesie imprezy ,,//"., Polska Sztuka Ludowa 25(1971) 217-230; K. Zbijewska. H. w Będzinie, Zycie Literackie 21(1971) z. 9, 13; Z. Osiński, Żywe i autentyczne. Miesięcznik Literacki 7(1972) z. 7, 74-80; I. Domańska-Kubiak. Wegetacyjny sens kolędowania, Polska Sztuka Ludowa 33 (1979) 17-32; J. Węclawik, Zwyczaje, obrzędy i wierzenia bożonarodzeniowe na północno-wschodniej Zumojszczyźnle, Lb 1980 (mpsBKUL); J. Adamowski, J. Bartmiński, H. lubelskie - miedzy misterium a kolędą życzącą, w: Kolędowanie na Lubelszczyżnie, Wr.

Podobne prace

Do góry