Ocena brak

HERCEN ALEKSANDR IWANOWICZ, pseud. Iskander

Autor /MarcinK Dodano /22.02.2012

HERCEN ALEKSANDR IWANOWICZ, pseud. Iskander, ur. 25 III (6IV) 1812 w Moskwie, zm. 9 (21) 11870 w Paryżu, ros. pisarz, publicysta, działacz polit., związany blisko ze sprawami polskimi. Wychowany w atmosferze kultu dla rewol. ruchu dekabrystów oraz romant. poezji ros. i eur.; studiował na wydziale fiz.-mat. uniw. w Moskwie, kierując działalnością tajnego rewol. kółka młodzieży. Aresztowany 1834, odbył karę zesłania w Permie, Wiatce i Włodzimierzu (do 1837). Do 1847 aktywnie uczestniczył w życiu umysłowym Rosji, nast. przebywał na emigracji, kolejno we Francji, Anglii (od 1852), Szwajcarii (od 1865). Jako działacz i myśliciel przeszedł głęboką ewolucję od romant. idealizmu i utopijnego socjalizmu, przez doświadczenia radykalnego okcydentalizmu i rozczarowanie do burżuazyjnego Zachodu - do teorii tzw. socjalizmu rosyjskiego. Z Polakami stykał się osobiście w czasie zesłania, nast. w Paryżu (Mickiewicz, E. Chojecki, C. Norwid) i w Londynie (działacze TDP, S. Worcell); na łamach wyd. w Londynie czasopisma „Kołokoł" popierał pol. ruch wolnościowy w okresie poprzedzającym powstanie 1863 i w czasie jego trwania, współpracował ściśle z pol. wychodźstwem politycznym. o Polsce i Polakach pisał niejednokrotnie, m. in. w dzienniku osobistym z l. 1842-45 (tu dowody lektury dzieł Mickiewicza, m. in. wykładów o literaturze słowiańskiej), w publicystyce i korespondencji, a zwł. w wielotomowej autobiografii Rzeczy minione i rozmyślania (1852-63, wyd. pol. t. 1-5 1951-54); świadczy ona o dużym zainteresowaniu H. historią i literaturą pol., dobrej orientacji w tych zagadnieniach oraz życzliwym stosunku do Polski.

S. FISZMAN A.H., W. 1954; A. WALICKI Główne kierunki rosyjskiej myśli społeczno-filozoficznej w 1. 1825-1861, w: Filozofia i myśl społeczna rosyjska 1825-1861 (zbiór.), W. 1961; G. KURPISOWA A. H. a emigracja polska wl. 1847-1870, Gd. 1964; B. BIAŁOKOZOWICZ A. H. a Adam Mickiewicz w świetle dawnych i nowych przekazów, „Ruch Lit." 1967 z. 5; R. ŁUŻNY Motywy polskie w twórczości A. H., ,,Slavia Orient." 1971 nr 1; W. i R. ŚLIWOWSCY A.H., W. 1973 Ludzie Żywi.

Ryszard Łużny

Podobne prace

Do góry