Ocena brak

HERBERT SPENCER (1820 - 1903)

Autor /Gerwazy Dodano /29.07.2011

Filozof brytyjski, który podjął próbę zintegrowania całej wiedzy o świecie w oparciu o wspólną zasadę ewolucji. W dziesięciotomowej [Filozofii syntetycznej], która ukazywała się w latach 1860-1896, trzy tomy poświęcił [Zasadom socjologii], podsumowanym później i streszczonym w jednotomowej [Nauce socjologii] (1894). Świat, zarówno przyrodniczy, jak i społeczny, ulega nieustannej ewolucji, czyli kierunkowej i liniowej zmienności prowadzącej od stanów prostych do coraz bardziej złożonych, od nieoznaczoneści elementów do ich artykulacji, od jednolitości pełnionych zadań do różnicowania struktur i funkcji, wreszcie - od płynności do stabilności. Ewolucja społeczna wyraża się w taki sam sposób, a jej kierunek można uchwycić, przeciwstawiając społeczeństwo tradycyjne, które Spencer nazywał „militarnym", społeczeństwu nowoczesnemu, które nazywał „industrialnym".

O ile w pierwszym dominująca aktywność to walka o obronę i poszerzenie terytorium, o tyle w drugim - pokojowa wymiana dóbr i usług. O ile w pierwszym porządek społeczny opiera się na przymusie i silnych sankcjach, o tyle w drugim - na dobrowolnej kooperacji i kontraktach. Monopolistycznej dominacji państwa przeciwstawia się rozrost organizacji i stowarzyszeń dobrowolnych. Przypisaniu pozycji społecznych przez urodzenie i małej ruchliwości społecznej przeciwstawia się zdobywanie statusu własnym wysiłkiem i znaczna mobilność pionowa. A wśród czołowych wartości akcentowi na dyscyplinę, posłuszeństwo, lojalność, patriotyzm i odwagę przeciwstawia się podkreślanie niezależności, autonomii, inicjatywy, wynalazczości i prawdomówności.

Społeczeństwo może być w celach poznawczych porównywane z organizmem biologicznym, choć jest czymś innym niż organizm. Podobieństwo to przede wszystkim wzrost od stanów embrionalnych do dojrzałych, różnicowanie struktur (elementów) i funkcji (specjalizacja elementów), przystosowywanie się do nacisków środowiska oraz ciągłość i trwanie mimo nieustannej wymiany składników (komórek w organizmie, ludzi w społeczeństwie).

W każdym społeczeństwie muszą być realizowane pewne zadania (funkcje). Służą im wy-różnialne segmenty społeczeństwa. Podsystem regulacyjny złożony z instytucji politycznych i militarnych zapewnia koordynację, porządek wewnętrzny i obronę przed zagrożeniami zewnętrznymi. Podsystem wspierający złożony z instytucji ekonomicznych zapewnia produkcję dóbr niezbędnych członkom społeczeństwa. Podsystem dystrybucyjny podejmuje zadanie rozdziału zasobów społecznych między członków społeczeństwa, a także zapewnia komunikację i uzgadnianie poglądów i interesów pomiędzy nimi.

Podobne prace

Do góry