Ocena brak

HERBURT JAN SZCZĘSNY, pseud. Andrzej Maczuski, Piotr Grzegorzkowic(?)

Autor /MarcinK Dodano /22.02.2012

HERBURT JAN SZCZĘSNY, pseud. Andrzej Maczuski, Piotr Grzegorzkowic(?), ur. 1567, zm. 31 XII 1616 w Dobromilu (Przemyskie), pisarz polit., wydawca. Syn Jana, kasztelana sanockiego, studiował w Akad. Krak. i za granicą, w Paryżu i Ingolstadcie. Parał się dyplomacją, posłował na sejmy. Początkowo zbliżony do J. Zamoyskiego (był jego krewnym), potem regalista, a nast. (1607) rokoszanin, domagający się detronizacji Zygmunta III. Wzięty do niewoli przez wojska król. spędził 2 l. w więzieniu. Po uwolnieniu, nie zarzucając akcji polit., założył 1611 w Dobromilu drukarnię (prowadzoną przez J. Szeligę), w której wydawał dzieła hist. - kroniki Wincentego Kadłubka, J. Długosza (edycja przerwana zakazem król.), a także współcz. (Annales S. Orzechowskiego). Pisma polityczne H., pełne polemicznej gwałtowności, odznaczają się walorami języka i stylu, świadczą o kulturze humanist. autora. Przeciwnik jezuitów i unii, w Zdaniu o narodzie ruskim (powst. 1611, wyd. Petersb. 1865) dostrzegał problemy uchodzące uwagi współczesnych. Zaprzyjaźniony z K. Miaskowskim, ogłosił poet. pochwałę jego twórczości (Kasprowi Miaskowskiemu)-, obok jego Herkulesa słowieńskiego ogłosił w tym samym tomie swój dialog —» Herkules (1612), utwór apologetyczny wobec własnej postawy politycznej.

Utwory polit. wyd. J. Czubek w: Pisma polityczne z czasów rokoszu Zebrzydowskiego, t. 1-3, Kr. 1916-18.

PSB 9 (S. Cynarski); W. ŁOZIŃSKI Prawem i lewem, Kr. 1957 (prwdr. 1903); L. SZCZERBICKA J. Sz. H. Zarys monografii,'w: Ze studiów nad literaturą staropolską (zbiór.), Wr. 1957; J. NOWAK-DŁUŻEWSKI Zagadki w twórczości J. Sz. H. w: Z dziejów kultury i literatury ziemi przemyskiej (zbiór.), t. 2, Przemyśl 1973.

Władysław Czapliński

Podobne prace

Do góry