Ocena brak

HERBART I REALIZM: POGLADY - NATURALNY OBRAZ SWIATA

Autor /Ted Dodano /15.07.2011

 Herbart twierdzil, ze poznanie opiera sie na doswiadczeniu, ale doswiadczenie rozumial po swojemu. Sadzil, ze ma ono za przed-miol nie wyobrazenia rzeczy, jak chcial Kani, lecz same rzeczy, i nie chaotyczna róznorodnosc, klóra umysl musi dopiero porzadkowac, lecz uporzadkowany przestrzennie i czasowo swiat. Wracal tym do potocznego pogladu, od klórego odszedl byl Kant oraz jego idealistyczni nastepcy. Oni nie liczyli sie z polaczonymi przekonaniami, Herbarl zas przekonania te uwazal wlasnie za jedyny mozliwy punkt wyjscia i oparcia dla filozofii.

Ale twierdzil, ze, bedac jej niezastapionym punktem wyjscia, nie sa wcale podobne do jej ostatecznego wyniku. Po prostu dlatego, ze nie sa prawdziwe, a nie moga byc prawdziwe, gdyz sa sprzeczne. I zadaniem filozofii jest zastapic je przez inne, wolne od sprzecznosci. W naczelnych pojeciach, jakimi operuje mysl potoczna, tkwi wedle Herbarta sprze cznosc. Przede wszystkim w samym pojeciu „rzeczy": rzecz jest bowiem jednoscia, a zarazem jest mnogoscia, gdyz posiada róznorodne wlasnosci; jest skonczona, a zarazem jako przestrzenna jest podzielna w nieskonczonosc. Tak samo sprzeczne jest pojecie „wlasnosci" rzeczy: wlasnosci sa bowiem zalezne od rzeczy, którym przysluguja, a zarazem sa od nich niezalezne, bo uwarunkowane przez inne czynniki, na przyklad barwa jest uwarunkowana przez swiatlo.

Równiez i pojecie „jazni" bylo dla Herbarta sprzeczne: bo jazn jest jednoscia, a zarazem nia nie jest, skoro obejmuje wiele stanów psychicznych. Podobne sprzecznosci widzial takze w innych pojeciach, za pomoca których mysl potoczna formuje nasz naturalny obraz swiata.

Podobne prace

Do góry