Ocena brak

HERLING-GRUDZIŃSKI GUSTAW

Autor /MarcinK Dodano /22.02.2012

HERLING-GRUDZIŃSKI GUSTAW, ur. 20 V 1919 w Kielcach, prozaik, krytyk literacki. W czasie studiów polonist. na UW (1937-39) współpracował z czasopismami lit. (m. in. kierownik lit. tygodnika „Orka na Ugorze"). Podczas okupacji niem. początkowo w Warszawie, współorganizator (1939) konspiracyjnej Pol. Ludowej Akcji Niepodległościowej (PLAN) i współzałożyciel „Biuletynu Polskiego" (1939-40). Nast. w ZSRR; w styczniu 1942 wstąpił do armii pol., z którą przeszedł na Środkowy Wschód. Uczestnik kampanii wł. i bitwy pod Monte Cassino, po wojnie brał udział w życiu lit. wychodźstwa pol. we Włoszech (1945-47 kierownik lit. tygodnika „Orzeł Biały", 1947 współred. miesięcznika „Kultura"), 1948-52 mieszkał w Londynie, współpracując z tyg. „Wiadomości". W 1955 osiadł na stałe w Neapolu, publikuje gł. w paryskim mies. „Kulturą''. Twórczość rozpoczął od zbioru szkiców Żywi i umarli (Rzym 1945), pośw. m. in. C. Norwidowi, W. Berentowi, K. Irzykowskiemu, J. Conradowi, w których twórczości poszukiwał wzorów moralnego heroizmu i nonkonformizmu. Problematyka ta dominuje także w późniejszych opowiadaniach i szkicach, często o podkładzie autobiogr., wyd. w zbiorach Skrzydła ołtarza (Paryż 1960) i Drugie przyjście (tamże 1963), przewija się też w refleksyjnym Dzienniku pisanym nocą (t. 1 tamże 1973), gromadzącym rozważania, polemiki i komentarze dot. lektur, wydarzeń polit., sytuacji emigranta, jego powinności wobec kultury eur. i narodowej. Odrębne miejsce w dorobku H.-G. zajmuje Inny świat (wyd. ang. Londyn 1951 zprzedm. B. Russella, wyd. pol. tamże 1953, przekł. na kilkanaście języków) , dokumentalna relacja z przeżyć i obserwacji więzienno-obozowych, będąca zarazem wnikliwym, pokrewnym tradycji Dostojewskiego (Wspomnienia z domu umarłych) studium psychol. i socjol. mechanizmów degradacji człowieczeństwa i rozkładu więzi międzyludzkich. Opracował ponadto antologię W oczach pisarzy. Wybór opowieści wojennych 1939-1945 (Rzym 1947), wiele uwagi poświęcił literaturze obcej, zwł. rosyjskiej, dawnej i współcz. (m. in. B. Pasternak, A. Achmatowa, O. Mandelsztam).

Do góry